اخیراً Turkish Foreign Ministry و دیگر مقامات آنکارا هشدار داده‌اند که حملات به نفت‌کش‌ها و تانکرهای روسی در آب‌های دریای سیاه — از جمله داخل «منطقه اقتصادی انحصاری ترکیه» — امنیت کشتیرانی و عبور و مرور انرژی را به مخاطره می‌اندازد.

از سوی دیگر، پوشش بیمه دریایی (war-risk insurance) برای عبور کشتی‌ها در دریای سیاه به طرز محسوسی گران‌تر شده است؛ بازتاب افزایش ریسک و احتمال بروز حملات جدید یا تصادف — کوچک‌ترین خطا ممکن است فجایع بزرگ مالی و سیاسی ایجاد کند.

تحلیل فنی و استراتژیک

• ساختارهای زیربنایی انرژی مانند خطوط لوله زیرسطحی و مسیرهای انتقال نفت و گاز که از دریای سیاه عبور می‌کنند اکنون در معرض خطر مستقیم‌اند. برای مثال TurkStream — خط لوله گاز روسیه به ترکیه — از این رقابت پیچیده نمی‌تواند مصون بماند.

• با توجه به اینکه کشورهای ساحلی مانند ترکیه، رومانی و بلغارستان از عبور این مسیرها منتفع‌اند، هر اختلال در امنیت دریایی می‌تواند زنجیره عرضه انرژی به اروپا را مختل کند. این امر هزینه حمل‎‌ونقل، بیمه و ریسک بازار انرژی را بالا می‌برد.

• وضعیت فعلی احتمال محاسبه اشتباه یا برخورد نظامی — عمدی یا تصادفی — را افزایش می‌دهد. با افزایش فعالیت نظامی و عملیات هدف‌گیری تانکرها یا زیرساخت‌ها، مرز بین صلح و جنگ انرژی بسیار باریک شده است.

بیشتر در همین زمینه: محمد بهمن‌زاده به عنوان فرمانده جدید پایگاه بسیج پتروشیمی کارون منصوب شد

تحلیل سیاسی

• موضع Türkiye (ترکیه) — هشدار درباره امنیت کشتیرانی و انرژی — نشان‌دهنده تلاش آنکارا برای محافظت از منافع ملی و منطقه‌ای خود است؛ به‌ویژه آن که ترکیه یکی از شاهراه‌های مهم انتقال انرژی روسیه و منطقه خزر به اروپا محسوب می‌شود.

• از سوی دیگر، حملات اخیر — از سوی Ukraine یا دست‌کم نسبت داده به آن — به تانکرها و زیرساخت‌های مرتبط با انرژی روسیه، گامی در جهت فشار بر مسکو و کاهش درآمدهای نفتی/گازی آن است. این امر ممکن است واکنش تلافی‌جویانه روسیه یا تنش بیشتر در منطقه را به دنبال داشته باشد.

• اروپا و سایر بازیگران بین‌المللی اکنون با معضلی مواجه‌اند: حفظ جریان انرژی از روسیه در عین مدیریت تنش‌های نظامی — اگر این وضعیت ادامه یابد، ممکن است وابستگی به منابع روسی دوباره مورد بازنگری قرار گیرد و مسیرهای جایگزین مد نظر قرار بگیرند.

نتیجه‌گیری و پیامدها

ترکیب همزمان ظرفیت نظامی و مسیرهای انرژی در دریای سیاه، منطقه را به یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپلتیک – اقتصادی فعلی تبدیل کرده است.

کوچک‌ترین اشتباه یا برخورد نظامی می‌تواند کل زنجیره انرژی اروپا را به تلاطم بیندازد. بنابراین، امنیت دریانوردی و زیرساخت‌های انرژی باید در اولویت سیاست‌گذاران داخلی و بین‌المللی باشد — و همزمان، اتحادیه اروپا و کشورهای مصرف‎کننده باید سناریوی «قطع احتمالی گاز/نفت روسیه» را جدی‌تر از قبل مد نظر بگیرند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ انفجار مرگبار نفتکش در دریای سیاه