فرسایش قدرت بازدارندگی واشنگتن زیر ذرهبین چین
گزارش جدیدی از رسانه Politico نشان میدهد که جنگ فرسایشی میان آمریکا و ایران، به یکی از مهمترین منابع یادگیری راهبردی برای چین تبدیل شده است. در حالی که دولت Donald Trump تلاش میکند درگیری با ایران را مدیریت کند، نهادهای نظامی و اطلاعاتی چین با دقت در حال مطالعه عملکرد عملیاتی، ضعفهای لجستیکی، محدودیتهای تسلیحاتی و مشکلات سیاسی آمریکا هستند.
بر اساس این گزارش، مقامهای فعلی و سابق دفاعی آمریکا نگراناند که پکن اکنون به این جمعبندی رسیده باشد که واشنگتن در صورت وقوع بحران همزمان در خاورمیانه و شرق آسیا، توان تمرکز کامل بر مهار چین را نخواهد داشت. این مسئله در آستانه دیدار حساس میان ترامپ و Xi Jinping اهمیت دوچندان یافته است.
در متن گزارش تأکید شده که چین بهویژه چند موضوع کلیدی را با دقت زیر نظر دارد:
نخست، نحوه اجرای عملیاتهای موشکی آمریکا و سرعت مصرف ذخایر تسلیحاتی پیشرفته؛ دوم، وابستگی گسترده ارتش آمریکا به پایگاههای منطقهای، ناوهای پشتیبانی و خطوط لجستیکی؛ سوم، دشواری واشنگتن در بازگشایی کامل تنگه هرمز و مقابله با حملات پهپادی و موشکی؛ و چهارم، انتقال بخشی از توان نظامی آمریکا از اقیانوس آرام به خاورمیانه.
در گزارش آمده است که چین معتقد است هر موشکی که امروز در جنگ ایران مصرف میشود، یک موشک کمتر برای بازدارندگی در حوزه هند-اقیانوس آرام خواهد بود. این برداشت برای پکن اهمیت راهبردی دارد، زیرا چین طی سالهای اخیر سرمایهگذاری سنگینی روی موشکهای دوربرد، پهپادهای انبوه و سامانههای ضددسترسی انجام داده است؛ سامانههایی که هدف اصلی آنها محدود کردن آزادی عمل نیروی دریایی آمریکا در اطراف تایوان و دریای چین جنوبی است.
یکی از نکات مهم گزارش، مقایسه الگوی جنگی ایران با دکترین احتمالی چین است. تحلیلگران آمریکایی معتقدند ایران نشان داده که حتی حملات گسترده با پهپادهای ارزان و انتحاری نیز میتواند سامانههای پدافندی پیشرفته را فرسوده و اشباع کند. از نگاه کارشناسان، چین با داشتن زرادخانه موشکی بسیار بزرگتر، احتمالاً میتواند همین منطق «اشباع دفاعی» را در مقیاسی بسیار وسیعتر اجرا کند.
در عین حال، گزارش اشاره میکند که چین نیز نقاط ضعف خود را دارد. ارتش این کشور از سال ۱۹۷۹ تاکنون وارد جنگ بزرگی نشده و همزمان با پاکسازی گسترده در ساختار فرماندهی نظامی روبهرو است. طی سالهای اخیر دهها مقام ارشد نظامی چین برکنار یا محاکمه شدهاند. با این وجود، مقامهای آمریکایی معتقدند که پکن طی دههها بهطور مداوم روش جنگی آمریکا را مطالعه کرده و اکنون جنگ ایران برای آن به یک «آزمایشگاه واقعی» تبدیل شده است.
تحلیلگران آمریکایی همچنین هشدار دادهاند که جنگ طولانی در خاورمیانه ممکن است موجب تضعیف بازدارندگی آمریکا در آسیا شود؛ بهویژه اگر این درگیری باعث کاهش ذخایر موشکی، خستگی سیاسی داخلی و اختلاف میان متحدان واشنگتن شود. گزارش تأکید دارد که برخی متحدان آمریکا در بحران اخیر تمایل محدودی برای مشارکت مستقیم نشان دادهاند و این مسئله نیز برای پکن قابل توجه است.
تحلیل فنی
از منظر نظامی، مهمترین درس این جنگ برای چین احتمالاً مربوط به «جنگ فرسایشی سامانهها» است. در جنگهای مدرن، پیروزی صرفاً وابسته به کیفیت تجهیزات نیست؛ بلکه سرعت تولید، ظرفیت جایگزینی و میزان تحمل فرسایش نیز تعیینکننده است.
چین اکنون میبیند که حتی ارتش آمریکا نیز در برابر مصرف سنگین موشکهای رهگیر، موشکهای کروز و سامانههای دفاع هوایی با محدودیت صنعتی مواجه میشود. این موضوع بهویژه درباره موشکهای پاتریوت، تاماهاوک و سامانههای دریایی اهمیت دارد.
نکته دوم، نقش پهپادهای انبوه و ارزانقیمت است. تجربه اخیر نشان داده که استفاده ترکیبی از پهپاد، موشک و جنگ الکترونیک میتواند حتی شبکههای دفاعی پیچیده را تحت فشار قرار دهد. چین سالهاست روی همین مفهوم سرمایهگذاری کرده و به نظر میرسد جنگ اخیر، برخی فرضیات پکن را تقویت کرده است.
موضوع سوم، اهمیت لجستیک و خطوط پشتیبانی است. عملیاتهای دوربرد آمریکا نیازمند شبکه عظیم سوخترسانی، ناوهای پشتیبانی، پایگاههای منطقهای و هماهنگی متحدان است. هرگونه اختلال در این زنجیره میتواند سرعت عملیات را کاهش دهد. چین احتمالاً در حال ارزیابی دقیق همین وابستگیهاست.
تحلیل استراتژیک
این جنگ برای چین صرفاً یک بحران خاورمیانهای نیست؛ بلکه یک «پنجره مشاهده» برای سنجش ظرفیت واقعی آمریکا در مدیریت همزمان چند جبهه است.
پکن احتمالاً به سه جمعبندی راهبردی رسیده است:
نخست، آمریکا همچنان از نظر فناوری و قدرت عملیاتی برتری قابلتوجهی دارد، اما توان آن نامحدود نیست و جنگهای طولانی میتواند این برتری را فرسوده کند.
دوم، افکار عمومی داخلی آمریکا و اختلافات سیاسی میتواند بر استمرار عملیات نظامی اثر بگذارد. چین همواره روی این فرض کار کرده که ساختار سیاسی آمریکا در جنگهای طولانی آسیبپذیر میشود.
سوم، بحرانهای همزمان میتوانند تمرکز راهبردی واشنگتن را برهم بزنند. انتقال ناوها، سامانههای دفاعی و نیروها از اقیانوس آرام به خاورمیانه، از دید چین نشانهای مهم درباره محدودیت توزیع قدرت آمریکاست.
این موضوع بهویژه برای سناریوی تایوان اهمیت دارد. چین احتمالاً در حال بررسی این پرسش است که اگر آمریکا درگیر یک بحران بزرگ دیگر باشد، چه میزان ظرفیت برای پاسخ سریع در شرق آسیا خواهد داشت.
تحلیل اجرایی (Executive Insight)
جنگ ایران و آمریکا اکنون فراتر از یک درگیری منطقهای ارزیابی میشود و به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی میان واشنگتن و پکن تبدیل شده است.
برای چین، این جنگ یک فرصت اطلاعاتی کمنظیر محسوب میشود؛ فرصتی برای مشاهده عملیاتی ارتش آمریکا در شرایط واقعی، بررسی الگوی مصرف تسلیحات، تحلیل واکنش سیاسی داخلی آمریکا و سنجش میزان هماهنگی متحدان غربی.
در مقابل، آمریکا تلاش دارد این پیام را منتقل کند که همچنان قادر به مدیریت چند جبهه همزمان است و انتقال نیروها به خاورمیانه به معنای تضعیف بازدارندگی در آسیا نیست. با این حال، تداوم جنگ و مصرف گسترده منابع نظامی میتواند این ادعا را در معرض آزمون قرار دهد.
دیدار پیشروی ترامپ و شی جینپینگ در چنین فضایی برگزار میشود؛ فضایی که در آن هر دو طرف نهفقط درباره تجارت و سیاست، بلکه درباره ارزیابی واقعی توازن قدرت جهانی مذاکره خواهند کرد.
تحلیل سیاسی
در سطح سیاسی، این جنگ بهتدریج در حال تغییر ادراک جهانی از موازنه قدرت آمریکاست. هرچه درگیری طولانیتر و پرهزینهتر شود، رقبای ژئوپلیتیکی واشنگتن بیشتر تلاش خواهند کرد محدودیتهای ساختاری آمریکا را برجسته کنند.
چین احتمالاً از این وضعیت برای تقویت روایت خود درباره «افول نسبی قدرت آمریکا» بهره خواهد برد؛ روایتی که طی سالهای اخیر به بخشی از ادبیات رسمی و رسانهای پکن تبدیل شده است.
از سوی دیگر، اگر آمریکا بتواند بدون گسترش بیشتر بحران، کنترل تنگه هرمز و ثبات بازار انرژی را بازیابی کند، این امر میتواند بخشی از نگرانیها درباره فرسایش قدرت بازدارندگی واشنگتن را کاهش دهد. در نتیجه، نتیجه نهایی این بحران نهتنها بر خاورمیانه، بلکه بر معادلات امنیتی شرق آسیا و رقابت بلندمدت چین و آمریکا نیز اثرگذار خواهد بود.
همچنین بخوانید:افت محسوس واردات انرژی چین زیر سایه جنگ
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

ارسال نظر شما