تشدید دوباره جنگ، احیای عرضه جهانی سوخت را در هاله‌ای از ابهام قرار داد

به گزارش پتروشیمی ها؛ اما با فروپاشی آتش‌بس و کاهش دوباره عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، برنامه بارگیری و تحویل محموله‌های ماه‌های ژوئیه و اوت دچار اختلال شده است. همزمان، تهدید نیروهای حوثی برای ایجاد محدودیت در تردد کشتی‌ها از تنگه باب‌المندب نیز نگرانی‌ها را افزایش داده؛ زیرا این مسیر یکی از راه‌های اصلی صادرات نفت عربستان از دریای سرخ به شمار می‌رود.

در حالی که پالایشگاه‌های آمریکا و اروپا تقریباً با حداکثر ظرفیت فعالیت می‌کنند، پالایشگاه‌های آسیایی ممکن است نتوانند افزایش برنامه‌ریزی‌شده تولید سوخت را عملی کنند. مدیر یکی از پالایشگاه‌های چین نیز اعلام کرده است که تأخیر در بارگیری نفت خام، احتمالاً افزایش تولید سوخت در ماه‌های آینده را به تعویق خواهد انداخت.

این در شرایطی است که پالایش نفت خام چین در ماه ژوئن به پایین‌ترین سطح از دوران همه‌گیری کووید-۱۹ رسیده بود و اکنون نیز با ادامه نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی، چشم‌انداز بهبود آن چندان روشن نیست.

تحلیل فنی

* گلوگاه اصلی بازار همچنان تنگه هرمز است؛ زیرا بخش قابل توجهی از تجارت دریایی نفت جهان از این مسیر عبور می‌کند و هرگونه کاهش تردد، مستقیماً زنجیره تأمین پالایشگاه‌های آسیایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
* اختلال در برنامه بارگیری (Loading Schedule) به‌معنای تأخیر چند هفته‌ای در رسیدن نفت به پالایشگاه‌ها است؛ بنابراین حتی در صورت کاهش سریع تنش‌ها، بازگشت عرضه به وضعیت عادی زمان‌بر خواهد بود.
* تهدید همزمان باب‌المندب، ریسک ایجاد اختلال در دو شاهراه اصلی انتقال انرژی را افزایش داده و انعطاف‌پذیری شبکه حمل‌ونقل دریایی را کاهش می‌دهد.
* کاهش خوراک پالایشگاه‌ها به معنای افت تولید فرآورده‌هایی مانند بنزین، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره است؛ بنابراین بازار فرآورده‌های نفتی ممکن است بیش از بازار نفت خام تحت فشار قرار گیرد.
* ادامه این شرایط می‌تواند کرایه حمل نفتکش‌ها، هزینه بیمه جنگی و زمان سفر کشتی‌ها را افزایش دهد که در نهایت به رشد هزینه تمام‌شده انرژی منجر خواهد شد.

تحلیل استراتژیک

* برخلاف دوره‌های گذشته که نگرانی اصلی کمبود نفت خام بود، اکنون تمرکز بازار بیش از پیش بر پایداری زنجیره تأمین و قابلیت تحویل فیزیکی نفت قرار گرفته است.
* آسیا به دلیل وابستگی بالاتر به نفت خاورمیانه، نسبت به اروپا و آمریکای شمالی آسیب‌پذیری بیشتری در برابر اختلالات حمل‌ونقل دریایی دارد.
* پالایشگاه‌ها احتمالاً به سمت افزایش موجودی‌های احتیاطی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین و استفاده بیشتر از نفت خام خارج از خاورمیانه حرکت خواهند کرد؛ هرچند ظرفیت جایگزینی در کوتاه‌مدت محدود است.
* اگر اختلال‌ها ادامه یابد، بازار جهانی فرآورده‌های نفتی وارد مرحله‌ای خواهد شد که محدودیت ظرفیت پالایش و محدودیت حمل‌ونقل همزمان بر قیمت‌ها اثرگذار خواهند بود.

بیشتر در همین زمینه: تنگه هرمز؛ بحران انرژی که موازنه ژئوپلیتیکی آسیا را بازآرایی می‌کند

تحلیل سیاسی

* تحولات اخیر نشان می‌دهد که حتی توافق‌های موقت نیز تا زمانی که از پشتوانه سیاسی و امنیتی پایدار برخوردار نباشند، نمی‌توانند اطمینان لازم را برای بازارهای انرژی ایجاد کنند.
* همزمانی افزایش ریسک در تنگه هرمز و باب‌المندب، اهمیت ژئوپلیتیکی مسیرهای دریایی انتقال انرژی را بیش از گذشته برجسته کرده و امنیت انرژی را دوباره به یکی از اولویت‌های اصلی سیاست‌گذاری اقتصادی کشورهای مصرف‌کننده تبدیل کرده است.
* استمرار نااطمینانی ژئوپلیتیکی، علاوه بر بازار نفت، بر تجارت جهانی، حمل‌ونقل دریایی، بیمه، سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی صنعتی نیز آثار قابل توجهی خواهد داشت.

جمع‌بندی اجرایی (Executive Insight)

بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای شده است که «دسترسی به نفت» به اندازه «میزان تولید نفت» اهمیت یافته است. در صورت تداوم اختلال در مسیرهای دریایی، محدودیت عرضه فرآورده‌های نفتی می‌تواند زودتر و شدیدتر از کمبود نفت خام خود را نشان دهد. در نتیجه، تمرکز فعالان بازار از حجم تولید اوپک و سایر تولیدکنندگان، به قابلیت انتقال ایمن، زمان تحویل محموله‌ها و تاب‌آوری زنجیره جهانی تأمین انرژی معطوف خواهد شد. این تغییر، می‌تواند نوسانات قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی را در ماه‌های پیش‌رو در سطوح بالاتری نسبت به گذشته حفظ کند.

همچنین بخوانید: اروپا در آستانه زمستان با ضعیف‌ترین ذخایر گاز در ۱۵ سال اخیر