در این گزارش، جف کَری، مشاور ارشد گروه سرمایه‌گذاری کارلایل، اعلام می‌کند که بازار آسیا عملاً وارد فاز کمبود شده است. به گفته او، ابتدا بحران در سوخت جت نمایان شد اما اکنون کمبود به بازار گازوئیل منتقل شده و قیمت گازوئیل حتی از سوخت جت نیز فراتر رفته است. وی هشدار می‌دهد که آسیا هم‌اکنون در وضعیت بحرانی قرار دارد، اروپا ظرف یک ماه آینده وارد همین وضعیت می‌شود و آمریکا نیز از ماه ژوئیه با فشارهای کمبود عرضه مواجه خواهد شد.

هم‌زمان، تحلیلگران بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس نیز اذعان کرده‌اند که سرعت کاهش ذخایر جهانی بسیار فراتر از برآوردهای قبلی بوده است. طبق داده‌های منتشرشده، از ابتدای ماه مه، برداشت از ذخایر جهانی به حدود ۸.۷ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین نرخ کاهش ثبت‌شده در تاریخ بازار نفت محسوب می‌شود. دلیل اصلی این وضعیت، سقوط شدید صادرات نفت از تنگه هرمز عنوان شده؛ به‌گونه‌ای که جریان صادرات تنها حدود ۵ درصد سطح عادی برآورد می‌شود.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، نیز هشدار داده که بازار نفت در ماه‌های ژوئیه و اوت ممکن است وارد «منطقه قرمز» شود؛ اصطلاحی که نشان‌دهنده خطر واقعی کمبود فیزیکی عرضه و جهش کنترل‌ناپذیر قیمت‌هاست.

گزارش همچنین به یک نکته کلیدی ژئوپلیتیکی اشاره می‌کند: بخش مهمی از نفت آزادشده از ذخایر استراتژیک آمریکا اکنون به اروپا صادر می‌شود تا کمبود آن منطقه جبران گردد، اما این روند پایدار نیست. در صورت ادامه اختلال هرمز، هم اروپا و هم آمریکا با فشار شدید قیمتی و کمبود سوخت روبه‌رو خواهند شد.

از منظر بازار، اگرچه قیمت نفت برنت پس از عبور موقت از ۱۰۰ دلار مجدداً اندکی عقب‌نشینی کرده، اما تحلیلگران معتقدند بازار هنوز عمق واقعی بحران را در قیمت‌ها منعکس نکرده است. دلیل این موضوع تمرکز معامله‌گران بر مذاکرات سیاسی میان واشنگتن و تهران است، در حالی‌که شاخص‌های بنیادی بازار به‌وضوح از کمبود عرضه حکایت دارند.

بیشتر در همین زمینه: دیدار مدیران عالی بیدبلند خلیج فارس و مناطق نفت‌خیز جنوب

تحلیل فنی

آنچه اکنون در بازار نفت مشاهده می‌شود صرفاً یک نوسان کوتاه‌مدت ناشی از جنگ نیست، بلکه نشانه ورود بازار جهانی انرژی به فاز «تخلیه ساختاری ذخایر» است. در بازار نفت، زمانی که موجودی انبارها به «حداقل سطح عملیاتی» نزدیک می‌شود، انعطاف سیستم برای مقابله با شوک‌های جدید تقریباً از بین می‌رود.

سه شاخص کلیدی در این گزارش اهمیت ویژه دارند:

۱. سرعت بی‌سابقه برداشت از ذخایر
نرخ ۸.۷ میلیون بشکه در روز به‌معنای آن است که بازار دیگر از ذخایر به‌عنوان ابزار تنظیم موقت استفاده نمی‌کند، بلکه برای حفظ جریان مصرف روزانه ناچار به تخلیه گسترده انبارها شده است.

۲. اختلال مزمن در هرمز
حتی اگر توافق سیاسی حاصل شود، بازگشت کامل جریان صادرات از تنگه هرمز زمان‌بر خواهد بود. بازار نفت به زیرساخت‌های بیمه، حمل‌ونقل، امنیت دریایی و بازسازی زنجیره لجستیک وابسته است و این فرآیند به‌سرعت احیا نمی‌شود.

۳. کمبود سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی نفت و گاز
هشدار چندساله ائتلاف اوپک‌پلاس اکنون در حال تبدیل شدن به واقعیت است. پروژه‌های توسعه میادین جدید طی سال‌های گذشته به‌دلیل فشارهای زیست‌محیطی، سیاست‌های گذار انرژی و ضعف بازده سرمایه‌گذاری، به‌شدت کاهش یافته‌اند. در نتیجه بازار فاقد ظرفیت مازاد کافی برای جبران شوک‌های بزرگ است.

در چنین شرایطی، بازار وارد ساختاری می‌شود که در آن قیمت نقدی نفت بسیار بالاتر از قیمت‌های تحویل آینده قرار می‌گیرد، زیرا مصرف‌کنندگان حاضرند برای دریافت فوری نفت هر قیمتی بپردازند. این وضعیت معمولاً مقدمه جهش‌های تند و ناگهانی قیمتی است.

تحلیل استراتژیک

بحران فعلی نشان می‌دهد که امنیت انرژی جهان همچنان به‌صورت بنیادین به خلیج فارس و تنگه هرمز وابسته است؛ برخلاف تصورات سال‌های اخیر که گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و نفت شیل آمریکا را جایگزین این وابستگی می‌دانستند.

اکنون سه واقعیت استراتژیک در حال آشکار شدن است:

* آسیا نخستین قربانی بحران خواهد بود، زیرا بیشترین وابستگی وارداتی را دارد.
* اروپا به‌دلیل کاهش واردات روسیه و وابستگی به گاز طبیعی مایع‌شده و نفت وارداتی، بسیار آسیب‌پذیرتر از گذشته شده است.
* آمریکا نیز برخلاف تصور عمومی، به‌دلیل کاهش ذخایر استراتژیک و محدودیت ظرفیت پالایشی، در برابر شوک‌های طولانی مصون نیست.

در سطح کلان، این بحران می‌تواند موجب بازگشت سرمایه‌گذاری عظیم به پروژه‌های نفت و گاز شود؛ پروژه‌هایی که طی سال‌های اخیر تحت فشار سیاست‌های گذار انرژی متوقف یا محدود شده بودند. به بیان دیگر، جهان ممکن است وارد یک «بازگشت ژئوپلیتیکی به سوخت‌های فسیلی» شود.

تحلیل اجرایی

پیام اصلی این گزارش برای دولت‌ها، پالایشگاه‌ها، شرکت‌های کشتیرانی و معامله‌گران انرژی بسیار روشن است:

بازار دیگر صرفاً با «ریسک قیمت» مواجه نیست؛ بلکه با «ریسک دسترسی فیزیکی به انرژی» روبه‌رو شده است.

در چنین محیطی:

* کشورها به‌سمت ذخیره‌سازی اضطراری بیشتر حرکت خواهند کرد.
* رقابت برای جذب محموله‌های نقدی نفت و گاز طبیعی مایع‌شده تشدید می‌شود.
* هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه جنگ و امنیت انرژی به‌طور پایدار افزایش می‌یابد.
* پالایشگاه‌ها به‌دنبال خوراک‌های جایگزین و انعطاف بیشتر در سبد فرآورشی خواهند رفت.
* احتمال مداخلات دولتی در بازار انرژی، سهمیه‌بندی یا محدودیت صادرات در برخی کشورها افزایش می‌یابد.

اگر اختلال تنگه هرمز در تابستان ادامه پیدا کند، بازار جهانی ممکن است وارد فاز جدیدی از «ابرچرخه انرژی» شود؛ چرخه‌ای که در آن قیمت‌های بالا نه برای چند هفته، بلکه برای چند سال تداوم پیدا می‌کنند.

همچنین بخوانید:جرقه پنهان شوک بعدی بازار انرژی جهان