عربستان برای دور زدن تنگه هرمز ۵ دلار بیشتر برای هر بشکه نفت میپردازد
عربستان برای انتقال نفت به مشتریان آسیایی، مسیری جایگزین از طریق دریای سرخ، خط لوله سومد مصر و دماغه امید نیک در پیش گرفته که هزینه هر بشکه را حدود ۵ دلار و زمان سفر را تا ۴۸ روز افزایش میدهد.
به گزارش پتروشیمی ها؛ عربستان سعودی برای کاهش وابستگی صادرات نفت خود به تنگه هرمز و مقابله با ریسکهای امنیتی مسیرهای دریایی منطقه، انتقال بخشی از نفت خود به آسیا را از مسیری بسیار طولانیتر انجام میدهد؛ مسیری که به گفته اویل پرایس حدود ۵ دلار به هزینه هر بشکه نفت اضافه میکند، اما در شرایط فعلی بهعنوان یک مسیر جایگزین و راهبردی برای حفظ صادرات نفت عربستان اهمیت پیدا کرده است.
مسیر جدید نفت عربستان به آسیا
بر اساس گزارش اویل پرایس، نفت عربستان در این مسیر ابتدا از مناطق تولیدی شرق کشور به سمت ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میشود. سپس محمولهها از بخش شمالی دریای سرخ به سمت مصر حرکت کرده و از طریق خط لوله سومد از عینالسخنه به سیدی کریر در ساحل مدیترانه میرسند.
پس از آن، نفتکشها از دریای مدیترانه عبور کرده، از مسیر جبلالطارق وارد اقیانوس اطلس میشوند و با دور زدن قاره آفریقا از طریق دماغه امید نیک، مسیر خود را به سمت آسیا ادامه میدهند.
به این ترتیب، نفتی که از نظر جغرافیایی در نزدیکی بازارهای آسیایی قرار دارد، ابتدا هزاران کیلومتر در جهت مخالف حرکت میکند تا از نقاط پرریسک منطقه عبور نکند.
هزینه ۵ دلاری برای هر بشکه
طولانیشدن این مسیر هزینه قابل توجهی برای صادرات نفت عربستان ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش OilPrice، هزینه اضافی ناشی از کرایه حمل، سوخت، بیمه و هزینههای خط لوله حدود ۵ دلار برای هر بشکه برآورد شده است. برای یک محموله ۲ میلیون بشکهای، این رقم به حدود ۱۰ میلیون دلار میرسد.
به همین دلیل، شرکت آرامکو در حال بررسی سازوکاری جداگانه برای قیمتگذاری نفتی است که از بندر سیدی کریر مصر بارگیری میشود؛ زیرا قیمتگذاری معمول نفت عربستان برای بازار آسیا، دیگر هزینه واقعی حمل این محمولهها را بهطور کامل منعکس نمیکند.
چرا عربستان مسیر طولانی را انتخاب کرده است؟
مسئله فقط تنگه هرمز نیست.
عربستان سالهاست برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز از خط لوله شرق به غرب استفاده میکند. این خط لوله نفت مناطق تولیدی شرق کشور را به ینبع در دریای سرخ منتقل میکند و امکان صادرات بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم میسازد.
آرامکو اعلام کرده است که این خط لوله در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ به ظرفیت کامل ۷ میلیون بشکه در روز رسیده است. حدود ۲ میلیون بشکه در روز از این ظرفیت برای تأمین پالایشگاههای غرب عربستان استفاده میشود و حدود ۵ میلیون بشکه در روز ظرفیت صادرات باقی میماند.
اما مشکل دیگری در ادامه مسیر وجود دارد؛ بابالمندب.
بابالمندب؛ دومین گلوگاه صادرات نفت عربستان
انتقال نفت از ینبع به بازارهای آسیایی در حالت عادی میتواند از مسیر دریای سرخ و بابالمندب انجام شود، اما حملات و تهدیدهای حوثیها باعث شده این مسیر نیز از نظر امنیتی قابل اتکا نباشد.
به همین دلیل، مسیر جدید عربستان تلاش میکند با عبور از بخش شمالی دریای سرخ و انتقال نفت از طریق مصر، بابالمندب را دور بزند.
نفت پس از رسیدن به سیدی کریر وارد مسیر مدیترانه میشود و سپس نفتکش باید از جبلالطارق عبور کرده، آفریقا را دور بزند و از طریق اقیانوس هند خود را به بازارهای آسیایی برساند.
سفر نفتکشها از ۱۹ روز به ۴۸ روز رسید
یکی از مهمترین پیامدهای این مسیر، افزایش شدید زمان انتقال نفت است.
بر اساس محاسباتی که در گزارش به دادههای رویترز نسبت داده شده، مدت سفر یک محموله نفتی به آسیا میتواند از حدود ۱۹ روز به ۴۸ روز افزایش پیدا کند.
هزینه سوخت یک نفتکش نیز در این مسیر از حدود ۱.۲۶ میلیون دلار به ۲.۸۷ میلیون دلار افزایش مییابد. علاوه بر آن، حدود یک میلیون دلار هزینه عبور از کانال سوئز نیز مطرح است.
نفتکشهای بسیار بزرگ نیز ممکن است برای عبور از کانال سوئز مجبور شوند بخشی از محموله خود را از طریق خط لوله سومد منتقل کرده و پس از رسیدن به سیدی کریر، آن را دوباره بارگیری کنند.
چرا عربستان با وجود این هزینه، مسیر را ادامه میدهد؟
از نگاه اقتصادی، پرداخت ۵ دلار بیشتر برای هر بشکه هزینه سنگینی است؛ اما گزارش OilPrice استدلال میکند که در شرایط فعلی باید این رقم را هزینهای برای تضمین تداوم صادرات دانست.
در صورت از دست رفتن کامل دسترسی به تنگه هرمز یا بابالمندب، زیان حاصل از توقف صادرات، افزایش قیمت نفت، کمبود عرضه و اختلال در پالایشگاهها میتواند بسیار بیشتر از هزینه استفاده از یک مسیر جایگزین باشد.
به بیان دیگر، انتخاب عربستان میان «نفت دیرتر و گرانتر» و «عدم امکان صادرات» است؛ و در شرایط بحرانی، گزینه نخست ارزش بیشتری پیدا میکند.
صادرات نفت عربستان تحت تأثیر بحران قرار گرفت
گزارش OilPrice میگوید صادرات نفت عربستان در جریان اختلال اخیر حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز نسبت به سال گذشته کاهش داشته است.
همچنین صادرات نفت کشورهای خلیج فارس به حدود ۳۶ درصد سطح پیش از جنگ کاهش یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد ریسکهای ژئوپلیتیکی در منطقه دیگر صرفاً یک تهدید بالقوه برای بازار نفت نیستند و مستقیماً بر جریان فیزیکی محمولهها اثر گذاشتهاند.
بازگشایی هرمز به معنای بازگشت امنیت نیست
یکی از نکات مهم گزارش این است که حتی بازگشایی رسمی تنگه هرمز یا بابالمندب الزاماً به معنای بازگشت این مسیرها به وضعیت عادی نیست.
ایران برای ایجاد اختلال در تردد کشتیها لزوماً نیازی به بستن دائمی تنگه هرمز ندارد. افزایش تهدیدهای امنیتی، حملات پهپادی، مینگذاری، توقیف کشتیها یا حتی افزایش ریسک ادراکشده میتواند هزینه بیمه را بالا برده و شرکتهای کشتیرانی را به تأخیر انداختن سفرها ترغیب کند.
در دریای سرخ نیز حملات حوثیها نشان داده است که حتی تسلیحات نسبتاً ارزان میتوانند یک مسیر تجاری مهم را برای شرکتهای کشتیرانی پرریسک کنند.
آرامکو به دنبال تقویت مسیرهای جایگزین
گزارش تأکید میکند که زیرساختهای جایگزین عربستان نباید صرفاً یک راهکار موقت برای عبور از بحران فعلی تلقی شوند.
عربستان در حال بررسی افزایش ظرفیت خط لوله شرق به غرب تا حدود ۲ میلیون بشکه در روز دیگر است. در همین حال، ینبع نیز از یک پایانه صادراتی ثانویه در حال تبدیلشدن به یک مرکز راهبردی صادرات نفت است.
خط لوله سومد، کانال سوئز، مخازن مدیترانهای و ناوگان انعطافپذیر نفتکشها نیز مجموعهای از گزینهها را در اختیار ریاض قرار میدهند.
هزینه جدید برای هر بشکه نفت
یکی از تغییرات مهمی که ممکن است در بازار نفت ایجاد شود، توجه بیشتر به «تابآوری لجستیکی» در قیمت نفت است.
در شرایط عادی، قیمتگذاری نفت بیشتر بر اساس کیفیت نفت خام، شرایط بازار و مقصد انجام میشود؛ اما در شرایط کنونی ممکن است محل بارگیری و مسیر انتقال نیز به یکی از مؤلفههای تعیینکننده قیمت تبدیل شود.
به همین دلیل، احتمال تعیین فرمول قیمتگذاری جداگانه برای نفت بارگیریشده از سیدی کریر مطرح شده است. این موضوع نشان میدهد که هزینه امنیت و انعطافپذیری مسیر صادراتی میتواند بهتدریج وارد قیمت واقعی هر بشکه نفت شود.
آیا این مسیر دائمی خواهد شد؟
لزومی ندارد.
اگر تنگه هرمز و بابالمندب دوباره به مسیرهایی امن و قابل اتکا تبدیل شوند، استفاده از طولانیترین مسیر ممکن از نظر اقتصادی جذابیت خود را از دست خواهد داد؛ زیرا پالایشگاههای آسیایی دلیلی برای پرداخت میلیونها دلار هزینه اضافی حمل یک محموله زمانی که مسیر کوتاه و امن در دسترس است، ندارند.
با این حال، زیرساخت ایجادشده نیز الزاماً پس از بازگشت شرایط عادی بیارزش نخواهد شد. از نگاه عربستان، وجود چند مسیر صادراتی به معنای کاهش وابستگی به یک آبراه خاص و افزایش قدرت واکنش در زمان بحران است.
عربستان و چالش بزرگتر از نفت
گزارش OilPrice در نهایت به یک مسئله مهمتر برای اقتصاد عربستان اشاره میکند: حتی اگر ریاض بتواند صادرات نفت خود را در برابر بحرانهای ژئوپلیتیکی مقاومتر کند، نمیتواند برای همیشه به رشد تقاضای جهانی نفت متکی بماند.
افزایش استفاده از خودروهای برقی، بهبود بهرهوری انرژی، سوختهای جایگزین و سیاستهای اقلیمی میتواند رشد تقاضای نفت را در بلندمدت کاهش دهد.
بر اساس گزارش سالانه چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان، فعالیتهای غیرنفتی در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۵ درصد از تولید ناخالص داخلی واقعی این کشور را تشکیل داده است. سرمایهگذاری در گردشگری، لجستیک، معدن، تولید، فناوری و انرژیهای تجدیدپذیر نیز بخشی از برنامه ریاض برای کاهش وابستگی اقتصاد به نفت است.
با این حال، نفت همچنان نقش مهمی در صادرات، درآمدهای دولت و تأمین مالی پروژههای غیرنفتی عربستان دارد و تنوعبخشی اقتصادی این کشور هنوز به معنای کنار گذاشتن نفت نیست.
جمعبندی؛ عربستان برای امنیت صادرات نفت هزینه میکند
مسیر جدید صادرات نفت عربستان به آسیا اگرچه از نظر اقتصادی و جغرافیایی پرهزینه و غیرمنطقی به نظر میرسد، اما در شرایطی که تنگه هرمز و بابالمندب با ریسکهای امنیتی مواجه هستند، ارزش راهبردی پیدا میکند.
پرداخت حدود ۵ دلار بیشتر برای هر بشکه در برابر خطر توقف کامل صادرات، از نگاه ریاض هزینهای برای حفظ انعطافپذیری صادرات است.
آنچه در بازار نفت در حال تغییر است، فقط مسیر حرکت نفتکشها نیست؛ بلکه مفهوم «هزینه نفت» نیز در حال تغییر است. از این پس، داشتن مسیرهای جایگزین، پایانههای متعدد، خطوط لوله و زیرساخت ذخیرهسازی میتواند بخشی از ارزش واقعی یک بشکه نفت باشد.
گزارش OilPrice نتیجه میگیرد که در بازاری که بیش از گذشته تحت تأثیر پهپادها، موشکها و گلوگاههای دریایی قرار گرفته است، زیرساخت مازاد دیگر الزاماً هزینه اضافی محسوب نمیشود؛ بلکه میتواند بخشی از امنیت عرضه و ارزش تجاری نفت باشد.
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما