هند: مشکل اصلی بازار نفت کمبود عرضه نیست؛ بحران حمل‌ونقل قیمت‌ها را بالا برده است
به گزارش پتروشیمی‌ها، وزیر نفت و گاز طبیعی هند، هاردیپ سینگ پوری، در تازه‌ترین اظهارات خود درباره وضعیت بازار جهانی نفت اعلام کرد که در حال حاضر کمبود فیزیکی نفت خام در جهان وجود ندارد، بلکه اختلال در مسیرهای تجارت انرژی و افزایش شدید هزینه حمل‌ونقل باعث شده قیمت نفت و فرآورده‌ها در سطوح بالایی باقی بماند.
۱۰۴ میلیون بشکه عرضه در برابر ۹۴ میلیون بشکه مصرف
پوری اعلام کرده است که عرضه جهانی نفت حدود ۱۰۴ میلیون بشکه در روز است، در حالی که مصرف جهانی را حدود ۹۴ میلیون بشکه در روز برآورد کرده است.
بر مبنای این ارقام، از نگاه وزیر نفت هند، مسئله اصلی بازار کمبود کلی نفت خام نیست؛ مشکل این است که بخشی از نفت موجود به دلیل اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل نمی‌تواند با سهولت و هزینه معمول به مصرف‌کنندگان برسد.
| شاخص | برآورد اعلام‌شده |
|---|---|
| عرضه جهانی نفت | حدود ۱۰۴ میلیون بشکه در روز |
| مصرف جهانی | حدود ۹۴ میلیون بشکه در روز |
| مسئله اصلی از نگاه هند | اختلال مسیرهای حمل‌ونقل |
| عامل افزایش هزینه | کرایه حمل، بیمه و ریسک لجستیکی |
تنگه هرمز؛ گلوگاه اصلی تجارت انرژی
پوری بخش مهمی از وضعیت فعلی را به اختلال در مسیرهای دریایی مرتبط دانسته و تنگه هرمز را یکی از مهم‌ترین نقاط آسیب‌پذیر بازار انرژی معرفی کرده است.
به گفته او، تحولات ژئوپلیتیکی ابتدا مسیرهای تجارت انرژی را تحت تأثیر قرار داد و سپس بسته‌شدن یا اختلال در مسیر هرمز، فشار بیشتری بر بازار وارد کرد. او همچنین به اهمیت مسیر باب‌المندب و دریای سرخ اشاره کرده است.
این وضعیت باعث شده حتی زمانی که نفت خام در مبدأ وجود دارد، هزینه رساندن آن به پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان افزایش پیدا کند.
هزینه حمل نفت به یکی از عوامل تعیین‌کننده قیمت تبدیل شده است
اختلال در کشتیرانی فقط زمان انتقال محموله را افزایش نمی‌دهد؛ بلکه مجموعه‌ای از هزینه‌ها را نیز بالا می‌برد.
کشتی‌هایی که با ریسک بالاتری وارد مسیرهای خاص می‌شوند، با هزینه‌های بالاتر کرایه حمل، بیمه جنگی، سوخت و تغییر مسیر مواجه‌اند. در برخی موارد نیز شرکت‌های کشتیرانی مجبور می‌شوند مسیرهای طولانی‌تری را انتخاب کنند.
در نتیجه، حتی اگر قیمت نفت در مبدأ افزایش شدیدی نداشته باشد، هزینه نهایی تحویل آن به پالایشگاه می‌تواند رشد کند.
همین مسئله با تحولات اخیر بازار همخوانی دارد؛ به‌گونه‌ای که با وجود بهبود جریان صادرات نفت خام خاورمیانه، بازار فرآورده‌های پالایشی همچنان با محدودیت جدی روبه‌رو است.
نفت خام در حال بازگشت است، اما فرآورده‌ها همچنان تحت فشارند
داده‌های جدید بازار نشان می‌دهد صادرات نفت خام خاورمیانه در سپتامبر به شکل قابل‌توجهی بازیابی شده است.
بر اساس برآورد JPMorgan، صادرات نفت خام خاورمیانه در سپتامبر به حدود ۹۸ درصد سطح پیش از جنگ رسیده است. هم‌زمان، استفاده از خط لوله‌ها، نفتکش‌های شاتل و انتقال کشتی‌به‌کشتی برای ادامه جریان نفت افزایش یافته است.
اما وضعیت فرآورده‌های نفتی متفاوت است.
آسیب به پالایشگاه‌ها در خاورمیانه و روسیه، محدودیت صادرات دیزل روسیه و توقف صادرات فرآورده‌های چین باعث شده عرضه دیزل بسیار محدودتر از نفت خام باشد. رویترز نیز گزارش داده که هم‌زمان با افزایش صادرات نفت خلیج فارس، کمبود دیزل و سایر فرآورده‌های پالایشی همچنان ادامه دارد.
هند چگونه در برابر اختلالات مقاومت کرده است؟
پوری می‌گوید هند تلاش کرده است با تنوع‌بخشی به منابع تأمین نفت، آسیب‌پذیری خود را در برابر اختلال مسیرهای دریایی کاهش دهد.
هند اکنون نفت خام مورد نیاز خود را از ۴۱ کشور تأمین می‌کند؛ در حالی که این تعداد پیش‌تر ۲۷ کشور بود. این تغییر به پالایشگاه‌های هند امکان می‌دهد در صورت اختلال در یک منطقه، بخشی از نیاز خود را از منابع دیگر تأمین کنند.
داده‌های S&P Global نیز نشان می‌دهد جریان نفت خام با منشأ خاورمیانه به مقصد هند در سپتامبر به حدود ۲.۱۶ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاتر از حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز در ژوئیه و ۱.۶۶ میلیون بشکه در روز در اوت بوده است.
هند هم‌زمان تولید داخلی را افزایش می‌دهد
وزیر نفت هند همچنین بر افزایش تولید داخلی نفت و گاز تأکید کرده است.
به گفته پوری، با رشد مصرف انرژی هند، تولید داخلی نیز باید افزایش پیدا کند؛ زیرا در صورت عدم سرمایه‌گذاری مستمر در چاه‌ها، تولید آنها در طول زمان کاهش می‌یابد. او از برنامه Samudra Manthan به‌عنوان یکی از اقدامات هند برای افزایش تولید داخلی یاد کرده است.
این سیاست بخشی از تلاش گسترده‌تر هند برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر نوسانات بازار جهانی است؛ به‌ویژه برای کشوری که یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت خام جهان محسوب می‌شود.
بحران حمل‌ونقل چگونه بازار نفت را تغییر داده است؟
وضعیت فعلی یک تفاوت مهم با بحران‌های سنتی نفت دارد. در یک بحران کلاسیک عرضه، تولید نفت کاهش پیدا می‌کند و کمبود فیزیکی باعث افزایش قیمت می‌شود.
اما در شرایط کنونی، بخشی از فشار بازار از اختلال در رساندن نفت موجود به مقصد ناشی می‌شود.
زنجیره اثرگذاری بحران
اختلال مسیرهای دریایی
⬇️
افزایش ریسک کشتیرانی
⬇️
افزایش بیمه و کرایه حمل
⬇️
افزایش هزینه تحویل نفت
⬇️
افزایش قیمت نفت و فرآورده‌ها
به همین دلیل، ممکن است عرضه فیزیکی جهانی نفت نسبتاً بالا باقی بماند، اما قیمت تحویل‌شده در یک منطقه همچنان تحت فشار صعودی قرار داشته باشد.
مشکل دیزل از نفت خام جدی‌تر شده است
تحولات اخیر نشان می‌دهد بحران بازار بیشتر از نفت خام به سمت فرآورده‌های پالایشی منتقل شده است.
روسیه صادرات دیزل را تا پایان اکتبر محدود کرده، چین صادرات فرآورده‌های نفتی را در ماه اکتبر متوقف کرده و اختلالات پالایشی خاورمیانه نیز عرضه فرآورده‌ها را محدود کرده است. هم‌زمان، آمریکا درباره محدود کردن صادرات دیزل خود بحث می‌کند.
این ترکیب فشارها اهمیت بیشتری دارد، زیرا نفت خام را می‌توان در نقاط مختلف جهان خریداری و جابه‌جا کرد، اما جایگزینی سریع ظرفیت پالایشی ازدست‌رفته بسیار دشوارتر است.
بازار جهانی در برابر یک پارادوکس قرار گرفته است
از یک طرف، جریان نفت خام خاورمیانه در حال بازیابی است و این موضوع فشار کمبود نفت خام را کاهش می‌دهد. از طرف دیگر، اختلال در پالایشگاه‌ها و تجارت فرآورده‌ها باعث شده بازار دیزل همچنان با کمبود مواجه باشد.
این تفاوت باعث شده قیمت نفت و سوخت لزوماً فقط تابع حجم تولید نباشد؛ بلکه مسیر انتقال، هزینه لجستیک و ظرفیت پالایش نیز به متغیرهای اصلی بازار تبدیل شده‌اند.
جمع‌بندی
اظهارات وزیر نفت هند یک نکته کلیدی درباره وضعیت فعلی بازار جهانی انرژی را برجسته می‌کند: وجود نفت در جهان لزوماً به معنای دسترسی ارزان و سریع به آن نیست.
بر اساس ارقام ارائه‌شده از سوی پوری، عرضه جهانی حدود ۱۰۴ میلیون بشکه در روز در برابر مصرف ۹۴ میلیون بشکه قرار دارد، اما اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل، افزایش هزینه کشتیرانی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی باعث شده هزینه نهایی تأمین انرژی افزایش پیدا کند.
هم‌زمان، بازگشت تدریجی صادرات نفت خام خاورمیانه در کنار کمبود شدیدتر فرآورده‌هایی مانند دیزل نشان می‌دهد که بازار انرژی در حال حاضر با یک بحران لجستیکی و پالایشی نیز مواجه است؛ بحرانی که حل آن تنها با افزایش تولید نفت خام برطرف نخواهد شد.
همچنین بخوانید؛ خط لوله Pacific Link؛ کانادا مسیر صادرات نفت به آسیا را از آمریکا جدا می‌کند
نظرات کاربران (۰ نظر)