برخلاف تصور اولیه بازارها، در جریان بحران تنگه هرمز و اختلال صادرات خلیج فارس، قیمت نفت پس از جهش اولیه به محدوده حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار بازگشت و از سناریوی انفجاری ۱۵۰ دلاری فاصله گرفت. دلیل اصلی این اتفاق، عقب‌نشینی موقت چین از بازار جهانی نفت و گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) بود.

پکن طی ماه‌های اخیر به جای رقابت سنگین برای خرید محموله‌های محدود جهانی، چند اقدام همزمان انجام داد:

* برداشت گسترده از ذخایر استراتژیک و تجاری نفت
* کاهش نرخ فعالیت پالایشگاه‌ها
* تعویق خریدهای اسپات (خرید نقدی فوری)
* استفاده بیشتر از زغال‌سنگ و گاز خط لوله
* فروش مجدد بخشی از محموله‌های LNG به بازار آسیا

بر اساس این گزارش، واردات نفت خام چین در ماه مه به حدود ۶.۶ میلیون بشکه در روز سقوط کرده که پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۶ محسوب می‌شود. تحلیلگران معتقدند این افت مصرف واقعی نیست، بلکه ناشی از مصرف ذخایر انباشته‌ای است که طی سال‌های نفت ارزان ایجاد شده بودند. حجم این ذخایر حدود ۱.۴ میلیارد بشکه برآورد می‌شود.

نویسنده هشدار می‌دهد این وضعیت نمی‌تواند برای مدت طولانی ادامه یابد. اقتصاد چین، صنایع پتروشیمی، حمل‌ونقل هوایی و الزامات امنیت انرژی این کشور نهایتاً پکن را مجبور خواهد کرد دوباره وارد بازار جهانی شود؛ اما این بار نه به‌عنوان یک خریدار عادی، بلکه به‌عنوان بازیگری که قصد بازسازی سریع ذخایر انرژی خود را دارد.

بیشتر در همین زمینه: سید محمد احمدپور، فرماندار سابق عسلویه، مدیر شهرک پردیس جم شد

برآورد مقاله این است که اگر چین طی سه ماه آینده تنها بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه در روز به خرید نفت خود اضافه کند، قیمت نفت برنت می‌تواند دوباره به محدوده ۱۲۰ تا ۱۳۰ دلار بازگردد؛ حتی بدون وقوع درگیری نظامی جدید.

در حوزه گاز نیز وضعیت مشابهی در حال شکل‌گیری است. عقب‌نشینی چین از بازار LNG طی ماه‌های گذشته به اروپا، ژاپن و کره‌جنوبی امکان داد محموله‌های بیشتری جذب کنند. اما اکنون نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی چین مشاهده می‌شود:

* ازسرگیری ارسال برخی محموله‌های LNG آمریکا به چین
* افزایش مذاکرات قراردادهای بلندمدت LNG
* بازگشت نفتکش‌های VLCC حامل نفت عراق به مسیر چین
* افزایش نگرانی‌ها درباره کاهش بلندمدت صادرات قطر

طبق گزارش رویترز که در مقاله به آن اشاره شده، آسیب‌های ایجادشده در راس لفان قطر ممکن است حدود ۱۲.۸ میلیون تن در سال از ظرفیت صادرات LNG این کشور را برای سه تا پنج سال کاهش دهد. این مسئله بازار گاز جهانی را وارد فاز کمبود ساختاری می‌کند.

تحلیل فنی:

بازار جهانی انرژی اکنون وارد مرحله‌ای شده که «رفتار ذخیره‌سازی» مهم‌تر از «مصرف واقعی» شده است.
در ظاهر، کاهش واردات چین نشانه ضعف تقاضا تلقی می‌شود؛ اما در واقع بازار با یک تقاضای سرکوب‌شده و موقت روبه‌رو است.

سه متغیر کلیدی اکنون بازار را هدایت می‌کنند:

۱- سطح ذخایر استراتژیک چین
اگر موجودی انبارها به محدوده هشدار نزدیک شود، خریدهای تهاجمی آغاز خواهد شد.

۲- امنیت مسیر هرمز
هرگونه کاهش ریسک امنیتی در تنگه هرمز می‌تواند پکن را به این نتیجه برساند که زمان مناسب برای بازسازی ذخایر فرا رسیده است.

۳- وضعیت LNG قطر
آسیب طولانی‌مدت به ظرفیت صادرات قطر می‌تواند ساختار بازار گاز را برای چند سال آینده تغییر دهد و رقابت اروپا و آسیا برای LNG را تشدید کند.

بازار نفت اکنون از منظر فنی در وضعیتی بسیار شکننده قرار دارد؛ زیرا:

* ذخایر جهانی به‌سرعت در حال کاهش است.
* محدودیت بیمه و حمل‌ونقل دریایی ادامه دارد.
* ظرفیت مازاد عملیاتی جهان محدود شده است.
* اختلالات پالایشی و تغییر مسیر کشتی‌ها هزینه واقعی عرضه را بالا برده‌اند.

در چنین شرایطی حتی رشد محدود خرید چین می‌تواند اثر قیمتی بسیار بزرگ ایجاد کند.

تحلیل استراتژیک:

مهم‌ترین نکته راهبردی این گزارش آن است که چین در ماه‌های اخیر عملاً نقش «متعادل‌کننده پنهان بازار جهانی» را ایفا کرده است؛ نقشی که کمتر مورد توجه قرار گرفت.

پکن به جای ورود هیجانی به بازار، بحران را به داخل اقتصاد خود منتقل کرد و با مصرف ذخایر، مانع جهش شدید قیمت جهانی شد. اما این استراتژی ذاتاً موقتی است.

اکنون جهان با یک خطر جدید روبه‌روست:
بازگشت همزمان چین به بازار نفت و LNG در دوره‌ای که:

* ظرفیت مازاد جهانی محدود است،
* زنجیره تأمین انرژی شکننده شده،
* و سطح ذخایر جهانی کاهش یافته است.

اگر این بازگشت در تابستان و همزمان با اوج مصرف فصلی آسیا و نیاز اروپا به تزریق ذخایر زمستانی رخ دهد، رقابت سنگینی میان اروپا و آسیا شکل خواهد گرفت.

از منظر ژئوپلیتیکی، چین احتمالاً به سمت تنوع‌بخشی بیشتر منابع انرژی حرکت می‌کند:

* نفت روسیه
* نفت عراق
* نفت غرب آفریقا
* LNG آمریکا
* LNG کانادا
* LNG استرالیا

این روند می‌تواند قراردادهای بلندمدت انرژی را دوباره بر بازار اسپات غالب کند و بخشی از جهانی‌سازی آزاد بازار انرژی را معکوس نماید.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

بازار جهانی انرژی وارد فاز «آرامش ظاهری و ریسک نهفته» شده است.
کاهش اخیر قیمت‌ها الزاماً نشانه تعادل پایدار نیست، بلکه نتیجه رفتار موقت بزرگ‌ترین واردکننده انرژی جهان بوده است.

چنانچه چین تصمیم بگیرد:

* بازسازی ذخایر نفتی را تسریع کند،
* خرید LNG را افزایش دهد،
* و قراردادهای بلندمدت جدید منعقد نماید،

احتمال بازگشت شوک قیمتی در نیمه دوم ۲۰۲۶ به‌طور جدی افزایش خواهد یافت.

در واقع، بازار انرژی اکنون بیش از هر زمان دیگری به «تصمیمات ذخیره‌سازی پکن» وابسته شده است؛ نه صرفاً به رشد اقتصادی چین یا سطح مصرف روزانه آن.

تحلیل سیاسی:

این تحولات نشان می‌دهد که در نظم جدید انرژی جهان، قدرت واقعی فقط در اختیار تولیدکنندگان نفت و گاز نیست؛ بلکه کشورهایی که دارای ذخایر عظیم استراتژیک، توان مالی بالا و قدرت مدیریت تقاضا هستند نیز می‌توانند جهت بازار جهانی را تغییر دهند.

چین طی این بحران نشان داد که با استفاده از ذخایر انباشته، قادر است بدون مداخله نظامی یا اقدام سیاسی آشکار، بر قیمت جهانی انرژی اثر بگذارد و حتی روندهای روانی بازار را کنترل کند.

این مسئله احتمالاً موجب خواهد شد که کشورهای مصرف‌کننده بزرگ در سال‌های آینده:

* ظرفیت ذخایر استراتژیک خود را افزایش دهند،
* قراردادهای بلندمدت بیشتری امضا کنند،
* و وابستگی به بازار نقدی جهانی را کاهش دهند.

در نتیجه، جهان ممکن است به‌تدریج وارد دوره‌ای شود که امنیت انرژی دوباره بر منطق بازار آزاد غلبه کند.

همچنین بخوانید:بازسازی قدرت موشکی واشنگتن سال‌ها زمان می‌برد