گزارش ۶ ماهه «پالایش نفت تهران»؛ رشد ریالی چشمگیر در برابر افت حجم عملیات

«شتران» واقعاً چقدر رشد کرده است؟

به گزارش پتروشیمی‌ها، پالایش نفت تهران با نماد «شتران» صورت‌وضعیت فعالیت ماهانه منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ را منتشر کرده است.

بر اساس اطلاعات فایل فعالیت ماهانه، مجموع فروش شرکت در شش ماهه نخست سال به ۴۳۶,۷۳۴,۴۳۰ میلیون ریال رسیده است؛ یعنی حدود ۴۳۶.۷ همت.

خبر مرتبط

«مارون» در شهریور به ۵۷ همت درآمد رسید؛ رشد فروش یا اثر جهش نرخ‌ها؟

پتروشیمی مارون در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۵۷.۳ همت درآمد شناسایی کرده، اما بررسی اطلاعات عملکرد نشان می‌دهد رشد درآمد عمدتاً در شرایطی...

این رقم در دوره مشابه سال قبل ۲۱۵,۸۸۰,۰۵۱ میلیون ریال بوده است.

بنابراین درآمد ریالی شرکت در ظاهر بیش از ۱۰۲ درصد افزایش یافته و تقریباً دو برابر شده است.

اما برای تحلیل این عدد باید یک سؤال اساسی را پاسخ داد:

آیا شتران دو برابر بیشتر محصول فروخته است؟

پاسخ گزارش، خیر است.

درآمد دو برابر شد؛ مقدار فروش ۲۵ درصد کاهش یافت

بر اساس فایل کدال، «شتران» در شش ماهه نخست ۱۴۰۵ حدود ۵.۳۱ میلیون مترمکعب محصول فروخته است.

این مقدار در مدت مشابه سال قبل حدود ۷.۰۷ میلیون مترمکعب بوده است.

یعنی مقدار فروش شرکت تقریباً ۲۵ درصد کاهش داشته است.

از سوی دیگر، مقدار تولید نیز از حدود ۷.۰۸ میلیون مترمکعب به ۵.۴۳ میلیون مترمکعب رسیده که نشان‌دهنده کاهش حدود ۲۳ درصدی تولید است.

مقایسه عملکرد عملیاتی

این سه عدد کنار یکدیگر، تصویر بسیار متفاوتی از روایت «رشد خیره‌کننده عملکرد عملیاتی» ارائه می‌کنند.

درآمد دو برابر شده، اما حجم تولید و فروش کاهش یافته است.

پس رشد درآمد «شتران» از کجا آمده است؟

پاسخ را باید در نرخ فروش جست‌وجو کرد.

اگر درآمد کل را بر مقدار فروش تقسیم کنیم، متوسط درآمد ریالی حاصل از هر واحد فروش در شش ماهه ۱۴۰۵ حدود ۸۲۳ میلیون ریال بوده است.

این رقم در دوره مشابه سال قبل حدود ۳۰۵ میلیون ریال بوده است.

یعنی متوسط درآمد ریالی به ازای هر واحد فروش حدود ۱۷۰ درصد افزایش یافته است.

این محاسبه نشان می‌دهد بخش مهمی از جهش ۱۰۲ درصدی درآمد، نه از افزایش حجم فروش، بلکه از افزایش نرخ‌های فروش و تغییر ترکیب فروش محصولات ناشی شده است.

بنابراین عبارت‌هایی مانند «افزایش ظرفیت تولید» یا «رشد عملیاتی» را نمی‌توان صرفاً بر مبنای رشد درآمد تأیید کرد؛ چرا که داده‌های خود گزارش، کاهش تولید و مقدار فروش را نشان می‌دهند.

شهریورماه؛ فروش ۱۱۶.۸ همتی

شهریورماه برای «شتران» از نظر مبلغ فروش ماه قابل توجه بوده است.

شرکت در این ماه ۱۱۶.۸ همت درآمد فروش ثبت کرده است.

این رقم به‌تنهایی بخش بزرگی از درآمد شش‌ماهه شرکت را تشکیل می‌دهد.

اما باز هم نباید صرفاً مبلغ فروش را به‌عنوان شاخص عملکرد عملیاتی در نظر گرفت.

درآمد شهریورماه حاصل ترکیب مقدار فروش، نرخ فروش و ترکیب محصولات است و برای مشخص شدن علت جهش آن باید مقدار فروش و نرخ هر محصول به صورت جداگانه بررسی شود.

شهریورماه واقعاً رکورد عملیاتی بود؟

متن تبلیغاتی منتشرشده، فروش شهریور را یک «رکورد قابل توجه» معرفی کرده است؛ اما اعداد فایل، تصویر دقیق‌تری به ما می‌دهند.

فروش تجمعی تا پایان مردادماه حدود ۳۱۹.۹ همت بوده است.

بنابراین شهریور با فروش ۱۱۶.۸ همتی حدود ۲۶.۸ درصد از کل فروش شش‌ماهه را به خود اختصاص داده است.

همچنین فروش شهریور نسبت به متوسط فروش ماهانه پنج ماه نخست سال حدود ۸۲.۶ درصد بیشتر بوده است.

این جهش ماهانه قابل توجه است، اما برای اینکه آن را «رشد عملیاتی» بدانیم، باید بدانیم چه مقدار از آن حاصل افزایش حجم فروش و چه مقدار ناشی از نرخ‌های بالاتر بوده است.

بنزین؛ محصول مهم «شتران»، اما نه تمام داستان

بنزین معمولی اکتان ۸۷ همچنان یکی از بزرگ‌ترین اقلام درآمدی شرکت است.

در شش ماهه نخست ۱۴۰۵، درآمد این محصول حدود:

۸۴.۲ همت

ثبت شده است.

اما نکته مهم اینجاست که مقدار فروش بنزین معمولی از ۱,۲۷۸,۵۹۷ مترمکعب در شش ماهه سال قبل به ۱,۰۳۱,۸۷۸ مترمکعب در دوره جاری رسیده است.

یعنی مقدار فروش این محصول حدود ۱۹ درصد کاهش داشته است.

در مقابل، درآمد آن از حدود ۳۸.۹ همت به ۸۴.۲ همت افزایش یافته است.

پس در مورد بنزین نیز رشد درآمد به معنای افزایش حجم فروش نیست.

بنزین معمولی در یک نگاه

این اختلاف، یکی از روشن‌ترین شواهد درباره اثر افزایش نرخ فروش بر رشد درآمد ریالی «شتران» است.

نفت‌گاز؛ افزایش درآمد با تغییر ترکیب محصولات

در بخش نفت‌گاز نیز وضعیت مشابهی وجود دارد، اما با یک تفاوت مهم: «شتران» چند گرید مختلف نفت‌گاز را در سبد فروش خود دارد.

برای نمونه، فروش نفت‌گاز با گوگرد بیش از ۵۰۰۰PPM در شش ماهه به حدود ۸۷.۶ همت رسیده و مقدار فروش آن حدود ۸۸۴ هزار مترمکعب بوده است.

در نفت‌گاز با گوگرد ۱۰ تا ۵۰PPM نیز حدود ۶۹.۵ همت درآمد ثبت شده و مقدار فروش به حدود ۵۶۰ هزار مترمکعب رسیده است.

در نتیجه، علاوه بر تغییر نرخ‌ها، تغییر ترکیب محصولات فروخته‌شده نیز در رشد درآمد کل اهمیت دارد.

یک نکته مهم برای سهامداران: رشد فروش مساوی رشد سود نیست

یکی از مهم‌ترین ایرادها به روایت‌های صرفاً مثبت از گزارش‌های ماهانه این است که درآمد فروش را با سودآوری یکی می‌گیرند.

درآمد ۴۳۶.۷ همتی قطعاً رقم بزرگی است، اما برای اینکه بدانیم این رشد چه اثری بر سود سهامداران داشته، باید به سراغ:

• بهای تمام‌شده محصولات
• نرخ و هزینه خوراک
• هزینه انرژی
• کرک‌اسپرد
• هزینه‌های عملیاتی
• موجودی فرآورده‌ها
• هزینه‌های مالی
• و در نهایت سود ناخالص و سود خالص

رفت.

بنابراین از گزارش فعالیت ماهانه نمی‌توان به‌تنهایی نتیجه گرفت که سودآوری نیز ۱۰۲ درصد افزایش یافته است.

نکته مهم درباره خرید مواد اولیه

داده‌های فایل نشان می‌دهد خرید مواد اولیه شرکت نیز افزایش قابل توجهی داشته است.

مبلغ خرید مواد اولیه در شش ماهه ۱۴۰۵ حدود ۳۶۸ همت بوده، در حالی که این رقم در دوره مشابه سال قبل حدود ۱۹۲.۶ همت بوده است.

یعنی هزینه خرید مواد اولیه حدود ۹۱ درصد افزایش داشته است.

در نتیجه فاصله بین رشد درآمد و رشد مواد اولیه نیز باید برای تحلیل سودآوری مورد توجه قرار گیرد.

فروش در برابر خرید مواد اولیه

این ارقام به‌تنهایی سود را مشخص نمی‌کنند، اما نشان می‌دهند رشد درآمد باید در کنار رشد هزینه مواد اولیه بررسی شود.

گاز هم گران‌تر و هم بیشتر مصرف شده است

یکی دیگر از نکات قابل توجه گزارش، وضعیت مصرف گاز طبیعی است.

مصرف گاز شرکت از حدود ۴۸.۱ میلیون مترمکعب در شش ماهه سال گذشته به حدود ۷۶.۹ میلیون مترمکعب در دوره جاری رسیده است.

یعنی مصرف گاز حدود ۶۰ درصد افزایش داشته است.

همزمان نرخ گاز نیز از حدود ۸۷ هزار ریال به حدود ۱۸۰ هزار ریال افزایش یافته است؛ یعنی نرخ گاز بیش از دو برابر شده است.

در نتیجه هزینه گاز نیز از حدود ۴.۲ همت به حدود ۷.۷ همت رسیده است.

این یعنی در کنار جهش درآمد، سمت هزینه انرژی نیز رشد قابل توجهی داشته است.

صادرات؛ تقریباً هیچ

یکی دیگر از نکات قابل توجه این گزارش، صفر بودن فروش صادراتی در اطلاعات فایل است.

در شش ماهه نخست ۱۴۰۵، کل فروش ثبت‌شده شرکت در بخش داخلی قرار گرفته و فروش صادراتی صفر گزارش شده است.

بنابراین بخش عمده درآمد «شتران» به بازار داخلی وابسته است و نمی‌توان رشد درآمد شرکت را ناشی از توسعه بازارهای صادراتی دانست.

آیا رشد ۱۰۲ درصدی «شتران» یک رشد واقعی عملیاتی است؟

اگر فقط به عدد فروش نگاه کنیم، پاسخ روشن است: درآمد شرکت بیش از دو برابر شده است.

اما وقتی گزارش را باز می‌کنیم، تصویر متفاوت می‌شود:

• درآمد فروش: ۱۰۲ درصد افزایش
• مقدار تولید: ۲۳ درصد کاهش
• مقدار فروش: ۲۵ درصد کاهش
• متوسط درآمد به ازای هر واحد فروش: حدود ۱۷۰ درصد افزایش
• خرید مواد اولیه: حدود ۹۱ درصد افزایش
• مصرف گاز: حدود ۶۰ درصد افزایش
• نرخ گاز: بیش از ۱۰۰ درصد افزایش
• فروش صادراتی: صفر

بنابراین رشد درآمد «شتران» را نمی‌توان به شکل ساده «افزایش ظرفیت تولید و رشد حجم عملیات» توصیف کرد.

بخش قابل توجهی از این رشد ریالی، در افزایش نرخ‌های فروش و تغییر ترکیب محصولات نهفته است.

جمع‌بندی؛ عدد بزرگ فروش، اما داستان پیچیده‌تر از یک گزارش

گزارش «شتران» بدون تردید از نظر رشد ریالی درآمد قابل توجه است؛ ۴۳۶.۷ همت فروش در شش ماه رقم بزرگی است و شهریورماه نیز با ۱۱۶.۸ همت، سهم قابل توجهی در این عملکرد داشته است.

اما برای سهامدار، داستان نباید در همین نقطه تمام شود.

شرکت در شرایطی درآمد خود را ۱۰۲ درصد افزایش داده که مقدار تولید حدود ۲۳ درصد و مقدار فروش حدود ۲۵ درصد کاهش داشته است.

در مقابل، متوسط درآمد ریالی هر واحد فروش حدود ۱۷۰ درصد افزایش یافته است.

این یعنی رشد فروش «شتران» بیشتر از آنکه حاصل رشد حجم عملیات باشد، تحت تأثیر افزایش نرخ‌ها و تغییر ترکیب فروش قرار گرفته است.

از سوی دیگر، خرید مواد اولیه حدود ۹۱ درصد، مصرف گاز حدود ۶۰ درصد و نرخ گاز بیش از دو برابر شده است.

بنابراین برای سهامداران، سؤال اصلی این نیست که:

«شتران چقدر فروخته است؟»

بلکه سؤال مهم‌تر این است:

«چه مقدار از این رشد درآمد در نهایت به سود تبدیل می‌شود؟»

پاسخ این سؤال را باید در صورت‌های مالی و حاشیه سود شرکت جست‌وجو کرد، نه صرفاً در رقم فروش ماهانه.