پوتین در برابر فشار اروپا بر ناوگان سایه روسیه، تهدید به توقیف کشتیهای اروپایی کرد
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، هشدار داده است اگر کشورهای اروپایی کشتیهای روسی یا محمولههای نفتی آنها را توقیف یا مصادره کنند، مسکو نیز «پاسخی متقابل» خواهد داد؛ پاسخی که الزاماً محدود به همان آبهایی نخواهد بود که اروپا در آنها اقدام به توقیف کشتیها میکند.
به گزارش پتروشیمی ها؛ این اظهارات در حالی مطرح شده که اتحادیه اروپا فشار بر «ناوگان سایه» روسیه را افزایش داده است. ناوگان سایه به مجموعهای از کشتیها، شرکتها، بیمهگران و شبکههای حملونقل گفته میشود که برای انتقال نفت روسیه خارج از چارچوب محدودیتها و تحریمهای غرب استفاده میشوند.
در بسته تحریمی بیستویکم اتحادیه اروپا که در ۲۳ ژوئیه تصویب شد، ۴۱ کشتی دیگر به فهرست تحریمها اضافه شدند و تعداد کشتیهای ناوگان سایه تحت تحریم به ۶۷۳ فروند رسید.
همزمان، اروپا تلاش کرده است اجرای تحریمها را از سطح محدودیتهای مالی و حقوقی به سطح عملیاتی در دریا منتقل کند. تا اواخر ژوئن، دستکم ۹ نفتکش مظنون به فعالیت در ناوگان سایه در نقاط مختلف اروپا توقیف شده بودند.
اکنون روسیه نیز آشکارا از ظرفیت نظامی خود برای مقابله با این روند سخن میگوید. فرمانده ناوگان اقیانوس آرام روسیه به پوتین اعلام کرده که نیروهای روسیه توانایی بازرسی و توقیف کشتیهای متعلق به کشورهای «غیردوست»، حتی کشتیهایی با پرچم کشورهای ثالث، را دارند.
تحلیل فنی و عملیاتی
موضوع اصلی دیگر صرفاً تحریم نفت روسیه نیست؛ بلکه وارد مرحله جدیدی از مقابله بر سر کنترل فیزیکی زنجیره حملونقل نفت شده است.
ناوگان سایه برای روسیه اهمیت حیاتی دارد، زیرا بخش بزرگی از صادرات نفت این کشور به کشتیهایی وابسته است که مالکیت، بیمه، پرچم، مسیر حرکت و ساختار تجاری آنها بهگونهای تنظیم شده که اثر تحریمهای غرب را کاهش دهد.
اگر اروپا توقیف فیزیکی کشتیها را گسترش دهد، ریسک عملیات برای مالکان، اپراتورها، بیمهگران، بنادر و شرکتهای خدمات دریایی افزایش خواهد یافت. در نتیجه، هزینه حمل نفت روسیه نیز میتواند بالا برود.
از سوی دیگر، تهدید روسیه میتواند یک ریسک امنیت دریایی جدید ایجاد کند؛ زیرا در صورت اجرای عملی آن، کشتیهای تجاری کشورهای اروپایی یا کشتیهایی با پرچم ثالث ممکن است در مناطقی خارج از حوزه مستقیم اجرای تحریمهای اروپا با خطر بازرسی یا توقیف مواجه شوند.
این مسئله میتواند حق آزادی کشتیرانی، صلاحیت قضایی کشورها و قواعد حقوق بینالملل دریایی را نیز وارد مناقشه کند.
تحلیل استراتژیک
این تحول نشان میدهد جنگ تحریمی علیه نفت روسیه در حال تبدیل شدن به یک تقابل دریایی چندلایه است.
اروپا تلاش میکند با هدف قرار دادن کشتیها و ارائهدهندگان خدمات، ظرفیت لجستیکی صادرات نفت روسیه را محدود کند. روسیه در مقابل میتواند تلاش کند هزینه این سیاست را برای کشورهای اروپایی و شرکتهای کشتیرانی آنها افزایش دهد.
بنابراین، نبرد بر سر نفت روسیه دیگر فقط درباره قیمت، خریداران و درآمد صادراتی نیست؛ بلکه به موضوعاتی مانند:
• دسترسی به کشتی
• بیمه و خدمات دریایی
• پرچم کشتیها
• بنادر و پایانهها
• مسیرهای کشتیرانی
• امنیت دریایی
• و ریسک توقیف محموله
کشیده شده است.
از منظر بازار، افزایش ریسک حملونقل میتواند موجب افزایش حق بیمه ریسک جنگ و ریسک تحریم شود و در نتیجه هزینه واقعی رساندن نفت روسیه به بازارهای آسیایی افزایش یابد.
تحلیل اگزکیتیو
برای بازار نفت، مهمترین پیام این تحول احتمال ایجاد یک صرف ریسک ژئوپلیتیکی جدید در حملونقل نفت روسیه است.
اگر تهدیدهای روسیه به اقدام عملی منجر شود، شرکتهای کشتیرانی ممکن است برای ورود به مسیرهای مرتبط با روسیه هزینه بیشتری مطالبه کنند یا از برخی مسیرها و محمولهها فاصله بگیرند.
این وضعیت میتواند سه اثر اصلی داشته باشد:
۱. افزایش هزینه حمل نفت روسیه و کاهش جذابیت اقتصادی برخی محمولهها.
۲. افزایش فاصله قیمتی میان نفت روسیه و نفتهای رقیب، در صورت افزایش هزینههای لجستیکی و بیمهای.
۳. افزایش نوسان بازار نفت در صورت تبدیل شدن توقیف کشتیها به یک رویه متقابل میان روسیه و کشورهای اروپایی.
در این شرایط، ظرفیت ناوگان نفتکش، دسترسی به بیمه و امکان تغییر مسیر کشتیها به اندازه خود تولید نفت اهمیت پیدا میکند.
تحلیل سیاسی
تهدید پوتین همچنین یک پیام سیاسی مستقیم به اروپا و آمریکا دارد: مسکو میخواهد نشان دهد که فشار بر صادرات انرژی روسیه میتواند هزینه متقابل داشته باشد.
اهمیت این موضوع با توجه به طرح جدید تحریمهای آمریکا علیه درآمدهای انرژی روسیه و ناوگان سایه بیشتر میشود. این طرح علاوه بر کشتیها، مالکان، اپراتورها، بیمهگران و بنادر مرتبط با انتقال نفت روسیه را هدف قرار میدهد و حتی امکان اعمال تعرفه بر خریداران عمده انرژی روسیه را برای رئیسجمهور آمریکا مطرح میکند.
در نتیجه، احتمال شکلگیری یک چرخه جدید وجود دارد:
افزایش فشار بر ناوگان سایه روسیه → افزایش هزینه و ریسک صادرات نفت روسیه → واکنش دریایی یا حقوقی مسکو → افزایش ریسک کشتیرانی اروپا → افزایش هزینه حملونقل و بیمه → انتقال بخشی از این هزینه به بازار نفت.
جمعبندی
تحول اخیر نشان میدهد مقابله با صادرات نفت روسیه از مرحله «تحریم اقتصادی» به سمت رقابت بر سر کنترل زنجیره فیزیکی انتقال انرژی حرکت کرده است.
اگر تهدید پوتین صرفاً جنبه بازدارندگی داشته باشد، اثر آن عمدتاً در افزایش ریسک و هزینه کشتیرانی نمایان خواهد شد. اما اگر روسیه واقعاً اقدام به بازرسی یا توقیف کشتیهای اروپایی یا کشورهای ثالث کند، موضوع میتواند به یکی از مهمترین ریسکهای جدید امنیت دریایی و بازار جهانی نفت تبدیل شود.
در چنین شرایطی، «ناوگان سایه» دیگر صرفاً یک ابزار دور زدن تحریمها نیست؛ بلکه به یکی از کانونهای اصلی رقابت ژئوپلیتیکی بر سر جریان فیزیکی نفت در جهان تبدیل شده است.
همچنین بخوانید: افزایش غیرمنتظره ذخایر نفت خام آمریکا؛ رشد ۹ میلیون بشکهای برخلاف انتظار بازار
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما