پرویز سنگین

نقش ماندگار نفت و گاز در آینده؛ اما نه لزوماً به‌عنوان سوخت

تاریخ انتشار: 17 آبان 1404 نویسنده: پرویز سنگین

دارن وودز، مدیرعامل شرکت ExxonMobil، در حاشیه «همایش نوآوری پایدار» در سائوپائولو به خبرگزاری رویترز گفت که نفت خام و گاز طبیعی برای مدت طولانی بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی بشر باقی خواهند ماند، اما ممکن است نقش آن‌ها در آینده تغییر کند.

به گفته‌ی او، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا بشر به نفت و گاز نیاز دارد یا نه، بلکه این است که این منابع در چه حوزه‌هایی مورد استفاده قرار خواهند گرفت. وودز پیش‌بینی کرد که با پیشرفت فناوری، استفاده از نفت و گاز به‌عنوان سوخت کاهش یافته و کاربرد آن‌ها در صنایع شیمیایی، پزشکی و تولید مواد پیشرفته گسترش خواهد یافت.

وی همچنین تأکید کرد که دستیابی به تراز صفر انتشار کربن تنها در صورتی ممکن است که نظامی دقیق، شفاف و جهانی برای پایش و ثبت میزان واقعی انتشار گازهای گلخانه‌ای ایجاد شود. او هشدار داد: «اگر نتوانیم انتشار واقعی را دقیق اندازه‌گیری کنیم، تمام شعارهای خنثی‌سازی کربن بی‌معنا خواهد بود.»

مدیرعامل Exxon در بخش دیگری از سخنانش از احتمال بازگشت این شرکت به عراق خبر داد و گفت که توافق اولیه‌ای با دولت عراق برای توسعه میدان نفتی «مجنون» امضا شده است، هرچند این همکاری هنوز در مراحل اولیه قرار دارد.

تحلیل فنی:

دیدگاه جدید Exxon نشان می‌دهد که تمرکز این شرکت به‌تدریج از تولید سوخت‌های فسیلی به سمت تولید مواد با ارزش افزوده بالاتر در حال تغییر است. نفت و گاز در آینده نه‌تنها به‌عنوان منبع انرژی، بلکه به‌عنوان ماده اولیه صنایع پتروشیمی، داروسازی و تولید پلیمرهای مهندسی نقش خواهند داشت.

اشاره‌ی وودز به «وابستگی به فناوری» نشان‌دهنده‌ی این است که آینده انرژی بیش از آن‌که به تصمیمات سیاسی وابسته باشد، به پیشرفت‌های فناورانه و اقتصادی شدن گزینه‌های جایگزین مانند برق و هیدروژن بستگی دارد.

تأکید او بر لزوم دستیابی واقعی به تراز صفر انتشار کربن از نظر فنی بسیار مهم است؛ زیرا بدون داده‌های دقیق و شفاف، ارزیابی پیشرفت در مسیر کربن‌زدایی عملاً غیرممکن خواهد بود.

تحلیل راهبردی (Strategic Analysis):

از منظر راهبردی، سخنان مدیرعامل Exxon پیام روشنی دارد: عصر جدید نفت و گاز، عصر «تغییر کاربری» است نه «پایان مصرف». به‌جای فروش نفت خام برای سوخت، شرکت‌ها به‌دنبال خلق ارزش از طریق فرآورده‌های پیشرفته و کم‌کربن هستند.

برای کشورهایی مانند ایران، این تحول به‌معنای ضرورت بازنگری در راهبرد انرژی است؛ باید از فروش ماده خام به سمت توسعه زنجیره ارزش، تولید محصولات پایین‌دستی و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کاهش انتشار حرکت کرد.

همچنین، بازگشت Exxon به عراق نشان می‌دهد که شرکت‌های بزرگ غربی با وجود فشارهای محیط‌زیستی، همچنان در پی دسترسی به ذخایر بزرگ نفتی با هزینه تولید پایین هستند. این امر رقابت در منطقه را تشدید می‌کند و می‌تواند برای ایران هم تهدید و هم فرصت باشد.

بینش اجرایی (Executive Insight):

۱. تدوین نقشه‌راه برای تغییر کاربری هیدروکربن‌ها از سوخت به مواد پایه صنعتی و شیمیایی.
۲. استقرار سامانه‌های پایش دقیق انتشار کربن و گزارش‌گیری بر مبنای شاخص تراز صفر انتشار.
۳. توسعه همکاری‌های فناورانه با شرکت‌های بین‌المللی برای بهره‌برداری کم‌انتشار و بهینه از میادین نفتی.
۴. بررسی امکان تولید سوخت‌های جایگزین (نظیر سوخت‌های سنتزی و هیدروژن) با استفاده از زیرساخت‌های موجود.
۵. بازطراحی مدل‌های سرمایه‌گذاری برای پایداری در سناریوی کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی.

تحلیل سیاسی:

سخنان وودز در واقع پاسخی غیرمستقیم به فشارهای سیاسی و اجتماعی بر صنعت نفت و گاز است. او با تأکید بر نقش نفت و گاز در گذار جهانی به تراز صفر انتشار کربن، تلاش دارد این منابع را از زاویه‌ای جدید — نه به‌عنوان تهدید زیست‌محیطی، بلکه به‌عنوان ابزار توسعه و فناوری — بازتعریف کند.

از دیدگاه ژئوپلیتیکی، بازگشت Exxon به عراق نشان‌دهنده‌ی تلاش غرب برای حفظ حضور در حوزه‌های نفتی کلیدی خاورمیانه است؛ حرکتی که می‌تواند بر توازن انرژی منطقه و روابط کشورهای تولیدکننده اثرگذار باشد.

5/5 - (1 امتیاز)
لینک کپی شد!
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.