این نهاد در سناریوی «سیاست‌های جاری» (Current Policies Scenario) پیش‌بینی کرده است که مصرف جهانی نفت تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۱۱۳ میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که بیش از ۱۳ درصد بالاتر از سطح فعلی مصرف است.

در همین بازه، تقاضای گاز طبیعی مایع (LNG) نیز با رشد چشمگیر از حدود ۵۶۰ میلیارد مترمکعب در سال ۲۰۲۴ به بیش از یک تریلیون مترمکعب در سال ۲۰۵۰ افزایش می‌یابد. IEA تأکید کرده است که این روند بیانگر وابستگی پایدار جهان به سوخت‌های فسیلی است، مگر آنکه دولت‌ها سیاست‌های اقلیمی خود را به‌طور بنیادین تغییر دهند.

این گزارش هشدار می‌دهد که با تداوم سیاست‌های فعلی، هدف جهانی برای محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سلسیوس عملاً دور از دسترس خواهد بود. با این حال، انرژی‌های تجدیدپذیر و خودروهای برقی سهم بیشتری از بازار خواهند گرفت، اما سرعت رشد آن‌ها برای جایگزینی کامل سوخت‌های فسیلی کافی نیست.

تحلیل فنی

گزارش IEA نشان می‌دهد که برخلاف تصور پیشین از «نقطه اوج تقاضای نفت» (Peak Oil Demand)، هنوز به این نقطه نرسیده‌ایم و ممکن است تا دهه ۲۰۴۰ نیز شاهد رشد ملایم مصرف باشیم. این امر به‌ویژه در حوزه‌های حمل‌ونقل سنگین، پتروشیمی و هواپیمایی دیده می‌شود که هنوز جایگزین‌های اقتصادی و فنی برای سوخت‌های فسیلی در دسترس ندارند.

در بخش گاز، رشد مصرف عمدتاً ناشی از افزایش تولید و مصرف LNG است که به‌عنوان سوختی پاک‌تر نسبت به زغال‌سنگ در تأمین برق و صنایع در نظر گرفته می‌شود. افزایش تقاضای گاز همچنین با گسترش مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی مرتبط است که به انرژی پایدار و بدون نوسان نیاز دارند.

بیشتر در همین زمینه: ادامه بحران در پتروشیمی کرمانشاه

از منظر فنی، این برآوردها نشان می‌دهد که زیرساخت‌های نفت و گاز همچنان نیاز به نوسازی، افزایش بهره‌وری و سرمایه‌گذاری بلندمدت دارند. در غیر این صورت، کمبود عرضه در آینده می‌تواند منجر به نوسانات شدید قیمتی شود.

تحلیل استراتژیک

این یافته‌ها برای کشورهای تولیدکننده نفت، از جمله ایران، عربستان و روسیه، حامل پیام روشنی است: بازار جهانی نفت و گاز نه‌تنها در حال افول نیست بلکه تا میانه قرن همچنان پویا خواهد بود. بنابراین، استراتژی‌های صادراتی، توسعه میادین، و سرمایه‌گذاری در زنجیره‌های پایین‌دستی باید با نگاه بلندمدت تنظیم شوند.

با این حال، وابستگی صرف به درآمدهای نفتی خطرناک است. قدرت‌های صنعتی در حال انتقال تدریجی به سمت ترکیب انرژی متنوع‌تر، شامل گاز، انرژی هیدروژنی، و فناوری جذب و ذخیره کربن (CCS) هستند. کشورهایی که بتوانند هم‌زمان نقش تولیدکننده و بازیگر فناوری‌های نوین انرژی را ایفا کنند، در نظم جدید انرژی جایگاه برتری خواهند داشت.

از منظر ژئوپلیتیکی، تداوم تقاضا به معنای حفظ اهمیت استراتژیک مناطق نفت‌خیز خاورمیانه است. این امر احتمالاً رقابت و ائتلاف‌های انرژی‌محور میان قدرت‌های جهانی را تشدید خواهد کرد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

برای مدیران و تصمیم‌گیران صنعت نفت و گاز، این گزارش چند پیام کلیدی دارد:

۱. افق سرمایه‌گذاری بلندمدت حفظ شود: پروژه‌های استخراج، پالایش و حمل‌ونقل نفت و LNG باید با فرض رشد پایدار تقاضا تا ۲۰۵۰ طراحی و تأمین مالی شوند.
۲. تمرکز بر گاز و LNG: با توجه به روند جهانی، گاز طبیعی و به‌ویژه LNG جایگاه کلیدی در سبد انرژی آینده دارد. سرمایه‌گذاری در ناوگان حمل‌ونقل گاز مایع و پایانه‌های صادراتی می‌تواند بازده بالایی ایجاد کند.
۳. مدیریت ریسک اقلیمی و فناورانه: هرچند رشد تقاضا ادامه دارد، اما فشارهای سیاسی و مالی برای کاهش انتشار کربن افزایش می‌یابد. لازم است پروژه‌ها با استانداردهای زیست‌محیطی و فناوری‌های نوین همسو شوند.
۴. فرصت برای ایران: این پیش‌بینی به‌روشنی نشان می‌دهد که ایران، با وجود محدودیت‌های تحریمی، می‌تواند با تمرکز بر پروژه‌های گاز طبیعی و به‌ویژه LNG، جایگاه خود را در بازار جهانی تثبیت یا تقویت کند.

تحلیل سیاسی

گزارش IEA نه‌تنها بیانگر پویایی بازار انرژی است، بلکه تأیید می‌کند که دوران سوخت‌های فسیلی هنوز به پایان نرسیده است. این امر می‌تواند معادلات سیاسی و اقتصادی جهان را تحت تأثیر قرار دهد. کشورهای غربی از یک‌سو فشار بر تولیدکنندگان برای کاهش انتشار را ادامه خواهند داد، و از سوی دیگر برای تضمین امنیت انرژی خود همچنان به نفت و گاز این کشورها وابسته می‌مانند.

برای ایران، این وضعیت فرصتی ژئوپلیتیکی محسوب می‌شود تا با سیاست‌گذاری هوشمندانه و توسعه زیرساخت‌های صادراتی، جایگاه خود را در بازار جهانی انرژی تثبیت کند، به‌ویژه در بازار آسیا که محور اصلی رشد تقاضاست.