رشد قابل‌توجه برق خورشیدی – که در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و به رکورد ۳۶۹ تراوات‌ساعت رسیده است – عامل اصلی این گذار بوده است. در مقابل، چالش‌های شبکه شامل افزایش نوسانات ولتاژ و ساعات با قیمت منفی برق نیز گزارش شده است. همچنین سهم زغال‌سنگ به کمترین حد خود در تاریخ اتحادیه اروپا یعنی حدود ۹.۲ درصد کاهش یافته است، و در عین حال تولید برق گازی حدود ۸ درصد افزایش یافته است.

تحلیل فنی

رشد سهم برق بادی و خورشیدی در سبد تولید برق اتحادیه اروپا بازتاب سرمایه‌گذاری‌های گسترده در ظرفیت‌های تجدیدپذیر و ارتقای فناوری‌های مرتبط است. افزایش ظرفیت نصب‌شده پانل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی منجر به رشد قابل‌توجه تولید برق این منابع شده که نه‌تنها سهم برق را افزایش داده، بلکه توانسته در شرایطی که تولید برق‌آبی کاهش یافته است، گپ تولید را تا حد زیادی پر کند.

با این حال، افزایش تولید از منابع ناپایدار (متغیر) مانند باد و خورشید باعث چالش‌هایی در تراز بار و پایداری شبکه شده است. ثبت تعداد قابل‌توجهی از نوسانات ولتاژ و دوره‌های کوتاه با قیمت منفی برق نشان می‌دهد که شبکه‌های فعلی هنوز برای ادغام کامل این حجم از برق نامنظم آماده نیستند. این مسائل فنی نیازمند توسعه سیستم‌های پیشرفته ذخیره‌سازی انرژی و مدیریت هوشمند شبکه است تا از ناپایداری‌های لحظه‌ای جلوگیری شود و مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان بتوانند از حداکثر ظرفیت تجدیدپذیر بهره‌برداری کنند.

تحلیل استراتژیک

رسیدن به نقطه‌ای که برق بادی و خورشیدی از سوخت‌های فسیلی پیشی می‌گیرد نشان‌دهنده تغییر ساختاری در سیستم انرژی اتحادیه اروپاست. این تحول انرژی نه‌تنها موجب کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شود، بلکه وابستگی به واردات سوخت‌های فسیلی را کاهش می‌دهد و امنیت انرژی را ارتقا می‌بخشد.

جایگزینی انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه خورشید و باد، باعث کاهش ریسک‌های بازار انرژی و نوسانات قیمت سوخت‌های فسیلی نیز می‌شود. با این حال، چالش‌های عملی مثل نیاز به تقویت شبکه برق، گسترش زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، و مدیریت نوسان عرضه و تقاضا باقی است. تدوین سیاست‌های تقویتی، ایجاد بازارهای انرژی انعطاف‌پذیر و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های ذخیره‌سازی از اولویت‌های اجرایی برای تحقق کامل این گذار است.

بیشتر در همین زمینه: شوک انتخاباتی در عراق و آغاز صف‌آرایی غرب و ایران

تحلیل اجرایی

اتحادیه اروپا اکنون در مرحله‌ای استراتژیک از گذار انرژی قرار دارد: جایی که منابع تجدیدپذیر نه تنها سهم خود را افزایش داده‌اند، بلکه توانسته‌اند سوخت‌های فسیلی را پشت سر بگذارند. برای بهره‌برداری کامل از این فرصت و جلوگیری از مشکلات عملی، تمرکز باید روی افزایش انعطاف‌پذیری شبکه و توسعه سریع ذخیره‌سازی باشد. این امر شامل پروژه‌های بزرگ باتری، مدیریت تقاضا، راهکارهای انتقال برق بین کشورهای عضو و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته پیش‌بینی تولید است.

در سطح عملیاتی، شرکت‌های برق، تنظیم‌کنندگان بازار و سیاست‌گذاران باید همکاری کنند تا موانع شبکه‌ای و بازار را برطرف کنند و از بازگشت احتمالی به سوخت‌های فسیلی جلوگیری نمایند، به‌ویژه تحت شرایط آب‌وهوایی و اقتصادی متغیر.

تحلیل سیاسی

این تحول عمده در سبد انرژی اتحادیه اروپا پیامدهای سیاسی قابل‌توجهی دارد. نخست، نشان‌دهنده موفقیت سیاست‌های داخلی اتحادیه در حمایت از انرژی‌های تجدیدپذیر است، اما همزمان تنش‌هایی میان کشورهای عضو درباره میزان و سرعت این گذار انرژی وجود دارد، به‌ویژه در کشورهایی که هنوز وابستگی قابل‌توجهی به سوخت‌های فسیلی دارند.

ثانیاً، در سطح بین‌المللی، این پیشرفت می‌تواند اتحادیه اروپا را در مذاکرات اقلیمی و انرژی تقویت کند و نقش آن را در تعیین استانداردهای جهانی انرژی پاک برجسته نماید. با این وجود، نیاز به واردات برخی فناوری‌ها و مواد اولیه برای ساخت تجهیزات تجدیدپذیر، می‌تواند موجب وابستگی‌های جدیدی شود که نیازمند راهبردهای سیاسی و اقتصادی دقیق است.

همچنین در ادامه بخوانید؛ پتروبراس قراردادهایی به ارزش ۵۲۱ میلیون دلار برای ساخت پنج تانکر گاز و چندین شناور دیگر امضا کرد