بازار جهانی سوخت در وضعیت «فشرده و کمانعطاف» قرار دارد
به گزارش پتروشیمی ها؛به گفته او، موجودی فرآوردههای پالایشی در جهان همچنان در حال کاهش است؛ زیرا ظرفیت پالایشی فعال در سطح جهان برای متوقف کردن این روند کافی نیست و مازاد ذخایر موجود نیز بهتدریج در حال مصرف شدن است.
نکته مهم این است که فشار اصلی بازار نفت در حال حاضر بیشتر در بخش پاییندستی، یعنی پالایش و فرآوردههای نفتی، متمرکز شده است. از حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز جریان خروجی از تنگه هرمز، تنها حدود یک میلیون بشکه در روز فرآورده پالایشی است و بخش عمده جریان را نفت خام تشکیل میدهد.
همزمان، ظرفیت پالایش در خاورمیانه تحت تأثیر آسیب به برخی پالایشگاهها محدود شده، پالایشگاههای روسیه نیز با حملات پهپادی اوکراین با اختلال مواجهاند و روسیه صادرات گازوئیل را دستکم تا پایان سپتامبر ممنوع کرده است.
در آمریکا نیز پالایشگاهها طی تابستان با نرخهای بسیار بالا فعالیت کردهاند. نرخ بهرهبرداری پالایشگاههای آمریکا در پایان اوت حدود ۹۸ درصد بوده و در برخی مناطق از ۱۰۰ درصد نیز عبور کرده است؛ سطحی که نمیتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، زیرا پالایشگاهها ناگزیر به انجام تعمیرات و نگهداری دورهای هستند.
تحلیل فنی
مسئله اصلی، کمبود صرفِ نفت خام نیست؛ بلکه کمبود ظرفیت پالایشیِ قابل اتکا و انعطافپذیر برای تبدیل نفت خام به فرآورده است.
در شرایط عادی، اختلال در یک منطقه میتواند با افزایش تولید یا صادرات از منطقهای دیگر جبران شود. اما زمانی که ظرفیت پالایش جهانی به سطوح بالای بهرهبرداری رسیده باشد، این قابلیت جبرانی کاهش شدیدی پیدا میکند.
همزمان، کاهش موجودی فرآوردهها یک علامت مهم بازار است. وقتی موجودیها در حال برداشت باشند، یعنی مصرف از عرضه جاری و تولید پالایشگاهی پیشی گرفته است. ادامه این روند، حاشیه ایمنی بازار را کاهش میدهد.
مهمترین بخش فشار فعلی نیز در فرآوردههای میانتقطیر مانند گازوئیل و سوخت جت دیده میشود. افزایش شدید «کرک اسپرد» گازوئیل، یعنی فاصله قیمت گازوئیل با نفت خام ورودی به پالایشگاه، نشان میدهد که بازار برای تأمین هر بشکه فرآورده حاضر به پرداخت پریمیوم بالاتری است.
از سوی دیگر، بهرهبرداری بسیار بالای پالایشگاههای آمریکا عملاً بخشی از ظرفیت مازاد جهانی را مصرف کرده است. با آغاز دوره تعمیرات پالایشگاهی، این حاشیه اطمینان میتواند بیشتر کاهش یابد.
تحلیل استراتژیک
اهمیت خبر در این است که بازار نفت و بازار فرآورده را نباید یک بازار واحد تلقی کرد. حتی اگر جریان نفت خام از خلیج فارس افزایش پیدا کند، این الزاماً به معنای رفع کمبود گازوئیل، سوخت جت یا سایر فرآوردهها نیست.
ساختار فعلی بازار نشان میدهد که اختلالات زنجیرهای در چند قطب بزرگ پالایشی، یعنی خاورمیانه، روسیه و در مرحله بعد آمریکا، همزمان در حال کاهش ظرفیت جذب شوک بازار هستند.
به همین دلیل، بازار فرآوردهها نسبت به بازار نفت خام میتواند حساسیت بیشتری به اختلالات جدید نشان دهد. هر حادثه جدید در پالایشگاهها، صادرات گازوئیل یا مسیرهای اصلی حملونقل میتواند فشار قیمتی را سریعتر به فرآوردهها منتقل کند.
نکته مهم دیگر این است که افزایش تولید پالایشگاهی نیز راهحل فوری نیست. ساخت ظرفیت جدید سالها زمان میبرد و حتی ظرفیت موجود نیز به دلیل تعمیرات، محدودیتهای عملیاتی و دسترسی به خوراک نمیتواند دائماً در حداکثر ظرفیت کار کند.
تحلیل اگزکیوتیو
پیام اصلی برای مدیران بازار انرژی روشن است:
بازار جهانی نفت ممکن است از نظر حجم نفت خام با کمبود شدید مواجه نباشد، اما بازار فرآوردههای پالایشی در نقطهای بسیار شکنندهتر قرار گرفته است.
سه عامل همزمان اهمیت ویژه دارند:
۱. کاهش مستمر ذخایر فرآوردههای نفتی
۲. محدود بودن ظرفیت پالایشی مازاد در جهان
۳. احتمال کاهش ظرفیت عملیاتی پالایشگاهها در اثر تعمیرات و اختلالات جدید
بنابراین، ریسک اصلی بازار در کوتاهمدت میتواند از «کمبود نفت خام» به کمبود فرآورده، بهویژه گازوئیل و سوختهای میانتقطیر منتقل شود.
ارزیابی نهایی
این خبر در کنار گزارشهای اخیر درباره تداوم فشار بر بازار گازوئیل، یک پیام مشترک دارد: حاشیه اطمینان در زنجیره جهانی پالایش و فرآوردهها بهشدت کاهش یافته است.
افزایش جریان نفت از خلیج فارس بهتنهایی برای بازگشت بازار به تعادل کافی نیست؛ زیرا مسئله اصلی اکنون ظرفیت تبدیل نفت خام به فرآورده و توزیع آن در بازارهای مصرف است.
در نتیجه، تا زمانی که ظرفیت پالایشی آسیبدیده به مدار بازنگردد، صادرات محدودیتزدایی نشود و موجودی فرآوردهها مجدداً تثبیت نشود، بازار گازوئیل و سایر میانتقطیرها مستعد نوسان شدید و جهشهای مقطعی قیمت باقی خواهد ماند.
همچنین بخوانید: بحران عرضه گازوئیل در جهان تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت
نظرات کاربران (۰ نظر)