جهش قیمت نفت به بالاترین سطح سه ماه اخیر
به گزارش پتروشیمی ها؛به گفته تحلیلگران، حمله به برخی تأسیسات انرژی و پالایشی عربستان، ریسک اختلال در ظرفیت تولید و پالایش منطقه را دوباره برجسته کرده است. همزمان، کاهش عبور محمولهها از خلیج فارس و اختلال در پالایشگاههای منطقه، بازار فیزیکی نفت و بهخصوص فرآوردههای میانتقطیر مانند گازوئیل را تحت فشار قرار داده است.
برآورد مطرحشده در گزارش نشان میدهد جریان نفت خاورمیانه که پیش از درگیری حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز بود، اکنون به حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
در همین حال، قیمت نفت برنت به محدوده نزدیک ۱۰۰ دلار رسیده، اما بازار هنوز نسبت به عبور پایدار از این سطح احتیاط میکند؛ زیرا بخشی از قیمت فعلی ناشی از صرف ریسک ژئوپلیتیکی است و نه الزاماً تغییر دائمی در توازن ساختاری عرضه و تقاضا.
از سوی دیگر، بازار گاز اروپا نیز تحت فشار قرار گرفته و تلاش برای پر کردن ذخایر پیش از زمستان، در شرایط عرضه نامطمئن خاورمیانه، قیمت گاز را به بالاترین سطح چهار سال اخیر رسانده است.
تحلیل فنی بازار نفت
مهمترین نکته این گزارش، همزمانی سه عامل است:
۱. کاهش عرضه فیزیکی نفت از منطقه خلیج فارس؛
۲. اختلال در ظرفیت پالایش منطقه؛
۳. جهش حاشیه سود پالایش و افزایش تقاضا برای نفت خام خوراک پالایشگاهها.
قیمت برنت قرارداد ماه اول پس از رشد روز قبل، در محدوده ۹۷ دلار بسته شده و صبح سهشنبه حدود ۹۸.۴ دلار معامله شده است.
در بازار فیزیکی، وضعیت حتی صعودیتر است. برنت تاریخدار در حدود ۱۰۶.۸ دلار و نفت عمان در حدود ۱۰۵ دلار قرار گرفتهاند.
این اختلاف میان قیمت قراردادهای آتی و قیمت نفت فیزیکی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد فشار اصلی در حال حاضر از بازار فیزیکی و کمبود واقعی محمولهها ناشی میشود، نه صرفاً معاملات سفتهبازانه در بازار آتی.
از منظر تکنیکال نیز برنت قرارداد ماه اول بالاتر از میانگینهای متحرک ۵۰.۱۰۰ و ۲۰۰ روزه قرار گرفته است. سطح مهم بعدی حدود ۱۰۰.۵۵ دلار، معادل سطح بازگشت ۶۱.۸ درصدی فیبوناچی، و پس از آن حدود ۱۱۰.۴۴ دلار عنوان شده است.
اما نکته مهمتر از خود این سطوح، وضعیت بازار فرآوردههاست.
حاشیه سود پالایش گازوئیل در منطقه آمستردام – روتردام – آنتورپ به حدود ۹۰ دلار به ازای هر بشکه رسیده و شکاف قیمتی گازوئیل نسبت به نفت خام نیز برای نخستین بار از ۱۰۰ دلار عبور کرده است.
این ارقام نشاندهنده یک بازار فوقالعاده فشرده فرآوردههای نفتی است.
در حالت عادی، چنین حاشیه سودی پالایشگاهها را به افزایش خوراکگیری وادار میکند و در نتیجه بخشی از کمبود فرآورده به بازار نفت خام منتقل میشود. اما محدود بودن ظرفیت مازاد پالایشی باعث شده این سازوکار با قدرت معمول عمل نکند.
بنابراین، بازار با یک وضعیت دوگانه مواجه است: هم نفت خام کمیابتر شده و هم ظرفیت تبدیل نفت خام به فرآورده کافی نیست.
تحلیل استراتژیک
اتفاق مهم این است که بحران از یک مسئله صرفاً «عرضه نفت خام» به یک مسئله گستردهتر در زنجیره تأمین انرژی تبدیل شده است.
اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز، کاهش جریان نفت منطقه و آسیب به برخی پالایشگاهها، همزمان بازار نفت خام، گازوئیل، سوختهای حملونقل و گاز طبیعی را تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی، ارزش واقعی نفت فقط به حجم تولید بستگی ندارد؛ توان انتقال، دسترسی به نفتکش، ظرفیت پالایش و امکان جایگزینی مسیرهای صادراتی نیز تعیینکننده میشوند.
مسئله دیگر، محدود بودن واکنش فوری عرضه است. اوپکپلاس سیاست تولید ماه اکتبر را بدون تغییر نگه داشته و بنابراین بازار در کوتاهمدت با افزایش سریع عرضه مواجه نیست.
در مقابل، برآورد آژانس بینالمللی انرژی حاکی از کاهش حدود ۴.۳ میلیون بشکه در روز عرضه جهانی در سال ۲۰۲۶ و رسیدن آن به حدود ۱۰۲ میلیون بشکه در روز است؛ در حالی که تقاضای جهانی نیز حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت.
بنابراین بازار در یک تعادل شکننده قرار گرفته است: کاهش تقاضا از شدت بحران میکاهد، اما اختلال عرضه و محدودیت ظرفیت پالایش اثر معکوس ایجاد میکند.
تحلیل اگزکیوتیو و عملیاتی
پیام اصلی برای بازار انرژی این است که در شرایط فعلی، فرآوردههای نفتی میتوانند محرک اصلی قیمت نفت خام باشند.
اگر کمبود گازوئیل ادامه پیدا کند، پالایشگاهها برای دستیابی به نفت خام مناسب تلاش بیشتری خواهند کرد و این موضوع میتواند فشار صعودی بر قیمت نفت خام را حفظ کند.
در مقابل، سه عامل میتوانند روند صعودی را معکوس کنند:
• بهبود عبور نفتکشها از تنگه هرمز؛
• بازگشت ظرفیت پالایشی و صادراتی منطقه؛
• کاهش تنش و شکلگیری چشمانداز روشنتر برای عادی شدن جریان تجارت انرژی.
در نتیجه، بازار در کوتاهمدت نسبت به اخبار امنیتی، وضعیت کشتیرانی و حجم واقعی محمولههای خروجی از منطقه حساس باقی خواهد ماند.
تحلیل سیاسی – ژئوپلیتیکی
بازار اکنون عملاً دو سناریو را همزمان قیمتگذاری میکند.
در سناریوی نخست، تنش کاهش مییابد و عبور نفتکشها و صادرات منطقه به تدریج عادی میشود. در این حالت، بخش قابل توجهی از صرف ریسک ژئوپلیتیکی از قیمت نفت حذف خواهد شد.
در سناریوی دوم، محدودیتهای تردد و حملات به زیرساختهای انرژی ادامه پیدا میکند. در این وضعیت، بازار فیزیکی نفت و فرآوردهها بیش از پیش فشرده شده و عبور برنت از ۱۰۰ دلار میتواند پایدارتر شود.
اظهارات دونالد ترامپ درباره کاهش شدید قیمت نفت پس از پایان درگیری نیز از همین منظر اهمیت دارد: بازار فعلاً ریسک عرضه در زمان بحران را معامله میکند، نه وعده کاهش قیمت پس از پایان بحران.
جمعبندی
بازار نفت در حال حاضر با یک بحران چندلایه مواجه است: کاهش جریان نفت خاورمیانه، اختلال پالایشی، کمبود گازوئیل، محدودیت تردد در مسیرهای کلیدی و افزایش صرف ریسک ژئوپلیتیکی.
نکته تعیینکننده این است که بحران فعلی فقط بازار نفت خام را تحت فشار قرار نداده؛ بازار فرآوردهها حتی فشردهتر است و همین موضوع به موتور اصلی فشار صعودی بر نفت خام تبدیل شده است.
تا زمانی که وضعیت تردد در تنگه هرمز و بابالمندب بهبود محسوسی پیدا نکند، احتمالاً نوسان نفت در سطوح بالا ادامه خواهد داشت و سطح ۱۰۰ دلار به مهمترین مرز روانی بازار تبدیل میشود.
همچنین بخوانید: بازار جهانی سوخت در وضعیت «فشرده و کمانعطاف» قرار دارد
نظرات کاربران (۰ نظر)