چرا آژانس بین‌المللی انرژی اکنون معتقد است تقاضای نفت تا ۲۰۵۰ افزایش می‌یابد

این تغییر عمدتاً به‌دلیل عوامل زیر است:

• تقاضای فزاینده انرژی از سوی مراکز داده و هوش مصنوعی
• کند شدن تعهدات اقلیمی بسیاری از کشورها
• بازگشت دولت‌ها به اولویت امنیت انرژی و سرمایه‌گذاری بیشتر در سوخت‌های فسیلی
• پیشروی پروژه‌های عظیم LNG و افزایش ظرفیت جهانی تا سال‌های ۲۰۳۵ و ۲۰۵۰

در سناریوی «سیاست‌های جاری» (CPS) که بر اساس سیاست‌های موجود کشورها است—not promises—تقاضای نفت ممکن است تا ۲۰۵۰ به ۱۱۳ میلیون بشکه در روز برسد؛ یعنی افزایش ۱۳ درصدی نسبت به ۲۰۲۴.

آژانس همچنین هشدار می‌دهد که در مسیر فعلی، جهان قادر به تحقق هدف اقلیمی ۱.۵ درجه توافق پاریس نخواهد بود. با این وجود برخی کارشناسان باور دارند که سرعت پیشرفت فناوری‌های تجدیدپذیر و الکتریکی‌سازی فراتر از سناریوهای مبتنی بر سیاست‌های فعلی است.

تحلیل فنی

الف) تغییر سناریوی IEA از APS/SPS به CPS

بیشتر در همین زمینه: پالایش گاز هویزه در ارزیابی جامع مدیریت دارایی‌های فیزیکی گام‌های استراتژیک برداشت

IEA پس از چند سال تمرکز بر سناریوهای مبتنی بر اهداف اقلیمی (APS) اکنون به سناریوی CPS بازگشته است—این یعنی:
• تحلیل بر پایه «سیاست‌های بالفعل»
• حذف مفروضات خوش‌بینانه درباره تعهدات اقلیمی

این تغییر به‌صورت ساختاری برآورد تقاضا را افزایش می‌دهد.

ب) پارامترهای اصلی افزایش تقاضا

۱. AI & Data Centers
• شدت مصرف انرژی مراکز داده به‌شدت در حال افزایش است.
• بسیاری از شرکت‌های فناوری مستقیماً وارد بازارهای انرژی شده‌اند.
• بخشی از این نیاز فعلاً توسط گاز و نفت تأمین می‌شود.
۲. پروژه‌های LNG
• ۳۰۰ bcm ظرفیت جدید LNG تا ۲۰۳۰ تأیید شده است.
• رشد از ۵۶۰ bcm (۲۰۲۴) → ۸۸۰ bcm (۲۰۳۵) → ۱۰۲۰ bcm (۲۰۵۰).
• این رشد خود به معنای مصرف بالاتر گاز طبیعی است.
۳. کندی تحول حمل‌ونقل
• رشد EV در برخی مناطق کند شده است.
• زیرساخت شارژ و شبکه برق برای تحول سریع آماده نیست.
۴. سرمایه‌گذاری ناکافی در تجدیدپذیر + ذخیره‌سازها
• ظرفیت باتری و توسعه گرید همگام با رشد مصرف برق نیست.
• برخی کشورها حتی به زغال‌سنگ برگشته‌اند.

ج) نقدهای صنعت

• ۳۰٪ اختلاف دیدگاه IEA و Exxon/Aramco/OPEC
شرکت‌های بزرگ همیشه معتقد بودند نفت و گاز سهمی ۵۰–۷۰ درصدی در ۲۰۵۰ خواهند داشت.
گزارش جدید IEA عملاً آنان را تأیید می‌کند.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

۱. پیامد برای بازار جهانی انرژی
• بازگشت واقع‌گرایی انرژی (Energy Realism)
جهان به‌طور ساختاری قادر به جایگزینی سریع نفت و گاز نیست.
• IEA با پذیرش این واقعیت، حاشیه امنیت روانی بازار نفت را تقویت می‌کند.
• این موضوع می‌تواند قیمت نفت را در کف‌های بالاتر (High Floor Prices) تثبیت کند.

۲. پیامد ژئوپلیتیکی
• افزایش نقش خاورمیانه
با رشد تقاضا، OPEC+ نه تنها تضعیف نمی‌شود بلکه وزن ژئوپلیتیکی بیشتری پیدا می‌کند.
• تقویت LNG آمریکا و قطر
این دو بازیگر محور اصلی بازار جهانی گاز تا ۲۰۵۰ خواهند بود.
• تنش میان سیاست اقلیمی اروپا و نیاز واقعی انرژی
اروپا با کمبود برق و گاز روبه‌روست و مجبور به بازبینی سیاست‌های سختگیرانه خواهد شد.

۳. پیامد برای توافق پاریس
• مسیر فعلی، جهان را به سمت گرمایش ۲.۴ تا ۲.۷ درجه می‌برد.
• بازگشت به هدف ۱.۵ درجه فقط با:
• انقلاب باتری‌ها
• تحول گسترده شبکه‌های برق
• مقررات سختگیرانه کربنی
ممکن است.

تحلیل اجرایی

برای سیاست‌گذاران انرژی
• باید سناریوهای بلندمدت را از «آرمان‌محور» به «واقعیت‌محور» تغییر دهند.
• مسیر تحول انرژی ترکیبی خواهد بود:
نفت + گاز + تجدیدپذیر + ذخیره‌ساز + هسته‌ای کوچک (SMR)
• تمرکز بر تنوع سبد انرژی ضروری است.

برای بازار و بنگاه‌ها
• گزارش IEA مشروعیت جدیدی به سرمایه‌گذاری در نفت و گاز می‌دهد.
• شرکت‌هایی که «به‌موقع» وارد LNG، پتروشیمی کم‌کربن، و گاز مرسوم نشوند در ریسک عقب‌ماندگی خواهند بود.
• مصرف انرژی برای AI یک سوپرتِرِند (Supertrend) است؛
شرکت‌هایی که نقش تأمین‌کننده انرژی مراکز داده را بپذیرند برنده‌اند.

همچنین در ادامه بخوانید؛ رشد بلندمدت تقاضای نفت و گاز تا سال ۲۰۵۰ بر اساس گزارش جدید IEA