گلوگاه نفتی در سال ۲۰۲۶ و مازاد سنگین عرضه در سال ۲۰۲۷

به گزارش پتروشیمی ها؛ بر اساس این برآورد، در سال ۲۰۲۶ مصرف جهانی نفت و سایر سوخت‌های مایع به طور متوسط به ۱۰۲.۷۳ میلیون بشکه در روز می‌رسد، در حالی که تولید حدود ۱۰۰.۸۲ میلیون بشکه در روز خواهد بود؛ یعنی بازار با کسری متوسط ۱.۹۱ میلیون بشکه در روز مواجه می‌شود.

اما در سال ۲۰۲۷ شرایط کاملاً تغییر می‌کند. تولید جهانی به ۱۰۹.۷۴ میلیون بشکه در روز و مصرف به ۱۰۴.۹۶ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. بنابراین بازار با مازاد متوسط حدود ۴.۷۸ میلیون بشکه در روز روبه‌رو خواهد شد.

نکته مهم‌تر، شدت تغییرات فصلی است. EIA برای سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ کسری حدود ۳.۸۳ میلیون بشکه در روز و برای سه‌ماهه چهارم کسری ۰.۶۳ میلیون بشکه در روز را پیش‌بینی کرده است. سپس بازار در سه‌ماهه اول ۲۰۲۷ با مازاد ۳.۸۳ میلیون بشکه در روز مواجه می‌شود و این مازاد تا سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۷ به ۵.۸۲ میلیون بشکه در روز افزایش می‌یابد.

این تغییر عمدتاً به فرض EIA درباره کاهش تدریجی اختلالات جریان نفت، افزایش عبور نفت از تنگه هرمز و بازگشت تولید متوقف‌شده خاورمیانه مربوط است.

تحلیل فنی

مهم‌ترین نکته این گزارش، شدت تخلیه ذخایر جهانی در سال ۲۰۲۶ است.

بیشتر در همین زمینه: دو افتخار سبز برای نفت پاسارگاد در همایش ملی صنعت سبز

EIA برآورد می‌کند ذخایر جهانی نفت در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ به طور متوسط روزانه ۴.۲ میلیون بشکه کاهش یافته و در سه‌ماهه سوم نیز کاهش ذخایر به حدود ۳.۸ میلیون بشکه در روز برسد.

بنابراین کسری واقعی بازار فقط از تفاوت تولید و مصرف قابل درک نیست. زمانی که عرضه فیزیکی کمتر از تقاضا باشد، بازار ابتدا از ذخایر تجاری و سایر ذخایر قابل دسترس استفاده می‌کند. ادامه این روند، حاشیه ایمنی بازار را کاهش داده و حساسیت قیمت نفت به هرگونه اختلال جدید را افزایش می‌دهد.

به همین دلیل EIA قیمت متوسط نفت برنت در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ را حدود ۸۵ دلار در هر بشکه برآورد کرده که نسبت به پیش‌بینی ماه قبل ۱۱ دلار افزایش دارد.

با فرض افزایش تدریجی عبور نفت از تنگه هرمز و بازگشت تولید متوقف‌شده، EIA انتظار دارد قیمت برنت در سه‌ماهه چهارم به حدود ۷۸ دلار کاهش یابد.

در سال ۲۰۲۷ نیز با بازگشت عمده تولید متوقف‌شده و آغاز مجدد انباشت ذخایر، میانگین قیمت برنت را حدود ۶۹ دلار در هر بشکه پیش‌بینی کرده است.

در اینجا یک نکته روش‌شناختی بسیار مهم وجود دارد: ارقام تولید و مصرف EIA صرفاً به معنای «نفت خام» نیستند. شاخص مورد استفاده، نفت و سایر سوخت‌های مایع است و مواردی مانند میعانات، مایعات گاز طبیعی، سایر مایعات، افزایش حجم ناشی از فرآورش پالایشگاهی و برخی اقلام دیگر را نیز دربر می‌گیرد.

بنابراین اختلاف میان تولید و مصرف این گزارش را نباید بدون توجه به تعریف آماری آن، مستقیماً معادل کسری فیزیکی نفت خام دانست.

تحلیل استراتژیک

مهم‌ترین پیام گزارش EIA این است که بحران عرضه ۲۰۲۶ الزاماً به معنای تداوم کمبود در سال ۲۰۲۷ نیست.

اگر اختلالات هرمز کاهش یابد و تولید متوقف‌شده به تدریج به بازار بازگردد، بخشی از عرضه از دست‌رفته نه‌تنها جبران می‌شود، بلکه بازار می‌تواند وارد مرحله‌ای از عرضه مازاد شود.

این مسئله یک چرخه مشخص ایجاد می‌کند:

کاهش شدید عرضه و تخلیه ذخایر در ۲۰۲۶، قیمت‌های بالاتر و فشار بر مصرف‌کنندگان را ایجاد می‌کند. سپس بازگشت تولید و ترمیم جریان‌های صادراتی، هم‌زمان با افزایش عرضه، موجب بازسازی ذخایر و کاهش فشار قیمتی در ۲۰۲۷ می‌شود.

از دید ساختاری، بنابراین ریسک بازار نفت در ۲۰۲۶ بیشتر «کمبود فیزیکی و اختلال لجستیکی» است، در حالی که ریسک اصلی ۲۰۲۷ می‌تواند «مازاد عرضه و فشار نزولی بر قیمت» باشد.

نکته بسیار مهم دیگر این است که حتی در سناریوی بازگشت عمده تولید خاورمیانه، EIA انتظار دارد حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز اختلال تا پایان ۲۰۲۷ باقی بماند. بنابراین بازگشت بازار به وضعیت عادی لزوماً به معنای بازگشت کامل همه جریان‌های عرضه نیست.

تحلیل اگزکیوتیو و عملیاتی

برای شرکت‌های بالادستی، پالایشگران، شرکت‌های کشتیرانی و فعالان بازار فیزیکی نفت، مهم‌ترین مسئله زمان‌بندی تغییر رژیم بازار است.

در کوتاه‌مدت، کاهش ذخایر جهانی و محدودیت عرضه می‌تواند موجب تداوم نوسان بالا و حساسیت شدید قیمت به اخبار مربوط به تولید و حمل‌ونقل شود.

اما در صورت تحقق سناریوی EIA، از اوایل ۲۰۲۷ مسئله اصلی از «تأمین نفت» به سمت مدیریت مازاد عرضه، ذخیره‌سازی و حاشیه سود پالایشی تغییر خواهد کرد.

افزایش مازاد پیش‌بینی‌شده تا حدود ۵.۸۲ میلیون بشکه در روز در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۷ بسیار قابل توجه است. چنین حجمی، در صورت تحقق، می‌تواند فشار قابل‌ملاحظه‌ای بر قیمت نفت خام ایجاد کند و رقابت میان تولیدکنندگان برای حفظ سهم بازار را افزایش دهد.

از سوی دیگر، شدت مازاد به این معنا نیست که همه این حجم الزاماً در بازار آزاد با همان شرایط قیمت‌گذاری خواهد شد. ظرفیت ذخیره‌سازی، محدودیت‌های پالایشی، کیفیت نفت خام، مسیرهای صادراتی، هزینه حمل‌ونقل و محدودیت‌های زیرساختی تعیین می‌کنند که چه مقدار از این عرضه واقعاً به بازار قابل دسترس تبدیل شود.

تحلیل سیاسی

پیش‌بینی EIA به شدت به یک فرض ژئوپلیتیکی وابسته است: کاهش تدریجی اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و بازگشت تولید متوقف‌شده خاورمیانه.

در نتیجه، ارقام سال ۲۰۲۷ را نباید یک پیش‌بینی مستقل از شرایط سیاسی و امنیتی تلقی کرد. اگر عادی‌سازی جریان‌های هرمز با تأخیر مواجه شود، زمان‌بندی بازگشت تولید تغییر کند یا اختلالات جدیدی در مسیرهای صادراتی ایجاد شود، مازاد پیش‌بینی‌شده برای ۲۰۲۷ می‌تواند کوچک‌تر یا دیرتر ظاهر شود.

در مقابل، اگر بازگشت جریان‌های صادراتی سریع‌تر از فرض EIA انجام شود، احتمالاً فشار نزولی بر قیمت نفت نیز زودتر نمایان خواهد شد.

جمع‌بندی

گزارش اوت EIA در واقع از دو بازار متفاوت در فاصله کمتر از ۱۸ ماه سخن می‌گوید.

در ۲۰۲۶، تخلیه سریع ذخایر و محدودیت عرضه، بازار را در شرایط کمبود و قیمت‌های بالا نگه می‌دارد.

در ۲۰۲۷، بازگشت تولید و جریان‌های صادراتی می‌تواند بازار را از کمبود به مازاد بسیار سنگین منتقل کند.

بنابراین نقطه کلیدی برای بازار، خودِ حجم تولید نیست، بلکه سرعت بازگشت عرضه متوقف‌شده و سرعت بازسازی ذخایر جهانی خواهد بود.

در صورت تحقق کامل سناریوی EIA، کاهش قیمت از محدوده حدود ۸۵ دلار در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ به حدود ۶۹ دلار در سال ۲۰۲۷، همراه با افزایش شدید مازاد عرضه، نشان‌دهنده یک تغییر محسوس در قدرت چانه‌زنی میان تولیدکنندگان، پالایشگران و مصرف‌کنندگان خواهد بود.

نکته نهایی:

این پیش‌بینی بر داده‌ها و مفروضات EIA تا ۶ اوت ۲۰۲۶ استوار است و به‌ویژه در مورد ۲۰۲۷، باید به عنوان یک سناریوی مشروط به عادی‌شدن جریان‌های نفتی و بازگشت تولید در نظر گرفته شود، نه یک نتیجه قطعی.

همچنین بخوانید: گلوگاه‌های نفتی جهان؛ بحران از هرمز به شبکه‌ای از تنگناهای جدید منتقل شده است