تنگ‌تر شدن مسیرهای صادرات نفت عربستان؛ ظرفیت محدود و تهدیدهای امنیتی، گزینه‌های ریاض را کاهش داده است

به گزارش پتروشیمی ها؛ در نتیجه، ریاض اکنون بخشی از نفت صادراتی خود را از بندر ینبع به بندر عین سوخنا مصر منتقل می‌کند تا از طریق خط لوله سومد (SUMED) به بندر سیدی کریر در ساحل مدیترانه برسد و سپس راهی بازارهای جهانی، به‌ویژه آسیا، شود.

با این حال، ظرفیت این مسیر محدود است. خط لوله سومد تنها حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز ظرفیت انتقال دارد و بخشی از این ظرفیت نیز از قبل در اختیار سایر تولیدکنندگان قرار گرفته است. همچنین کانال سوئز نیز از نظر ظرفیت عبور نفتکش‌ها محدود بوده و توان جابه‌جایی حدود یک میلیون بشکه در روز را دارد.

داده‌های شرکت‌های Windward، Wood Mackenzie و Kpler نشان می‌دهد صادرات نفت از بندر ینبع که در اوج بحران به بیش از ۴ میلیون بشکه در روز رسیده بود، اکنون به حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.

در همین حال، اگرچه قیمت‌های بالاتر نفت موجب افزایش درآمدهای نفتی عربستان شده، اما کاهش تولید و محدودیت مسیرهای صادراتی همچنان چالش مهمی برای این کشور محسوب می‌شود.

تحلیل فنی (Technical Analysis):

• خط لوله شرق-غرب عربستان (Petroline) با ظرفیت اسمی حدود ۷ میلیون بشکه در روز همچنان بزرگ‌ترین مسیر جایگزین تنگه هرمز محسوب می‌شود، اما کارایی آن به امنیت بندر ینبع وابسته است.

بیشتر در همین زمینه: هند با ثبت رکورد جدید، وابستگی خود به نفت روسیه را افزایش داد

• خط لوله سومد (SUMED) که نفت را از عین سوخنا در ساحل دریای سرخ به سیدی کریر در ساحل دریای مدیترانه منتقل می‌کند، مهم‌ترین مسیر زمینی دور زدن تنگه هرمز و کانال سوئز است، اما ظرفیت آن برای جایگزینی کامل صادرات عربستان کافی نیست.

• انتقال نفت از ینبع به عین سوخنا مستلزم استفاده از نفتکش‌های بسیار بزرگ (VLCC – Very Large Crude Carrier؛ نفتکش غول‌پیکر حمل نفت خام) و سپس انتقال از طریق سومد است که هزینه و پیچیدگی عملیاتی را افزایش می‌دهد.

• گزارش‌ها نشان می‌دهد برخی نفتکش‌ها در این مسیر با خاموش کردن سامانه شناسایی خودکار (Dark Mode یا خاموش کردن AIS) حرکت می‌کنند تا احتمال رهگیری یا هدف قرار گرفتن کاهش یابد؛ روشی که در شرایط پرریسک دریایی به‌طور فزاینده مشاهده می‌شود.

تحلیل راهبردی (Strategic Analysis):

• بحران اخیر نشان می‌دهد حتی کشورهایی که دارای زیرساخت‌های جایگزین صادراتی هستند نیز در برابر هم‌زمانی تهدیدهای ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیرند.

• تمرکز بخش عمده صادرات عربستان بر تعداد محدودی مسیر جایگزین، انعطاف‌پذیری لجستیکی این کشور را کاهش داده است.

• هرگونه تداوم ناامنی در دریای سرخ می‌تواند موجب کاهش عرضه واقعی نفت عربستان به بازار جهانی شود؛ حتی اگر ظرفیت تولید این کشور بدون تغییر باقی بماند.

• محدودیت مسیرهای صادراتی احتمال افزایش استفاده از ذخایر تجاری، انعقاد قراردادهای حمل بلندمدت و تغییر الگوی تحویل نفت به مشتریان آسیایی را افزایش می‌دهد.

تحلیل اجرایی (Executive Analysis):

• صادرکنندگان نفت ناچار خواهند شد برنامه‌ریزی حمل، تخصیص نفتکش‌ها و مدیریت ظرفیت خطوط لوله را با انعطاف بیشتری انجام دهند.

• هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه جنگ، زمان سفر و هزینه سرمایه در گردش برای محموله‌های نفتی احتمالاً افزایش خواهد یافت.

• پالایشگاه‌های واردکننده، به‌ویژه در آسیا، ممکن است برای کاهش ریسک زنجیره تأمین، تنوع بیشتری در منابع خرید نفت خام ایجاد کنند.

• شرکت‌های کشتیرانی و اپراتورهای پایانه‌های نفتی نیز ناچار به بازنگری در برنامه‌های عملیاتی و مدیریت ریسک خود خواهند بود.

تحلیل سیاسی:

• این تحولات نشان می‌دهد امنیت مسیرهای انرژی همچنان یکی از عوامل تعیین‌کننده در ثبات بازار جهانی نفت است و حتی وجود زیرساخت‌های جایگزین نیز لزوماً به معنای حذف ریسک‌های ژئوپلیتیکی نیست.

• افزایش فشار بر مسیرهای جایگزین مانند دریای سرخ، کانال سوئز و خط لوله سومد، اهمیت ژئوپلیتیکی این کریدورها را بیش از گذشته افزایش داده و نقش مصر در زنجیره انتقال انرژی بین خاورمیانه، اروپا و آسیا را پررنگ‌تر کرده است.

• در صورت تداوم محدودیت‌های دریایی، بازار جهانی نفت بیش از گذشته به ظرفیت مازاد تولید سایر صادرکنندگان و توان شبکه حمل‌ونقل بین‌المللی وابسته خواهد شد.

جمع‌بندی:

عربستان سعودی اگرچه توانسته بخشی از صادرات نفت خود را از طریق مسیرهای جایگزین ادامه دهد، اما ظرفیت محدود خط لوله سومد، محدودیت‌های کانال سوئز و افزایش ریسک‌های امنیتی در دریای سرخ نشان می‌دهد گزینه‌های صادراتی این کشور نسبت به ماه‌های گذشته محدودتر شده است. در نتیجه، تداوم این شرایط می‌تواند هم بر حجم صادرات نفت عربستان و هم بر توازن عرضه و تقاضای بازار جهانی نفت اثرگذار باشد.

همچنین بخوانید: خدمت‌رسانی شرکت نفت سپاهان به ناوگان حمل و نقل در ایام اربعین حسینی (ع)