فشار اقتصادی جدید آمریکا بر ایران؛ چین، عراق و ترکیه در کانون پیامدهای تجاری و انرژی
به گزارش پتروشیمیها |در اقدام اخیر، وزارت خزانهداری آمریکا نزدیک به ۶۰ فرد، شرکت و شناور را هدف قرار داده و همزمان دامنه اقدامات را به حوزههایی مانند کشتیرانی، هوانوردی، فناوری، طلا و داراییهای دیجیتال گسترش داده است.
موضوع مهمتر، احتمال استفاده گستردهتر از تحریمهای ثانویه است؛ یعنی اعمال محدودیت علیه شرکتها و مؤسسات مالی خارج از آمریکا که با فعالیتهای مشمول تحریمهای آمریکا مرتبط باشند.
در این میان، چین، عراق، ترکیه، هند و امارات شرایط متفاوتی دارند. چین از نظر تجارت نفت و اهمیت نظام مالی، مهمترین مورد است؛ عراق از نظر تأمین گاز و برق حساسیت بالایی دارد؛ ترکیه با مسئله جایگزینی گاز مواجه است؛ هند بیشتر از مسیر قیمت جهانی نفت تحت تأثیر قرار میگیرد؛ و امارات بخش قابلتوجهی از روابط اقتصادی خود با ایران را کاهش داده است.
تحلیل فنی
۱. نفت و کشتیرانی؛ محور اصلی فشار بر جریان تجارت انرژی
چین همچنان بزرگترین بازار نفت ایران است. طبق گزارش، واردات نفت ایران توسط چین در اوایل سال به حدود ۱.۵۸ میلیون بشکه در روز رسیده بود و این رقم در ژوئیه حدود ۸۲۳ هزار بشکه و در اوت حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز برآورد شده است.
از منظر بازار نفت، اهمیت تحریمهای جدید فقط به کاهش احتمالی حجم صادرات محدود نمیشود. محدودیت در حوزه کشتیرانی میتواند هزینههای حمل، بیمه، خدمات دریایی و تأمین مالی معاملات را نیز افزایش دهد.
در نتیجه، حتی اگر بخشی از تجارت انرژی ادامه پیدا کند، هزینه انتقال هر بشکه نفت و ریسک عملیاتی معامله میتواند افزایش یابد.
۲. فناوری؛ دامنه تحریم از نفت فراتر میرود
قرار گرفتن فناوری در میان حوزههای هدف، نشان میدهد که سیاست جدید صرفاً بر درآمدهای نفتی متمرکز نیست.
در بخش فناوری، موضوع میتواند به شرکتها و تجهیزات مرتبط با صنایع پیشرفته، فناوریهای مورد استفاده در فعالیتهای صنعتی و همچنین اقلام دارای کاربرد دوگانه مربوط شود.
اهمیت این بخش برای صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در این است که محدودیت فناوری میتواند بر تأمین تجهیزات، قطعات تخصصی، خدمات فنی و زنجیره تأمین صنعتی اثر بگذارد.
این اثر معمولاً فوری نیست، اما در پروژههای سرمایهبر و تجهیزات تخصصی، افزایش زمان تأمین یا دشوار شدن دسترسی به قطعات میتواند هزینه و زمان اجرای پروژه را افزایش دهد.
۳. طلا؛ یک حوزه مهم برای معاملات مالی و ذخیره ارزش
قرار گرفتن طلا در دامنه اقدامات جدید نیز قابل توجه است.
طلا در تجارت بینالمللی صرفاً یک کالای سرمایهای نیست و میتواند در برخی معاملات بینالمللی بهعنوان دارایی با نقدشوندگی بالا و ابزار انتقال ارزش مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین هدف قرار دادن این حوزه، دامنه فشار مالی را فراتر از سیستم بانکی گسترش میدهد و میتواند هزینه و ریسک معاملات مرتبط با طلا را افزایش دهد.
۴. داراییهای دیجیتال؛ ورود تحریمها به زیرساخت مالی جدید
گنجاندن داراییهای دیجیتال در اقدام جدید، از نظر تحول نظام مالی اهمیت دارد.
این حوزه در سالهای اخیر به یکی از بخشهای مهم اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است و در نتیجه، قرار گرفتن آن در چارچوب اقدامات تحریمی نشان میدهد که سیاستگذار آمریکایی تلاش دارد دامنه کنترل مالی خود را با ابزارهای جدید انتقال و نگهداری ارزش نیز هماهنگ کند.
از منظر اجرایی، اهمیت این بخش بیشتر در صرافیها، ارائهدهندگان خدمات دارایی دیجیتال، کیفپولها و زیرساختهای مالی مرتبط است.
۵. هوانوردی؛ گسترش فشار به حملونقل و تجهیزات
قرار گرفتن هوانوردی در کنار کشتیرانی نشان میدهد که دامنه اقدامات جدید، بخش حملونقل را بهصورت گستردهتری پوشش میدهد.
اهمیت این موضوع برای صنایع مختلف، به دسترسی به قطعات، تجهیزات، خدمات تعمیر و نگهداری و برخی خدمات فنی مربوط میشود.
تحلیل استراتژیک
اهمیت اصلی اقدام جدید را میتوان در گسترش دامنه جغرافیایی و بخشیِ ریسک تحریم مشاهده کرد.
تحریمها دیگر صرفاً موضوع یک معامله نفتی یا یک شرکت مشخص نیستند. حوزههایی مانند فناوری، طلا، داراییهای دیجیتال، هوانوردی و کشتیرانی هر کدام بخشی از زیرساخت لازم برای تجارت بینالمللی را تشکیل میدهند.
این موضوع باعث میشود اثر سیاست تحریمی بهصورت زنجیرهای در بخشهای مختلف ظاهر شود:
تأمین مالی، حملونقل، بیمه، فناوری، تجهیزات و خدمات تخصصی.
در چنین ساختاری، شرکتهای بینالمللی هنگام ارزیابی یک معامله باید علاوه بر سود اقتصادی، ریسک دسترسی خود به بازارها و نظام مالی آمریکا را نیز در نظر بگیرند.
تحلیل اگزکیتیو
چین
چین مهمترین متغیر مرحله بعد است. در اقدام فعلی، بانکهای بزرگ چینی هدف قرار نگرفتهاند. بنابراین هنوز مشخص نیست واشنگتن تا چه اندازه حاضر است فشار مالی را به مؤسسات بزرگ مالی چین گسترش دهد.
اگر چنین اقدامی انجام شود، پیامد آن میتواند بسیار فراتر از تجارت نفت باشد و بر روابط اقتصادی آمریکا و چین نیز اثر بگذارد.
عراق
برای عراق، مسئله اصلی گاز و برق است. طبق گزارش، گاز ایران حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد تولید برق عراق را پشتیبانی میکند. جایگزینی سریع گاز خط لوله با منابع دیگر به زیرساخت و زمان نیاز دارد.
ترکیه
ترکیه گزینههای بیشتری برای جایگزینی گاز ایران دارد، از جمله گاز جمهوری آذربایجان، روسیه و الانجی. با این حال، جایگزینی ممکن است هزینه تأمین انرژی را افزایش دهد، بهخصوص در مناطقی که گاز ایران از نظر جغرافیایی مزیت داشته است.
هند
تجارت مستقیم هند با ایران نسبت به گذشته بسیار کوچکتر شده است. بنابراین عامل مهمتر برای اقتصاد هند، قیمت جهانی نفت و هزینه واردات انرژی است؛ زیرا این کشور بخش بسیار بزرگی از نفت مورد نیاز خود را وارد میکند.
امارات
امارات بخش مهمی از روابط مالی و اقتصادی خود با ایران را کاهش داده است. بنابراین در برابر برخی ریسکهای تحریمی، موقعیت متفاوتی نسبت به گذشته دارد؛ هرچند کاهش تجارت با ایران برای بخشهایی از اقتصاد و تجارت منطقهای امارات هزینه اقتصادی ایجاد میکند.
ارزیابی نهایی
اقدام جدید آمریکا را میتوان گسترش یک سیاست تحریمی از تمرکز عمده بر درآمدهای نفتی به مجموعه گستردهتری از زیرساختهای تجاری و مالی ارزیابی کرد.
پنج حوزه در این تحول اهمیت ویژه دارند:
کشتیرانی از جهت حمل نفت و کالا؛
فناوری از جهت تجهیزات و زنجیره تأمین صنعتی؛
هوانوردی از جهت حملونقل و خدمات فنی؛
طلا از جهت نقش آن در معاملات و ذخیره ارزش؛
و داراییهای دیجیتال از جهت تحول زیرساختهای مالی.
در کنار این حوزهها، نفت همچنان مهمترین بخش اقتصادی باقی میماند؛ زیرا هرگونه تغییر در حجم صادرات، هزینه حمل، بیمه و تأمین مالی میتواند بر بازار منطقهای و در صورت استمرار، بر بازار جهانی نفت نیز اثر بگذارد.
از میان کشورهای طرف معامله، چین مهمترین متغیر مالی و تجاری، عراق حساسترین نقطه انرژی، و ترکیه مهمترین نمونه افزایش هزینه جایگزینی گاز است. هند بیشتر در معرض اثر قیمت نفت قرار دارد و امارات نیز بخشی از ریسک تجاری خود را با کاهش روابط اقتصادی مدیریت کرده است.
در نهایت، شاخص تعیینکننده برای مرحله بعد، نحوه اجرای تحریمهای ثانویه و دامنه احتمالی آن علیه مؤسسات مالی بزرگ کشورهای طرف تجارت خواهد بود؛ موضوعی که میتواند تعیین کند این سیاست تا چه اندازه از محدود کردن بازیگران مشخص، به ایجاد ریسک گستردهتر برای تجارت بینالمللی مرتبط با ایران تبدیل شود.
همچنین بخوانید: وام مسکن با سود ۴.۴ میلیاردی؛ جزئیات وام خرید و جعاله
نظرات کاربران (۰ نظر)