ذخایر جهانی نفت؛ آیا برای شش ماه دیگر جنگ آمریکا و ایران کافی است؟
ادامه جنگ آمریکا و ایران، بازار جهانی نفت را با یکی از بزرگترین اختلالهای عرضه در دهههای اخیر مواجه کرده است. طبق گزارش رویترز، از آغاز جنگ حدود ۲.۶ میلیارد بشکه نفت از عرضه جهانی خارج شده؛ حجمی معادل حدود ۲۵ روز مصرف جهانی پیش از جنگ.
به گزارش پتروشیمی ها؛ با وجود کاهش تقاضای جهانی، کسری فعلی عرضه حدود ۵ میلیون بشکه در روز برآورد میشود و حملات اخیر به زیرساختهای انتقال نفت میتواند این شکاف را بیشتر کند.
پرسش اصلی اکنون این است که آیا ذخایر جهانی میتوانند در صورت ادامه بحران برای شش ماه دیگر، این کسری را جبران کنند یا خیر.
نکات کلیدی
• مجموع ذخایر تجاری و دولتی مورد اشاره آژانس بینالمللی انرژی حدود ۱.۵ میلیارد بشکه است.
• با فرض کسری ۵ میلیون بشکه در روز، این حجم از نظر تئوریک برای حدود ۳۰۰ روز کافی است.
• اما تنها حدود ۹۰۰ میلیون بشکه تحت کنترل مستقیم دولتهاست؛ بنابراین ظرفیت واقعی ذخایر اضطراری برای پوشش کسری حدود ۱۸۰ روز، یعنی تقریباً شش ماه است.
• ذخیره راهبردی نفت آمریکا در پایینترین سطح از سال ۱۹۸۳ قرار دارد.
• مشکلات زیرساختی نیز بخشی از ذخیره آمریکا را عملاً غیرقابل برداشت کرده است؛ برآورد مطرحشده در گزارش، حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت قابل دسترسی را نشان میدهد.
• با کسری ۵ میلیون بشکه در روز، این مقدار برای حدود ۴۰ روز پوشش کسری کافی است.
• در مقابل، چین ممکن است حدود ۱ تا ۱.۷ میلیارد بشکه ذخیره نفت خام در اختیار داشته باشد؛ رقمی کهعدم شفافیت اطلاعات ذخایر چین را به یکی از متغیرهای مهم بازار تبدیل کرده است.
تحلیل فنی
مسئله اصلی بازار دیگر فقط «مقدار نفت موجود» نیست؛ بلکه نرخ برداشت از ذخایر و قابلیت تبدیل ذخیره به عرضه واقعی اهمیت دارد.
اگر کسری عرضه ۵ میلیون بشکه در روز باقی بماند:
۱۰۰ میلیون بشکه = ۲۰ روز پوشش
۲۰۰ میلیون بشکه = ۴۰ روز پوشش
۵۰۰ میلیون بشکه = ۱۰۰ روز پوشش
۹۰۰ میلیون بشکه = ۱۸۰ روز پوشش
۱.۵ میلیارد بشکه = ۳۰۰ روز پوشش
اما این محاسبه صرفاً تئوریک است.
یک بشکه نفت ذخیرهشده لزوماً یک بشکه نفت «قابل تحویل به بازار» نیست. کیفیت نفت خام، محل ذخیره، ظرفیت خطوط لوله، پایانههای صادراتی، نفتکشها و ظرفیت پالایشگاهی همگی تعیین میکنند که آن ذخیره با چه سرعتی میتواند به بازار برسد.
بنابراین ذخیره اسمی با ذخیره عملیاتی تفاوت اساسی دارد.
تحلیل بازار
یکی از نگرانیهای مهمتر، وضعیت فرآوردههای نفتی است.
ذخایر گازوئیل و سوخت جت در محدوده بسیار پایینی قرار گرفتهاند و اختلال در پالایشگاههای خاورمیانه و روسیه فشار بیشتری بر بازار فرآوردهها وارد کرده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر نفت خام کافی در برخی نقاط جهان وجود داشته باشد، کمبود ظرفیت پالایش یا اختلال در جابهجایی میتواند باعث کمبود گازوئیل و سوخت جت شود.
در نتیجه، بحران فرآوردهها میتواند زودتر از بحران فیزیکی نفت خام خود را نشان دهد.
همزمان، بازار با دو نیروی متضاد روبهروست:
از یک طرف، اختلال عرضه و ریسک ژئوپلیتیکی قیمت نفت را بالا میبرد.
از طرف دیگر، کاهش چشمانداز تقاضای جهانی و افزایش موجودی نفت آمریکا فشار نزولی ایجاد میکند. در ۱۳ اوت، برنت پس از چند روز افزایش، با کاهش بیش از ۲ درصدی در حدود ۸۷ دلار بسته شد.
این تضاد توضیح میدهد چرا قیمت نفت در شرایط فعلی، علیرغم اختلال شدید عرضه، رفتار بسیار نوسانی دارد.
تحلیل استراتژیک
بازار نفت در حال عبور از مرحله «اختلال عرضه» به مرحله فرسایش ذخایر است.
در مرحله نخست، بازار با استفاده از ذخایر اضطراری و تجاری میتواند بخشی از کاهش عرضه را جبران کند.
اما هرچه بحران طولانیتر شود، حجم ذخایر کاهش یافته و ظرفیت جذب شوک بعدی نیز کمتر میشود.
به بیان ساده:
هرچه جنگ طولانیتر شود، برای ایجاد همان مقدار اختلال جدید، شوک کوچکتری لازم خواهد بود تا اثر بزرگتری بر بازار بگذارد.
این مسئله از نظر امنیت انرژی بسیار مهم است، زیرا انعطاف بازار بهتدریج کاهش مییابد.
تحلیل استراتژیک
بازار نفت در حال عبور از مرحله «اختلال عرضه» به مرحله فرسایش ذخایر است.
در مرحله نخست، بازار با استفاده از ذخایر اضطراری و تجاری میتواند بخشی از کاهش عرضه را جبران کند.
اما هرچه بحران طولانیتر شود، حجم ذخایر کاهش یافته و ظرفیت جذب شوک بعدی نیز کمتر میشود.
به بیان ساده:
هرچه جنگ طولانیتر شود، برای ایجاد همان مقدار اختلال جدید، شوک کوچکتری لازم خواهد بود تا اثر بزرگتری بر بازار بگذارد.
این مسئله از نظر امنیت انرژی بسیار مهم است، زیرا انعطاف بازار بهتدریج کاهش مییابد.
تحلیل ژئوپلیتیکی
توزیع ذخایر میان قدرتهای بزرگ اهمیت فزایندهای پیدا کرده است.
آمریکا با کاهش ذخیره راهبردی خود، ظرفیت مداخله اضطراری محدودتری نسبت به گذشته دارد؛ در مقابل، حجم احتمالی ذخایر چین میتواند به این کشور انعطاف بیشتری برای مدیریت اختلال واردات بدهد.
از سوی دیگر، ادامه اختلال در تنگه هرمز به معنای افزایش اهمیت مسیرهای جایگزین، خطوط لوله، ذخایر داخلی و ناوگان حملونقل نفت خواهد بود.
گزارشهای جدید رویترز نیز نشان میدهند که تردد کشتیها در هرمز همچنان بهشدت پایینتر از سطح پیش از جنگ است و تهدید به تداوم محاصره دریایی، ریسک عرضه را افزایش داده است. (Reuters)
تحلیل اگزکیتیو
۱. جهان از نظر حجم مطلق نفت هنوز با پایان ذخایر مواجه نیست؛ مشکل اصلی کاهش حاشیه ایمنی بازار است.
۲. حدود ۹۰۰ میلیون بشکه ذخیره دولتی، در صورت کسری ۵ میلیون بشکهای، معادل حدود شش ماه پوشش تئوریک است.
۳. SPR آمریکا دیگر مانند گذشته یک ضربهگیر بسیار بزرگ برای بازار جهانی نیست.
۴. ریسک فرآوردهها، بهخصوص گازوئیل و سوخت جت، ممکن است از کمبود نفت خام مهمتر شود.
۵. چین به دلیل حجم احتمالی ذخایر خود، یکی از مهمترین متغیرهای ناشناخته بازار جهانی است.
۶. ادامه بحران باعث کاهش انعطاف بازار میشود و در نتیجه، هر اختلال جدید میتواند اثر قیمتی بزرگتری ایجاد کند.
جمعبندی نهایی
پاسخ کوتاه به سؤال رویترز این است:
ذخایر جهانی از نظر عددی هنوز قابل توجهاند، اما برای یک جنگ طولانیمدت، حاشیه ایمنی بازار بهشدت محدود شده است.
اگر کسری عرضه در محدوده ۵ میلیون بشکه در روز باقی بماند، ذخایر دولتی حدود ۹۰۰ میلیون بشکه از نظر محاسباتی نزدیک به شش ماه ظرفیت پوشش دارند؛ اما محدودیتهای فنی، لجستیکی و جغرافیایی باعث میشوند ظرفیت واقعی کمتر از این رقم باشد.
بنابراین خطر اصلی لزوماً «تمام شدن نفت» نیست؛ بلکه تمام شدن ظرفیت بازار برای جذب یک شوک جدید است.
در این شرایط، مسیر قیمت نفت بیش از گذشته به سه متغیر وابسته خواهد بود:
مدت اختلال در عرضه + سرعت کاهش ذخایر + توانایی بازگشت جریان نفت و فرآوردهها به بازار.
این سه متغیر، تعیینکننده خواهند بود که بحران فعلی صرفاً یک شوک موقت بازار باقی بماند یا به یک بحران ساختاریتر در امنیت انرژی جهان تبدیل شود.
همچنین بخوانید: نفت در آستانه ثبت رشد هفتگی؛ تهدید آمریکا به محاصره نامحدود ایران نگرانی از اختلال عرضه را تشدید کرد
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما