چین در حال یادگیری زندگی با نفت کمتر؛ زنگ خطر راهبردی برای بازار جهانی نفت

به گزارش پتروشیمی ها؛ در حالی که بازار جهانی نفت با بزرگ‌ترین اختلال عرضه تاریخ معاصر ناشی از جنگ ایران و آمریکا/اسرائیل مواجه است، انتظار می‌رفت چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان برای جبران کمبودها و حفظ رشد اقتصادی، واردات خود را افزایش دهد. اما واقعیت کاملاً متفاوت بوده است.

بر اساس داده‌های منتشر شده:

* فروش بنزین شرکت Sinopec در آوریل ۸ درصد کاهش یافته است.
* فروش گازوئیل ۶ درصد افت کرده است.
* برآورد Goldman Sachs نشان می‌دهد مصرف بنزین و فرآورده‌های مشابه احتمالاً تا ۲۰ درصد کاهش یافته است.
* واردات نفت خام چین در ماه مه با افت ۲۹ درصدی به ۷.۸ میلیون بشکه در روز رسیده که پایین‌ترین سطح در هشت سال اخیر محسوب می‌شود.
* حجم شارژ خودروهای برقی نسبت به سال قبل ۶۹ درصد افزایش یافته است.
* استفاده از مترو، راه‌آهن و ناوگان حمل‌ونقل برقی به‌طور مستمر در حال رشد است.

مهم‌ترین پرسش بازار اکنون این است که آیا این کاهش مصرف نفت یک پدیده موقتی ناشی از جنگ و قیمت‌های بالا است یا آغاز یک تغییر ساختاری دائمی در اقتصاد چین.

تحلیل فنی

۱- تخریب تدریجی تقاضای نفت (Demand Destruction)

بازار نفت همواره نسبت به شوک‌های عرضه حساس بوده است، اما آنچه اکنون مشاهده می‌شود یک پدیده متفاوت است:

بیشتر در همین زمینه: مدیران‌عامل پتروشیمی‌های پادجم، صدف و گوهرافق پروژه آفسایت پارک استایرن را بررسی کردند

قیمت‌های بالا باعث از بین رفتن بخشی از تقاضا شده‌اند.

در گذشته هرگاه نفت گران می‌شد، مصرف‌کنندگان پس از مدتی به الگوی قبلی بازمی‌گشتند.

اما در چین اکنون جایگزین‌های دائمی ایجاد شده‌اند:

* خودروهای برقی
* تاکسی‌های برقی
* حمل‌ونقل ریلی
* مترو
* سیستم‌های شارژ گسترده

به همین دلیل بخشی از تقاضای از دست رفته ممکن است هرگز به بازار نفت بازنگردد.

۲- سقوط تقاضای دیزل

موضوع مهم‌تر از بنزین، کاهش مصرف گازوئیل است.

گازوئیل معمولاً شاخصی برای:

* ساخت‌وساز
* صنایع سنگین
* لجستیک
* پروژه‌های عمرانی

است.

کاهش ۶ درصدی مصرف دیزل نشان می‌دهد بحران بخش املاک و مستغلات چین هنوز ادامه دارد و موتور سنتی رشد اقتصادی این کشور همچنان ضعیف است.

۳- فشار بر پالایشگاه‌های چینی

پالایشگاه‌های چینی با سه فشار همزمان مواجه شده‌اند:

۱. نفت خام گران‌تر
2. محدودیت عرضه خاورمیانه
3. کاهش تقاضای داخلی

این ترکیب باعث کاهش حاشیه سود پالایشگاهی شده و احتمال کاهش بیشتر ظرفیت عملیاتی پالایشگاه‌ها را افزایش می‌دهد.

تحلیل استراتژیک

آیا مهم‌ترین ستون بازار نفت در حال تغییر است؟

طی ۲۰ سال گذشته تقریباً همه مدل‌های بلندمدت نفت بر یک فرض استوار بودند:

«رشد اقتصادی چین برابر است با رشد تقاضای نفت.»

اکنون این رابطه در حال شکستن است.

اگر چین بتواند:

* رشد اقتصادی خود را حفظ کند،
* مصرف نفت را ثابت نگه دارد یا کاهش دهد،
* و حمل‌ونقل را برقی کند،

آنگاه بزرگ‌ترین موتور رشد تقاضای جهانی نفت خاموش خواهد شد.

این موضوع از نظر استراتژیک حتی مهم‌تر از جنگ فعلی خاورمیانه است.

پیام برای اوپک

OPEC طی دو دهه گذشته همواره روی رشد تقاضای چین حساب کرده است.

اما اگر روند فعلی ادامه یابد:

* رشد تقاضای جهانی کند می‌شود.
* رقابت تولیدکنندگان برای سهم بازار تشدید می‌شود.
* سیاست کاهش تولید اوپک اثربخشی کمتری پیدا می‌کند.

پیام برای صادرکنندگان خاورمیانه

کشورهای صادرکننده نفت در خاورمیانه با یک تناقض مواجه خواهند شد:

از یک سو جنگ باعث افزایش قیمت نفت می‌شود.

از سوی دیگر بزرگ‌ترین مشتری جهان در حال کاهش وابستگی خود به نفت است.

این یعنی درآمدهای کوتاه‌مدت ممکن است افزایش یابد، اما چشم‌انداز بلندمدت تقاضا تضعیف می‌شود.

تحلیل اجرایی

این خبر در ظاهر درباره کاهش فروش بنزین و گازوئیل در چین است؛ اما در واقع درباره یک تحول عمیق‌تر صحبت می‌کند:

چین در حال عبور از مرحله «رشد مبتنی بر نفت» به مرحله «رشد مبتنی بر برق» است.

اگر روند فعلی تا سال ۲۰۳۰ ادامه یابد:

* تقاضای بنزین چین احتمالاً وارد روند نزولی دائمی خواهد شد.
* رشد تقاضای جهانی نفت تقریباً متوقف می‌شود.
* بازار نفت بیش از گذشته وابسته به بخش پتروشیمی، هوانوردی و حمل‌ونقل دریایی خواهد شد.
* نقش خودروهای برقی در تعیین قیمت نفت از نقش اوپک مهم‌تر می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

در کوتاه‌مدت، جنگ و ریسک‌های ژئوپلیتیکی همچنان می‌توانند نفت را به سطوح ۱۲۰ تا ۱۵۰ دلار برسانند.

اما در افق بلندمدت، تهدید اصلی برای بازار نفت دیگر کمبود عرضه نیست؛ بلکه کاهش ساختاری تقاضا در چین است.

اگر داده‌های سال ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ این روند را تأیید کنند، مورخان انرژی ممکن است بعدها از این دوره به عنوان نقطه آغاز «اوج تقاضای نفت چین» یاد کنند؛ رویدادی که از نظر تاریخی می‌تواند هم‌سنگ ظهور چین به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی جهان باشد.