در حالی که هم سازمان کشورهای صادرکننده نفت «اوپک» و هم آژانس بین‌المللی انرژی، پیش‌بینی رشد تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ را کاهش داده‌اند، قیمت نفت طی یک هفته حدود ۷ دلار در هر بشکه افزایش یافت. عامل اصلی این رشد، نگرانی‌های ژئوپلیتیکی پیرامون تنش‌های مرتبط با تنگه هرمز، مواضع سخت‌تر تهران و ناامیدی بازار از نتایج نشست پکن عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، بازار انتظار داشت که نشست پکن بتواند زمینه‌ای برای کاهش تنش‌های تجاری و امنیتی فراهم کند، اما خروجی عملی آن بسیار محدود بود و فاقد توافقات مهم در حوزه انرژی و کالاهای راهبردی ارزیابی شد.

هم‌زمان، اظهارات جدید ایران مبنی بر «عدم اعتماد به آمریکا» و آمادگی برای بازگشت به درگیری، امیدها برای بازگشایی سریع و پایدار تنگه هرمز را تضعیف کرد و همین موضوع فضای روانی بازار نفت را به شدت تحت تأثیر قرار داد.

در بخش دیگری از تحولات بازار انرژی:

* اوپک پیش‌بینی رشد تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ را حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش داد و اکنون رشد مصرف جهانی را ۱.۱۷ میلیون بشکه در روز برآورد می‌کند.
* اتحادیه اروپا بررسی طرح مالیات بر سودهای مازاد شرکت‌های انرژی را آغاز کرده است؛ اقدامی که می‌تواند مشابه مالیات ۳۸ درصدی بریتانیا بر سود شرکت‌های نفت و گاز باشد.
* کوبا هشدار داده که ذخایر سوخت آن تقریباً به پایان رسیده و کشور در وضعیت «بحرانی» قرار دارد.
* امارات متحده عربی اعلام کرده که پروژه توسعه خط لوله دورزننده تنگه هرمز را تسریع می‌کند تا ظرفیت صادرات نفت خود را تا سال ۲۰۲۷ دو برابر کند.
* کاخ سفید مدعی شده که چین به ازسرگیری واردات نفت آمریکا علاقه نشان داده است؛ موضوعی که در صورت تحقق می‌تواند بخشی از افت تجارت انرژی میان دو کشور را جبران کند.
* هند خواستار تمدید معافیت خرید نفت روسیه از سوی آمریکا شده تا از اختلال در واردات نفت خود جلوگیری کند.
* ژاپن از طریق شرکت Eneos بخشی از دارایی‌های پالایشی Chevron در جنوب شرق آسیا را خریداری کرده و عملاً حضور خود در بازار پالایش سنگاپور را گسترش داده است.
* اوکراین حملات پهپادی به زیرساخت‌های پالایشی روسیه را ادامه داده و گزارش‌ها حاکی از آن است که حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز از ظرفیت پالایشی روسیه در ماه‌های اخیر از مدار خارج شده است.

بیشتر در همین زمینه: مناقصه شرکت پتروشیمی اروند خرید شیر کروی

تحلیل فنی

بازار نفت اکنون وارد مرحله‌ای شده که متغیرهای ژئوپلیتیکی بر شاخص‌های سنتی عرضه و تقاضا غلبه کرده‌اند.

به‌طور معمول، کاهش پیش‌بینی تقاضا از سوی اوپک و آژانس بین‌المللی انرژی باید فشار نزولی بر قیمت‌ها ایجاد می‌کرد، اما بازار عملاً این داده‌ها را نادیده گرفت. این رفتار نشان می‌دهد معامله‌گران بیش از آنکه نگران مازاد عرضه باشند، بر «ریسک اختلال عرضه» تمرکز کرده‌اند.

مهم‌ترین متغیر فنی بازار در حال حاضر تنگه هرمز است. هرگونه اختلال پایدار در این گذرگاه می‌تواند بر انتقال حدود یک‌پنجم تجارت دریایی نفت جهان اثر بگذارد. به همین دلیل، پروژه‌های خطوط لوله جایگزین در امارات، ترکیه و حتی مسیرهای جدید صادراتی خارج از خاورمیانه به سرعت در حال فعال‌سازی هستند.

افزایش حملات به پالایشگاه‌های روسیه نیز باعث شده بازار فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل و سوخت جت، شکننده‌تر شود. هشدار شرکت‌های هواپیمایی درباره ذخایر محدود سوخت جت بریتانیا نمونه‌ای از این آسیب‌پذیری زنجیره تأمین است.

از منظر ساختاری، بازار در حال حرکت به سمت «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی» بالاتر است؛ یعنی بخشی از قیمت نفت دیگر ناشی از عرضه و تقاضای واقعی نیست، بلکه حاصل قیمت‌گذاری ریسک‌های امنیتی است.

تحلیل استراتژیک

نشست پکن نشان داد که حتی در شرایط بحران انرژی جهانی، شکاف راهبردی میان واشنگتن و پکن همچنان عمیق باقی مانده است.

آمریکا امیدوار بود چین در موضوعات حساس ژئوپلیتیکی، به‌ویژه امنیت انرژی و کاهش تنش‌های خاورمیانه، نقش فعال‌تری ایفا کند. اما خروجی مبهم نشست نشان داد پکن تمایلی ندارد خود را در موقعیتی قرار دهد که به‌عنوان هم‌راستا با راهبرد آمریکا دیده شود.

در همین حال، کشورهای مصرف‌کننده بزرگ انرژی در حال بازطراحی زنجیره‌های تأمین خود هستند:

* اروپا به سمت کنترل بیشتر سود شرکت‌های انرژی و کاهش آسیب‌پذیری سوخت حرکت می‌کند.
* امارات و ترکیه در حال تبدیل‌شدن به هاب‌های ترانزیتی جایگزین هستند.
* هند تلاش می‌کند دسترسی خود به نفت روسیه را حفظ کند.
* چین نیز هم‌زمان گزینه‌های متنوع‌تری برای واردات انرژی بررسی می‌کند.

این تحولات نشان می‌دهد که جهان وارد مرحله‌ای از «بازآرایی ژئوپلیتیک انرژی» شده است؛ مرحله‌ای که در آن امنیت مسیرهای انتقال، به اندازه خود منابع انرژی اهمیت پیدا کرده است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

بازار جهانی انرژی اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و امنیتی واکنش فوری نشان می‌دهد.

نشست‌های دیپلماتیک، حتی در سطح رهبران قدرت‌های بزرگ، زمانی می‌توانند بازار را آرام کنند که خروجی عملی و قابل‌اندازه‌گیری داشته باشند. نشست پکن چنین ویژگی‌ای نداشت و در نتیجه، معامله‌گران نتیجه گرفتند که ریسک‌های ساختاری همچنان پابرجاست.

افزایش سرمایه‌گذاری در خطوط لوله جایگزین، توسعه ظرفیت ذخیره‌سازی سوخت، بازتنظیم مسیرهای تجارت نفت و تمرکز بر امنیت پالایشگاه‌ها، همگی نشانه آن هستند که بازیگران اصلی بازار انتظار دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی را دارند.

در چنین فضایی، بازار نفت دیگر صرفاً یک بازار کالایی نیست، بلکه به بخشی از معادلات امنیت ملی و رقابت ژئوپلیتیکی قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است.

تحلیل سیاسی

نشست شی جین‌پینگ و ترامپ بیش از آنکه نمایش یک توافق بزرگ باشد، تصویری از محدودیت‌های تعامل میان آمریکا و چین در شرایط بحرانی ارائه کرد.

واشنگتن به دنبال ایجاد نوعی همکاری حداقلی برای مدیریت بحران انرژی و کاهش تنش‌های منطقه‌ای بود، اما پکن تلاش کرد فاصله راهبردی خود را حفظ کند و وارد تعهدات مستقیم نشود.

هم‌زمان، افزایش پروژه‌های دورزننده تنگه هرمز از سوی کشورهای منطقه، نشان‌دهنده آن است که بسیاری از بازیگران بین‌المللی، ریسک اختلال بلندمدت در این مسیر را جدی تلقی می‌کنند. این روند می‌تواند در بلندمدت نقشه ژئوپلیتیک انتقال انرژی را تغییر دهد و وابستگی سنتی بازار جهانی به مسیرهای فعلی خلیج فارس را کاهش دهد.