زمستان سخت در انتظار بازار گازوئیل جهان
به گزارش پتروشیمی ها؛صادرات جهانی گازوئیل در اوت ۲۰۲۶ بهطور متوسط به ۵٫۸۵ میلیون بشکه در روز رسید که نسبت به اوت ۲۰۲۵ حدود ۲۵ درصد کاهش داشته است.
• ذخایر گازوئیل در بسیاری از بازارهای مهم به سطوح بسیار پایین رسیده و در آمریکا حتی پایینتر از کف فصلی پنجساله قرار گرفته است.
• اساندپی پیشبینی میکند شکاف سود پالایشی گازوئیل در باقیمانده سال ۲۰۲۶ بهطور متوسط حدود ۸۴ دلار در هر بشکه باشد؛ یعنی ۳۱ دلار بیشتر از برآورد قبلی.
• فعالیت پالایشگاههای جهانی نیز محدود شده است. اساندپی انتظار دارد ظرفیت پالایش جهانی در سهماهه چهارم ۲۰۲۶ حدود ۷۹٫۴ میلیون بشکه در روز باشد که بیش از ۲ میلیون بشکه کمتر از برآورد قبلی این مؤسسه است.
• از دید اساندپی، ترکیب ذخایر پایین، ظرفیت مازاد پالایشی محدود و افزایش تقاضای فصلی باعث شده حاشیه خطای بازار گازوئیل بهشدت کاهش یابد.
دادههای کلیدی بازار
• صادرات جهانی گازوئیل در اوت ۲۰۲۶: حدود ۵٫۸۵ میلیون بشکه در روز.
• کاهش صادرات نسبت به اوت ۲۰۲۵: حدود ۲۵ درصد.
• فعالیت پالایشگاههای جهانی در اوت ۲۰۲۶: بیش از ۶ میلیون بشکه در روز کمتر از سال قبل.
• برآورد اساندپی از پالایش جهانی در سهماهه چهارم ۲۰۲۶: حدود ۷۹٫۴ میلیون بشکه در روز.
• فعالیت پالایشگاههای آمریکا در تابستان: نزدیک به ۹۷ درصد ظرفیت.
• قیمت خردهفروشی گازوئیل آمریکا در هفته مورد اشاره: حدود ۶٫۲۷ دلار در هر گالن.
• ساکسو بانک قیمت گازوئیل اروپا و آمریکا را در مقطعی بیش از ۲۲۰ دلار در هر بشکه اعلام کرده است.
تحلیل فنی
• مسئله اصلی بازار، صرفاً کمبود نفت خام نیست؛ بلکه کمبود ظرفیت پالایش و محدودیت تولید فرآوردههای میانتقطیر، بهویژه گازوئیل، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
• «شکاف سود پالایشی» یا کرک اسپرد گازوئیل، تفاوت قیمت گازوئیل و نفت خام خوراک پالایشگاه است. افزایش شدید این شاخص نشان میدهد بازار برای تأمین گازوئیل حاضر به پرداخت پریمیوم بالاتری نسبت به نفت خام است.
• ذخایر پایین باعث شده نقش «ضربهگیر» بازار ضعیف شود. در چنین شرایطی، یک اختلال نسبتاً کوچک در تولید، حملونقل یا صادرات میتواند واکنش قیمتی بسیار بزرگتری ایجاد کند.
• ورود نیمکره شمالی به فصل برداشت محصولات کشاورزی، سپس افزایش مصرف سوخت گرمایشی و ادامه تقاضای حملونقل، فشار فصلی بر گازوئیل را افزایش میدهد.
• مشکل دیگر این است که پالایشگاههای فعال در آمریکا، اروپا و سایر مناطق با ظرفیت بالا کار میکنند. بنابراین امکان جبران یک اختلال جدید از طریق افزایش سریع تولید پالایشگاهی محدود است.
تحلیل استراتژیک
• فشار فعلی بر بازار گازوئیل حاصل یک عامل منفرد نیست؛ کاهش صادرات، افت ذخایر، محدودیت ظرفیت پالایشی و افزایش تقاضای فصلی همزمان عمل میکنند.
• روسیه یکی از عوامل مهم توازن بازار است. اساندپی اعلام کرده ممنوعیت صادرات گازوئیل روسیه حدود ۱۰ درصد از عرضه دریابرد جهانی را حذف کرده است.
• در صورت کاهش بیشتر فعالیت پالایشگاههای روسیه، احتمال کاهش بیشتر صادرات و حتی افزایش نیاز روسیه به واردات فرآورده برای تأمین بازار داخلی مطرح میشود. چنین وضعیتی میتواند فشار بیشتری بر بازار جهانی وارد کند.
• ظرفیت پالایش خاورمیانه نیز همچنان محدود است. اساندپی اکنون انتظار ندارد تولید نفت خام و فعالیت پالایشی منطقه پیش از پایان ۲۰۲۷ به سطوح پیش از جنگ بازگردد.
• طبق برآورد اساندپی، پالایش نفت خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ بهطور متوسط حدود ۷٫۷ میلیون بشکه در روز خواهد بود؛ حدود ۲ میلیون بشکه کمتر از سال ۲۰۲۵.
• بخشی از ظرفیت منطقه به دلیل آسیب فیزیکی، محدودیتهای لجستیکی یا مشکلات عملیاتی هنوز امکان بازگشت مطمئن به مدار را ندارد.
• بنابراین بازار جهانی گازوئیل در حال از دست دادن ظرفیت مازاد و انعطافپذیری خود است؛ عاملی که حساسیت قیمتها را نسبت به هر اختلال جدید افزایش میدهد.
تحلیل اجرایی
• سه شاخص برای ارزیابی وضعیت بازار اهمیت ویژه دارند: سطح ذخایر، ظرفیت پالایشی قابل اتکا و جریان تجارت دریابرد فرآوردهها.
• پایین بودن ذخایر به این معناست که بازار برای جبران اختلالات کوتاهمدت، موجودی کمتری در اختیار دارد.
• ظرفیت اسمی پالایشگاهها الزاماً معادل ظرفیت واقعی تولید گازوئیل نیست؛ تعمیرات اساسی، محدودیت خوراک، مشکلات عملیاتی و محدودیتهای لجستیکی میتوانند ظرفیت مؤثر را کاهش دهند.
• افزایش فعالیت پالایشگاهها تا سطوح نزدیک به حداکثر، اگرچه در کوتاهمدت عرضه را تقویت میکند، اما همزمان فضای لازم برای جبران اختلالات جدید را کاهش میدهد.
• بنابراین بازار وارد دورهای شده است که «حاشیه خطای» آن نسبت به ماههای گذشته بسیار کمتر است.
تحلیل اقتصادی و سیاسی
• گازوئیل یکی از مهمترین نهادههای اقتصادی برای حملونقل جادهای، کشاورزی، ساختوساز، معدن و صنایع تولیدی است.
• افزایش پایدار قیمت گازوئیل میتواند از طریق افزایش هزینه حملونقل و تولید، فشار تورمی را به اقتصادهای مختلف منتقل کند.
• دولتها در چنین شرایطی ممکن است همزمان با سه هدف متعارض مواجه شوند: کنترل قیمت سوخت، حفظ امنیت عرضه و جلوگیری از اختلال در تجارت آزاد فرآوردهها.
• مداخله برای افزایش ذخایر داخلی یا محدود کردن صادرات میتواند عرضه موجود برای سایر بازارها را کاهش دهد و در نتیجه فشار قیمتی را از یک منطقه به منطقه دیگر منتقل کند.
جمعبندی تحلیلی
• بازار جهانی گازوئیل در پایان تابستان ۲۰۲۶ در وضعیت بسیار فشردهای قرار گرفته است.
• ترکیب ذخایر پایین، کاهش صادرات، محدودیت ظرفیت پالایشی و افزایش تقاضای فصلی، ریسک تشدید کمبود را افزایش داده است.
• نکته مهم این است که بازار هنوز با یک کمبود فیزیکی فراگیر در تمام مناطق جهان مواجه نیست؛ بلکه ظرفیت جذب شوکهای جدید بهشدت کاهش یافته است.
• به همین دلیل، اختلال جدید در تولید یا تجارت میتواند اثر بسیار بزرگتری بر قیمتها و شکاف سود پالایشی ایجاد کند.
• در مجموع، دادههای ارائهشده توسط اساندپی نشان میدهد که گازوئیل در زمستان ۲۰۲۶ احتمالاً حساسترین بخش بازار جهانی فرآوردههای نفتی نسبت به اختلالات عرضه خواهد بود.
همچنین بخوانید: علیرضا آذرباد سرپرست ادارهکل امور اقتصادی و مناطق سازمان بنادر شد
نظرات کاربران (۰ نظر)