خاموشی‌های هند به بالاترین سطح سه سال اخیر رسید؛ فشار هم‌زمان گرما و تقاضای صنعتی
به گزارش پتروشیمی‌ها، کمبود برق هند در سپتامبر ۲۰۲۶ به بالاترین سطح سه سال اخیر رسید؛ شرایطی که ترکیبی از افزایش تقاضای خانگی و صنعتی، دمای بالاتر و کاهش بارش ناشی از پدیده ال‌نینو، شبکه برق این کشور را تحت فشار قرار داده است. بر اساس داده‌های روزانه تنظیم‌کننده شبکه برق هند، Grid-India، کسری برق در ماه گذشته به ۵۶۰ میلیون کیلووات‌ساعت رسید که بالاترین میزان از اوت ۲۰۲۳ محسوب می‌شود.
تولید برق افزایش یافت، اما کافی نبود
نکته مهم در وضعیت فعلی هند این است که کمبود برق در شرایطی رخ داده که تولید برق نیز رشد قابل‌توجهی داشته است.
تولید کل برق هند در سپتامبر با رشد ۱۱.۳ درصدی نسبت به سال قبل به حدود ۱۷۴.۱۷ میلیارد کیلووات‌ساعت رسید. با این حال، افزایش مصرف سریع‌تر از رشد عرضه بوده و در نهایت شکاف میان تقاضا و تولید افزایش یافته است.
| شاخص | سپتامبر ۲۰۲۶ |
|---|---|
| کسری برق | ۵۶۰ میلیون کیلووات‌ساعت |
| تولید کل برق | ۱۷۴.۱۷ میلیارد کیلووات‌ساعت |
| رشد تولید سالانه | ۱۱.۳٪ |
| رشد تولید برق زغال‌سنگی | ۱۳.۳٪ |
| رشد تولید تجدیدپذیرها | ۲۵.۱٪ |
زغال‌سنگ دوباره ستون اصلی شبکه برق هند شد
نیروگاه‌های زغال‌سنگی برای جبران افت تولید برق‌آبی و پاسخ به تقاضای فزاینده، طی ماه‌های اخیر با ظرفیت بالاتری فعالیت کرده‌اند.
تولید برق از زغال‌سنگ در سپتامبر ۱۳.۳ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت و سهم این نیروگاه‌ها از کل تولید برق هند به ۶۶.۰۳ درصد رسید؛ این سهم در اوت ۶۴.۶ درصد بود.
این ارقام نشان می‌دهد که با وجود توسعه سریع انرژی‌های تجدیدپذیر، زغال‌سنگ همچنان نقش اصلی را در تأمین برق هند ایفا می‌کند؛ به‌خصوص زمانی که تولید برق‌آبی به دلیل کاهش بارش افت می‌کند.
رشد ۲۵ درصدی تجدیدپذیرها هم مانع کسری برق نشد
تولید برق تجدیدپذیر هند نیز در سپتامبر ۲۵.۱ درصد افزایش یافت.
با این حال، سهم انرژی پاک در سبد تولید برق از ۱۹.۵ درصد در اوت به ۱۷ درصد در سپتامبر کاهش پیدا کرد. این کاهش سهم، در شرایطی رخ داده که تولید مطلق تجدیدپذیرها افزایش داشته است؛ بنابراین عامل اصلی تغییر سهم، رشد سریع‌تر سایر منابع به‌ویژه زغال‌سنگ بوده است.
به عبارت دیگر، افزایش تولید خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر نتوانسته است به‌طور کامل رشد تقاضا و کاهش تولید برق‌آبی را جبران کند.
ذخایر زغال‌سنگ نزدیک ۴۰ درصد نیروگاه‌ها بحرانی شد
فشار بر شبکه تنها به سمت مصرف محدود نیست و سمت تأمین سوخت نیروگاه‌ها نیز با مشکل مواجه شده است.
بر اساس گزارش منتشرشده، سهم نیروگاه‌های زغال‌سنگی فعال هند که ذخایر آنها به سطوح بحرانی رسیده، در هفته‌های اخیر به حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است. برای بسیاری از این نیروگاه‌ها، موجودی زغال‌سنگ به کمتر از ۲۵ درصد سطح بحرانی تعریف‌شده رسیده است.
بارش‌های موسمی نیز در این وضعیت نقش داشته‌اند و اختلال در تأمین و جابه‌جایی زغال‌سنگ، فشار بیشتری بر نیروگاه‌ها وارد کرده است.
تصویر کلی بازار برق هند
افزایش دما و تقاضای صنعتی
⬇️
رشد مصرف برق
⬇️
افت بارش و تولید برق‌آبی
⬇️
افزایش اتکا به نیروگاه‌های زغال‌سنگی
⬇️
افزایش مصرف زغال‌سنگ نیروگاه‌ها
⬇️
افت ذخایر و اختلال در تأمین سوخت
⬇️
افزایش کسری برق
ال‌نینو فشار را بیشتر کرده است
یکی از عوامل مهم پشت این وضعیت، شرایط آب‌وهوایی ناشی از ال‌نینو است.
دمای بالاتر مصرف برق را برای سرمایش افزایش داده و هم‌زمان کاهش بارش، تولید برق‌آبی را محدود کرده است. در نتیجه، شبکه برق هند مجبور شده برای جبران این کاهش، بیشتر به نیروگاه‌های حرارتی متکی شود.
این وضعیت نشان می‌دهد که رشد ظرفیت تولید برق به‌تنهایی برای جلوگیری از کسری کافی نیست و دسترسی پایدار به سوخت و زیرساخت انتقال برق نیز اهمیت دارد.
تقاضای زغال‌سنگ هند در سال ۲۰۲۶ افزایش می‌یابد
فشار بازار برق در شرایطی رخ داده که تقاضای زغال‌سنگ هند نیز در مسیر افزایشی قرار گرفته است.
آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است که تقاضای کل زغال‌سنگ هند در سال ۲۰۲۶ با رشد ۴.۲ درصدی به حدود ۱.۳۵۳ میلیارد تن برسد. این افزایش پس از کاهش جزئی تقاضا در سال گذشته پیش‌بینی شده است.
بنابراین افزایش مصرف برق می‌تواند هم‌زمان به معنای افزایش نیاز هند به زغال‌سنگ برای نیروگاه‌ها باشد؛ موضوعی که اهمیت امنیت زنجیره تأمین این سوخت را بیشتر می‌کند.
بحران برق با بحران انرژی هند پیوند خورده است
شرایط برق هند در حالی تشدید شده که بازار انرژی این کشور هم‌زمان با اختلالات مربوط به نفت و گاز در خاورمیانه و تنگه هرمز روبه‌روست.
این موضوع اهمیت بیشتری دارد زیرا هند برای تأمین انرژی خود به واردات نفت و گاز وابسته است و هرگونه اختلال در حمل‌ونقل انرژی می‌تواند هزینه سوخت جایگزین را افزایش دهد. از سوی دیگر، رشد تقاضای برق می‌تواند نیاز به استفاده بیشتر از گاز طبیعی، زغال‌سنگ و سایر منابع تولید برق را افزایش دهد.
آیا هند با کمبود ساختاری برق روبه‌رو شده است؟
داده‌های فعلی بیشتر نشان‌دهنده فشار هم‌زمان بر تقاضا، تولید برق‌آبی و زنجیره تأمین زغال‌سنگ هستند.
افزایش ۱۱.۳ درصدی تولید برق و رشد ۱۳.۳ درصدی تولید زغال‌سنگی نشان می‌دهد هند در حال افزایش تولید است، اما این افزایش برای پاسخ کامل به تقاضا کافی نبوده است. در عین حال، اطلاعات منتشرشده درباره ذخایر پایین نیروگاه‌ها نشان می‌دهد مسئله فقط ظرفیت تولید نیست و لجستیک تأمین سوخت نیز اهمیت دارد.
بنابراین داده‌های سپتامبر به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره یک کمبود ساختاری و دائمی کافی نیستند؛ اما نشان می‌دهند حاشیه اطمینان شبکه برق هند در برابر شوک‌های آب‌وهوایی و افزایش تقاضا تحت فشار قرار گرفته است.
جدول جمع‌بندی وضعیت برق هند
| متغیر | وضعیت سپتامبر ۲۰۲۶ |
|---|---|
| کسری برق | ۵۶۰ میلیون کیلووات‌ساعت |
| بالاترین کسری از | اوت ۲۰۲۳ |
| رشد تولید کل برق | ۱۱.۳٪ |
| رشد تولید برق زغال‌سنگی | ۱۳.۳٪ |
| سهم زغال‌سنگ از تولید برق | ۶۶.۰۳٪ |
| رشد تولید تجدیدپذیر | ۲۵.۱٪ |
| سهم تجدیدپذیرها | ۱۷٪ |
| نیروگاه‌های دارای ذخایر بحرانی زغال‌سنگ | نزدیک ۴۰٪ |
| رشد پیش‌بینی‌شده تقاضای زغال‌سنگ ۲۰۲۶ | ۴.۲٪ |
| تقاضای پیش‌بینی‌شده زغال‌سنگ | ۱.۳۵۳ میلیارد تن |
جمع‌بندی
کسری برق ۵۶۰ میلیون کیلووات‌ساعتی هند در سپتامبر نشان می‌دهد رشد تولید برق نتوانسته هم‌پای افزایش تقاضا حرکت کند. گرمای بیشتر، کاهش بارش و افت تولید برق‌آبی، در کنار رشد مصرف خانگی و صنعتی، فشار مضاعفی بر شبکه وارد کرده‌اند.
همچنین بخوانید؛ هند: مشکل اصلی بازار نفت کمبود عرضه نیست؛ بحران حمل‌ونقل قیمت‌ها را بالا برده است
نظرات کاربران (۰ نظر)