ژاپن برای نجات امنیت نفت آسیا دست به دامن عربستان و امارات شد
ژاپن برای تقویت امنیت نفت آسیا به عربستان و امارات نزدیک شد
به گزارش پتروشیمی ها، ژاپن در حال پیشبرد طرحی منطقه‌ای برای تقویت ذخایر نفت و افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین انرژی آسیاست؛ طرحی که قرار است با همکاری کشورهای آسیایی و مشارکت تولیدکنندگان بزرگ نفت خاورمیانه اجرا شود.
این اقدام در شرایطی دنبال می‌شود که بحران طولانی‌مدت خاورمیانه و اختلال در مسیرهای انتقال نفت، آسیب‌پذیری اقتصادهای آسیایی در برابر شوک‌های عرضه را افزایش داده است.
طرح ژاپن برای افزایش ذخایر نفت آسیا
وزیر صنعت ژاپن اعلام کرده است که توکیو قصد دارد در نشست آتی جامعه آسیایی بدون انتشار (AZEC) با کشورهای آسیایی درباره اقدامات مشخص برای افزایش ذخایر نفت و تقویت امنیت عرضه به توافق برسد.
این طرح در چارچوب ابتکار POWERR Asia دنبال می‌شود؛ ابتکاری که دولت ژاپن در ماه آوریل پیشنهاد کرد و برای آن بسته حمایتی حدود ۱۰ میلیارد دلار، معادل ۱.۵ تریلیون ین در نظر گرفته شده است.
هدف اصلی این برنامه کمک به کشورهای آسیایی برای افزایش ذخایر انرژی و ایجاد حاشیه امن بیشتر در برابر اختلالات آینده است.
عربستان و امارات وارد طرح می‌شوند
ژاپن همزمان قصد دارد نشستی ویژه با عربستان سعودی و امارات متحده عربی برگزار کند.
این دو کشور از مهم‌ترین صادرکنندگان نفت خام خاورمیانه هستند و نقش مهمی در تأمین انرژی پالایشگاه‌های آسیایی دارند.
توکیو به دنبال آن است که همکاری میان تولیدکنندگان نفت خلیج فارس و مصرف‌کنندگان آسیایی را افزایش دهد و سازوکاری ایجاد کند که در زمان بحران، عرضه نفت با اطمینان بیشتری به بازارهای آسیایی برسد.
در این چارچوب، ژاپن می‌خواهد خود را به عنوان حلقه اتصال میان تولیدکنندگان نفت خاورمیانه و مصرف‌کنندگان آسیایی تقویت کند.
بحران هرمز؛ زنگ خطر برای اقتصادهای آسیایی
وابستگی بالای بسیاری از کشورهای آسیایی به نفت خاورمیانه باعث شده اختلال در تردد نفتکش‌ها و محدودیت عبور از تنگه هرمز، مستقیماً امنیت انرژی این کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.
کشورهایی مانند فیلیپین، اندونزی، مالزی و ویتنام از جمله اقتصادهایی بودند که در مراحل نخست بحران با کمبود سوخت و اختلال در تأمین نفت مواجه شدند.
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و بخش قابل توجهی از نفت مورد نیاز پالایشگاه‌های آسیایی از این مسیر عبور می‌کند.
در نتیجه، بحران اخیر برای کشورهای واردکننده نفت یک پیام روشن داشته است: تنها داشتن قرارداد خرید نفت کافی نیست؛ مسیر انتقال و محل ذخیره‌سازی نیز باید در برابر بحران مقاوم باشد.
نفت ذخیره‌شده؛ خط دفاعی جدید آسیا
یکی از محورهای اصلی طرح ژاپن، افزایش ذخایر نفت در کشورهای آسیایی است.
ایجاد ذخایر بیشتر می‌تواند به دولت‌ها اجازه دهد در زمان اختلال در واردات، برای مدتی از ذخایر داخلی استفاده کنند و فرصت بیشتری برای یافتن مسیرها و محموله‌های جایگزین داشته باشند.
این مسئله به‌ویژه برای کشورهایی اهمیت دارد که بخش عمده نیاز انرژی خود را از واردات تأمین می‌کنند و ظرفیت تولید داخلی آنها محدود است.
ژاپن خود یکی از نمونه‌های اقتصادهای به‌شدت وابسته به واردات انرژی است و تجربه بحران اخیر نشان داد که حتی کشورهای دارای ذخایر راهبردی نیز ممکن است در برابر اختلال طولانی‌مدت با فشار جدی مواجه شوند.
همکاری اضطراری میان کشورهای آسیایی
کشورهای جنوب شرق آسیا نیز در ماه‌های گذشته به سمت ایجاد سازوکارهایی برای همکاری در شرایط اضطراری حرکت کرده‌اند.
هدف این همکاری‌ها، اشتراک‌گذاری سوخت در شرایط بحران و واکنش هماهنگ به اختلالات عرضه است.
چنین سازوکاری می‌تواند به جای آنکه هر کشور به صورت جداگانه برای تأمین نفت و فرآورده‌های مورد نیاز خود رقابت کند، امکان استفاده هماهنگ‌تر از ذخایر منطقه‌ای را فراهم کند.
این تغییر رویکرد نشان می‌دهد امنیت انرژی در آسیا به‌تدریج از یک موضوع صرفاً ملی به یک مسئله منطقه‌ای تبدیل می‌شود.
عربستان و امارات؛ دو مسیر مهم برای دور زدن هرمز
اهمیت عربستان و امارات برای طرح ژاپن فقط به حجم صادرات نفت آنها محدود نیست.
هر دو کشور دارای زیرساخت‌هایی هستند که امکان انتقال بخشی از نفت به خارج از خلیج فارس بدون عبور مستقیم از تنگه هرمز را فراهم می‌کند.
امارات از طریق خط لوله حبشان–فجیره می‌تواند نفت را به بندر فجیره در دریای عمان منتقل کند. عربستان نیز شبکه خط لوله شرق–غرب را برای انتقال نفت از شرق کشور به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ در اختیار دارد.
همین ظرفیت‌ها باعث شده است تولیدکنندگان عرب خلیج فارس در برنامه‌های جدید امنیت انرژی آسیا جایگاه ویژه‌ای پیدا کنند.
نفت گران، حمل‌ونقل گران‌تر
مشکل آسیا تنها کمبود احتمالی نفت نیست.
اختلالات ژئوپلیتیکی هزینه حمل نفتکش‌ها، بیمه و مسیرهای جایگزین را نیز افزایش داده است. در چنین شرایطی حتی اگر حجم فیزیکی نفت در بازار افزایش پیدا کند، هزینه رساندن آن به پالایشگاه‌های آسیایی می‌تواند همچنان بالا باقی بماند.
به همین دلیل، کشورهای آسیایی علاوه بر افزایش ذخایر، به دنبال تنوع‌بخشی به مبادی واردات، افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی، تأمین نفتکش و ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال نفت هستند.
ژاپن نیز پیش‌تر از پالایشگران خود خواسته بود منابع تأمین نفت را متنوع‌تر کنند و راهکارهایی برای کاهش وابستگی به مسیر هرمز بررسی شود.
ژاپن از تجربه بحران درس می‌گیرد
ژاپن در جریان بحران اخیر بخشی از ذخایر راهبردی خود را نیز در چارچوب تلاش هماهنگ بین‌المللی برای افزایش عرضه وارد بازار کرد.
اما رویکرد جدید توکیو نشان می‌دهد سیاست این کشور از واکنش کوتاه‌مدت به سمت ایجاد یک ساختار دائمی‌تر برای امنیت انرژی آسیا حرکت کرده است.
در این مدل، ذخایر نفت، همکاری با تولیدکنندگان خلیج فارس، تنوع مسیرهای انتقال و هماهنگی میان کشورهای مصرف‌کننده باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
هدف؛ کاهش آسیب‌پذیری آسیا در بحران بعدی
بحران اخیر نفت نشان داد که وابستگی گسترده آسیا به خاورمیانه، در صورت اختلال در مسیرهای دریایی، می‌تواند پیامدهایی فراتر از بازار انرژی داشته باشد و به تورم، افزایش هزینه حمل‌ونقل و فشار بر صنایع منجر شود.
از این رو، ژاپن تلاش دارد با استفاده از ظرفیت مالی و فنی خود، کشورهای آسیایی را به سمت ایجاد ذخایر بیشتر و همکاری نزدیک‌تر با تولیدکنندگان نفت سوق دهد.
در این میان، عربستان و امارات به دلیل ظرفیت بالای تولید و وجود مسیرهای صادراتی جایگزین، به دو شریک کلیدی این راهبرد تبدیل شده‌اند.
همچنین بخوانید؛ چین به اعماق ۸۳۰۰ متری زمین رفت؛ پکن برای تأمین نفت داخلی دست به حفاری فوق‌عمیق زد
نظرات کاربران (۰ نظر)