بازار از شوک هرمز عبور می‌کند

به گزارش پتروشیمی ها؛این تغییر دیدگاه پس از امضای تفاهم‌نامه میان آمریکا و ایران رخ داده است؛ تفاهم‌نامه‌ای که از نگاه بازار باعث تغییر انتظارات نسبت به بسته ماندن طولانی‌مدت تنگه هرمز شده است.

وود مکنزی اعلام کرده است که فشار برای رسیدن به توافق بسیار بالا بود؛ زیرا ذخایر نفتی آمریکا نیز تحت فشار قرار گرفته و موجودی مرکز ذخیره‌سازی کوشینگ (Cushing) در آمریکا به نزدیکی حد عملیاتی خود رسیده بود. بنابراین، علاوه بر عوامل سیاسی، شرایط واقعی بازار نفت دو طرف را به سمت مذاکره سوق داد.

بر اساس این تفاهم‌نامه، طرفین ۶۰ روز فرصت دارند تا درباره یک توافق جامع مذاکره کنند. هر دو طرف در اصل پذیرفته‌اند که تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز باید از سر گرفته شود، اما فاصله میان توافق سیاسی و اجرای عملی آن همچنان زیاد است.

وود مکنزی هشدار داده است که‌عدم قطعیت‌های سیاسی، از جمله ادامه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان، می‌تواند روند مذاکرات را پیچیده کند.

قیمت نفت برنت در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به طور میانگین ۹۲ دلار در هر بشکه بود که عمدتاً ناشی از افزایش قیمت‌ها در ماه‌های مارس تا می‌بود. اما احساسات سرمایه‌گذاران سریع‌تر از تغییرات واقعی بازار نفت اصلاح شد؛ به‌گونه‌ای که موقعیت‌های معاملاتی برای افزایش قیمت نفت برنت حدود ۸۰ درصد از اوج پنج‌ساله خود کاهش یافت.

بیشتر در همین زمینه: شکاف قیمتی عجیب در بازار نفت: نفت ارزان، محصولات پالایشی گران!

بر اساس داده‌های ردیابی کشتی‌های وود مکنزی، عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز به حدود ۳۵ فروند در روز در ۱۸ ژوئن رسید؛ در حالی که پیش از آن این رقم در محدوده پایین‌تری قرار داشت، اما هنوز فاصله زیادی با سطح عادی پیش از بحران دارد.

این مؤسسه برآورد کرده است که حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی نفت به دلیل شوک ایجادشده از بازار خارج شده بود. با بازگشایی کامل تنگه، حدود ۷۰ درصد این حجم می‌تواند ظرف سه ماه بازگردد و حدود ۹۰ درصد ظرف شش ماه به بازار برگردد. اما بازگشت آخرین یک میلیون بشکه در روز ممکن است زمان بیشتری ببرد.

تحلیل فنی بازار انرژی

تحلیل وود مکنزی نشان می‌دهد که جهش قیمت نفت در ماه‌های گذشته بیشتر ناشی از ریسک ژئوپلیتیکی و نگرانی از اختلال عرضه بوده است، نه یک کمبود پایدار واقعی در تولید.

بازار نفت معمولاً نسبت به ریسک‌های عرضه واکنش بسیار سریع نشان می‌دهد؛ زیرا حتی احتمال اختلال در مسیرهای حیاتی مانند تنگه هرمز می‌تواند باعث افزایش شدید قیمت قراردادهای آتی نفت شود.

اما با کاهش احتمال بسته ماندن طولانی‌مدت هرمز، بخش بزرگی از «حق بیمه ریسک» (Risk Premium) از قیمت نفت حذف شده است. منظور از حق بیمه ریسک، مبلغ اضافی در قیمت نفت است که بازار صرفاً به دلیل نگرانی از بحران‌های احتمالی پرداخت می‌کند.

از دید فنی، سه عامل اصلی فشار نزولی بر قیمت نفت عبارتند از:

۱. بازگشت تدریجی عرضه نفت خام
بازگشت تولید متوقف‌شده باعث افزایش عرضه و کاهش فشار قیمتی خواهد شد.

۱. سطح ذخایر جهانی
بازار پس از شوک عرضه وارد مرحله بازسازی ذخایر خواهد شد؛ موضوعی که می‌تواند باعث نوسان قیمت شود.

۱. عدم هماهنگی میان عرضه و تقاضا
حتی با بازگشت نفت، پالایشگاه‌ها، حمل‌ونقل دریایی و زنجیره لجستیک برای بازگشت کامل به شرایط عادی به زمان نیاز دارند.

همچنین وضعیت حاشیه سود پالایشگاه‌ها (Refining Margins) نشان می‌دهد که بازار هنوز کاملاً عادی نشده است. به‌ویژه حاشیه سود سوخت جت (Jet Crack Spread) همچنان تقریباً دو برابر سطح قبل از بحران باقی مانده است.

تحلیل استراتژیک

مهم‌ترین پیام این گزارش آن است که بازار نفت از یک «بحران کمبود واقعی» به سمت یک «مرحله اصلاح انتظارات» حرکت کرده است.

در دوره بحران، بازار سناریوی بسته ماندن طولانی‌مدت تنگه هرمز و حذف حجم بزرگی از نفت جهان را قیمت‌گذاری کرده بود؛ سناریویی که می‌توانست قیمت برنت را حتی بالاتر از ۱۵۰ دلار در هر بشکه ببرد.

اما تغییر مسیر دیپلماتیک باعث شد بازار از سناریوی شوک شدید عرضه فاصله بگیرد.

با این حال، بازگشت کامل بازار سریع نخواهد بود. حتی اگر مسیرهای حمل‌ونقل باز شوند، زنجیره انرژی شامل:

* تولیدکنندگان نفت،
* پایانه‌های صادراتی،
* شرکت‌های کشتیرانی،
* بیمه حمل‌ونقل،
* پالایشگاه‌ها،

به زمان نیاز دارند تا به وضعیت پایدار بازگردند.

بنابراین احتمالاً بازار نفت در ماه‌های آینده همچنان با دوره‌هایی از افزایش و کاهش شدید قیمت مواجه خواهد بود.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

پیام اصلی گزارش وود مکنزی این است:

بازار نفت از سناریوی بحران عبور کرده، اما هنوز وارد شرایط عادی نشده است.

کاهش پیش‌بینی قیمت برنت به محدوده ۷۰ تا ۷۸ دلار نشان می‌دهد که معامله‌گران دیگر احتمال اختلال طولانی‌مدت عرضه را مانند گذشته ارزیابی نمی‌کنند.

با این حال، سرعت بازگشت نفت به بازار، به سه متغیر اصلی وابسته خواهد بود:

* سرعت بازگشایی و تثبیت مسیرهای دریایی،
* بازگشت تولید متوقف‌شده،
* میزان رشد یا ضعف تقاضای جهانی انرژی.

به عبارت دیگر، «رسیدن به توافق» با «بازگشت کامل بازار انرژی به تعادل» تفاوت دارد و فاصله زمانی میان این دو می‌تواند چندین ماه ادامه پیدا کند.

تحلیل سیاسی

بازار انرژی بار دیگر نشان داد که نفت تنها یک کالای اقتصادی نیست، بلکه یک دارایی ژئوپلیتیکی است.

واکنش سریع قیمت‌ها به تحولات سیاسی خاورمیانه نشان می‌دهد که حتی بدون کاهش واقعی تولید، صرفاً احتمال اختلال در مسیرهای انتقال انرژی می‌تواند میلیاردها دلار ارزش بازار را جابه‌جا کند.

تداوم مذاکرات و نحوه اجرای توافقات سیاسی، عامل تعیین‌کننده در حفظ روند کاهش فشار قیمتی خواهد بود؛ در حالی که هرگونه شکست در روند دیپلماتیک می‌تواند دوباره بخش مهمی از ریسک سیاسی را به قیمت نفت بازگرداند.