در این بازه، شرکت‌های آمریکایی حدود ۳۰۰ میلیارد دلار در هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کرده‌اند، در حالی که این رقم برای اروپا حدود ۶۲ میلیارد دلار و برای چین حدود ۵۸ میلیارد دلار بوده است. این بدان معناست که سرمایه‌گذاری آمریکا تقریباً پنج برابر اروپا بوده است.
McKinsey این شکاف را نه‌تنها نشانه برتری فعلی آمریکا، بلکه «لحظه انتخاب» برای اروپا توصیف می‌کند؛ فرصتی برای بازطراحی یک اکوسیستم هوش مصنوعی انعطاف‌پذیرتر و تاب‌آورتر.

تحلیل فنی

از منظر فنی و فناورانه، شکاف سرمایه‌گذاری مستقیماً به تفاوت در موارد زیر منجر می‌شود:

• زیرساخت محاسباتی (Compute): سرمایه‌گذاری سنگین آمریکا امکان دسترسی گسترده‌تر به GPUها، مراکز داده مقیاس‌ابر و آموزش مدل‌های بنیادین را فراهم کرده است.

• مدل‌های پایه و GenAI: بخش عمده مدل‌های پیشرفته زبانی، چندوجهی و عامل‌محور (Agentic AI) در اکوسیستم آمریکا توسعه یافته‌اند.

• زنجیره نوآوری: سرمایه‌گذاری بالا باعث اتصال منسجم‌تر میان دانشگاه، استارتاپ، سرمایه خطرپذیر و شرکت‌های بزرگ فناوری شده است.
در مقابل، پراکندگی سرمایه، تعدد چارچوب‌های نظارتی و مقیاس کوچک‌تر بازار سرمایه، سرعت بلوغ فنی اکوسیستم اروپایی را کاهش داده است.

بیشتر در همین زمینه: دلیل افزایش سود «شرکت پالایش نفت اصفهان» چه بود؟

تحلیل استراتژیک

در سطح استراتژیک، این شکاف سرمایه‌گذاری پیامدهای مستقیم رقابتی دارد:

• مزیت پایدار آمریکا: سرمایه‌گذاری زودهنگام و حجیم، اثر «برنده همه‌چیز را می‌برد» را در بازارهای AI تشدید می‌کند.

• انتخاب راهبردی اروپا: اروپا میان تقلید مدل آمریکایی (سرمایه‌محور و پلتفرم‌محور) یا تعریف مسیر متمایز (تمرکز بر AI صنعتی، قابل اعتماد و تنظیم‌پذیر) قرار گرفته است.

• بازتعریف رقابت جهانی: رقابت دیگر صرفاً بر سر نوآوری الگوریتمی نیست، بلکه بر سر مقیاس، سرعت تجاری‌سازی و توان جذب سرمایه متمرکز شده است.

تحلیل اجرایی

برای مدیران ارشد و سیاست‌گذاران اقتصادی، پیام کلیدی این داده‌ها روشن است:

• هوش مصنوعی از فاز «فناوری نوظهور» عبور کرده و به زیرساخت اصلی رقابت‌پذیری اقتصادی تبدیل شده است.

• اختلاف در حجم سرمایه‌گذاری امروز، به اختلاف در بهره‌وری، ارزش‌آفرینی و قدرت بازار در دهه آینده منجر خواهد شد.

• کشورها و بلوک‌هایی که نتوانند سرمایه، استعداد و زیرساخت را هم‌زمان هم‌راستا کنند، در زنجیره ارزش جهانی AI به نقش‌های پایین‌تر محدود خواهند شد.

تحلیل سیاسی

در بعد سیاسی-اقتصادی، شکاف سرمایه‌گذاری AI بازتابی از تفاوت در رویکرد حکمرانی است:

• آمریکا با اولویت‌دادن به بازار، سرمایه خصوصی و سرعت نوآوری حرکت کرده است.

• اروپا با تمرکز پررنگ بر تنظیم‌گری، حفاظت داده و ملاحظات اجتماعی، با هزینه کاهش سرعت سرمایه‌گذاری مواجه شده است.

نتیجه، شکل‌گیری دو الگوی متفاوت حکمرانی فناوری است که اثرات آن فراتر از اقتصاد، به توازن قدرت فناورانه و ژئوپلیتیک نیز تسری پیدا می‌کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ تولید برق در تاریکی شب؛ پنل خورشیدی معکوس، نوآوری دانشمندان برای تأمین انرژی بدون خورشید