انفجار هزینههای حملونقل دریایی جهان؛ اختلال هرمز مسیرهای تجاری کلیدی را تحت فشار قرار داد
به گزارش پتروشیمی ها؛ بخشی از محمولههای انرژی که پیشتر از مسیرهای کوتاهتر عبور میکردند، اکنون به سمت کانالهای پاناما و سوئز هدایت شدهاند. افزایش تقاضا برای این مسیرها، در کنار طولانیتر شدن سفرها و کاهش دسترسی به نفتکشها، هزینه حمل را به سطوح بیسابقه رسانده است.
• هزینه رزرو اضطراری یک نوبت عبور از کانال پاناما به ۵.۳ میلیون دلار رسیده است. شرکت کرهای اسکی گَس برای عبور نفتکش حمل گاز مایع «جی. اسپیریت» در اول سپتامبر چنین مبلغی پرداخت کرده است. این رقم بالاترین مبلغ ثبتشده برای یک نوبت عبور از کانال پاناما گزارش شده است.
• میانگین قیمت مزایدهای عبور از کانال پاناما در ماه اوت از ۱ میلیون دلار فراتر رفت؛ در حالی که رقم میانه این هزینه پیش از آغاز جنگ در فوریه حدود ۵۵ هزار دلار بود.
• برای کشتیهایی که از قبل نوبت عبور رزرو نکردهاند، زمان انتظار طبق دادههای مورد استناد مقاله به حدود ۱۷ روز رسیده است؛ در فوریه این زمان حدود ۲ روز بود.
• همزمان ظرفیت عبور روزانه کانال پاناما به دلیل محدودیتهای آبی و کاهش بارندگی کاهش یافته و فشار تقاضا را تشدید کرده است.
• بازار نفتکشها نیز وارد مرحلهای فوقالعاده پرتنش شده است. نرخ اجاره روزانه برخی نفتکشها از ۱ میلیون دلار در روز عبور کرده؛ زیرا تعداد کشتیهایی که برای ورود به منطقه خلیج فارس و عبور از هرمز آمادگی دارند، محدود شده است.
تحلیل فنی
• آنچه در حال شکلگیری است، صرفاً افزایش نرخ کرایه نفتکش نیست؛ بلکه افزایش همزمان هزینه، زمان و ریسک حمل است. تغییر مسیرها باعث افزایش مسافت سفر و زمان اشغال کشتی میشود و در نتیجه ظرفیت مؤثر ناوگان جهانی کاهش مییابد.
• کانال پاناما اکنون با یک «تقاضای فشرده و رقابتی» مواجه است. از یک سو اختلال هرمز و بابالمندب تقاضای عبور محمولههای انرژی را افزایش داده و از سوی دیگر محدودیت ظرفیت کانال، تعداد عبورهای قابل عرضه را کاهش داده است. این ترکیب، قیمت مزایدهای را بهشدت بالا برده است.
• نکته مهم این است که ۵.۳ میلیون دلار، هزینه اضافی برای یک نوبت عبور سریع است و جایگزین هزینه عادی عبور از کانال نمیشود. بنابراین برای محمولهای که ارزش زمانی بالایی دارد، پرداخت چنین رقمی میتواند از نظر تجاری توجیهپذیر شود؛ بهویژه زمانی که تأخیر چندروزه یا چند هفتهای موجب از دست رفتن فرصت خرید، فروش یا تولید شود.
• افزایش نرخ نفتکشها نیز نشاندهنده کمبود مطلق کشتی نیست؛ بلکه بیانگر کاهش ظرفیت قابلاستفاده ناوگان است. بخشی از کشتیها به دلیل ریسک امنیتی از برخی مناطق اجتناب میکنند و بخشی دیگر به دلیل طولانیتر شدن سفرها، مدت بیشتری درگیر هر محموله هستند.
تحلیل استراتژیک
• بحران هرمز در حال تبدیل شدن از یک اختلال منطقهای به شوک شبکهای در زنجیره تأمین انرژی و حملونقل دریایی است. فشار ابتدا در هرمز ایجاد شده، اما آثار آن اکنون در پاناما، سوئز، بازار نفتکش و هزینه تحویل فیزیکی نفت مشاهده میشود.
• نکته کلیدی برای بازار انرژی، افزایش فاصله میان قیمت خودِ نفت و هزینه رساندن نفت به مصرفکننده است. در چنین شرایطی ممکن است نفت در یک نقطه جغرافیایی وجود داشته باشد، اما هزینه و زمان انتقال آن به بازار مقصد بهشدت افزایش یابد.
• گزارش فیرنلیز نیز در همین چارچوب قابل توجه است: در شرایط فعلی، برای برخی پالایشگاهها دسترسی به نفت فیزیکی اهمیت بیشتری از هزینه حمل آن پیدا کرده است. این موضوع نشان میدهد بازار از مرحله عادی «بهینهسازی هزینه حمل» به مرحله «تأمین محموله به هر قیمت قابلقبول» نزدیک شده است.
• بنابراین، اختلال هرمز فقط یک مسئله مربوط به عرضه نفت نیست؛ بلکه همزمان به مسئله ظرفیت کشتی، بیمه، مسیر، زمان تحویل و ظرفیت کانالهای راهبردی تبدیل شده است.
تحلیل اجرایی
• برای بازار فیزیکی نفت و فرآورده، شاخص مهم فقط قیمت نفت خام نیست؛ بلکه باید نرخ نفتکش، زمان انتظار، هزینه عبور از کانالها و مدت سفر نیز همزمان مورد توجه قرار گیرد.
• افزایش هزینه حمل میتواند اختلاف قیمت میان مناطق مختلف جهان را بیشتر کند و باعث شود محمولهها به سمت بازارهایی حرکت کنند که توان پرداخت هزینه بالاتر حمل را دارند.
• در بخش پالایش، تداوم چنین شرایطی میتواند ارزش اقتصادی محمولههای نزدیک به بازار مصرف را افزایش دهد؛ زیرا در بازار فشرده، زمان تحویل خود به یک مؤلفه اقتصادی تبدیل میشود.
• از دید کشتیرانی، افزایش نرخهای اجاره اگر پایدار بماند، میتواند ارزش اقتصادی ناوگان فعال را بالا ببرد؛ اما همزمان ریسک عملیاتی، بیمهای و امنیتی نیز افزایش خواهد یافت.
تحلیل سیاسی و ژئوپلیتیکی
• این تحولات نشان میدهد که تنگههای هرمز، بابالمندب، سوئز و پاناما عملاً در یک شبکه بههمپیوسته قرار گرفتهاند. اختلال در یکی از این نقاط میتواند تقاضا و فشار را به نقاط دیگر منتقل کند.
• از منظر ژئوپلیتیکی، اهمیت این موضوع در آن است که آسیبپذیری تجارت انرژی دیگر فقط به محل تولید یا صادرات محدود نیست؛ بلکه توان عبور ایمن و اقتصادی از کریدورهای دریایی نیز به بخشی از امنیت انرژی تبدیل شده است.
جمعبندی اجرایی
شواهد موجود نشان میدهد بازار کشتیرانی انرژی همزمان با سه کمبود مواجه شده است: کمبود مسیرهای قابلاتکا، کمبود ظرفیت مؤثر نفتکش و کمبود زمان.
در چنین محیطی، افزایش نرخ حمل صرفاً یک پیامد جانبی بحران هرمز نیست؛ بلکه خود به یک عامل مؤثر بر هزینه نهایی انرژی، جریان تجارت بین مناطق و اقتصاد پالایش تبدیل شده است.
نقطه قابلتوجه گزارش این است که هزینه عبور یک نفتکش از کانال پاناما از حدود ۵۵ هزار دلار در دوره پیش از بحران به رکورد ۵.۳ میلیون دلار رسیده و نرخ اجاره روزانه برخی نفتکشها نیز از یک میلیون دلار عبور کرده است. این ارقام، عمق اختلال ایجادشده در بازار جهانی حملونقل انرژی را بهخوبی نشان میدهند.
همچنین بخوانید؛ جیپی مورگان اعلام کرد که دیگر نمیتواند سناریویی برای پایان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران پیشبینی کند
نظرات کاربران (۰ نظر)