چرا نفت با وجود جنگ آمریکا و ایران جهش بزرگتری نکرد؟
در حالی که تنش نظامی میان آمریکا و ایران و اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز بهطور سنتی باید باعث جهش شدید قیمت نفت میشد، بازار جهانی نفت برخلاف انتظار واکنشی محدودتر نشان داده است. تحلیلگران مؤسسات «استاندارد چارترد»، «وود مکنزی» و «امریکن اینترپرایز اینستیتوت» معتقدند مجموعهای از عوامل همزمان مانع از انفجار قیمتی شدهاند.
«امیلی اشفورد» رئیس تحقیقات انرژی بانک استاندارد چارترد توضیح داده است که آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت، کاهش نرخ فعالیت پالایشگاهها، تعویق خرید محمولههای نفتی توسط مشتریان و استفاده از منابع جایگزین عرضه، فعلاً فشار بازار را کنترل کردهاند. به گفته او، خریداران امیدوار بودهاند بحران هرمز موقتی باشد و به همین دلیل از خرید نفت با قیمتهای بسیار بالا خودداری کردهاند.
وی هشدار داده این وضعیت احتمالاً موقتی است؛ زیرا بازار فیزیکی نفت هنوز با محدودیت واقعی عرضه مواجه است و در نهایت با پایان امکان تعویق خریدها، قیمتهای فیزیکی دوباره افزایش خواهد یافت و بازار معاملات آتی نیز به سمت آن حرکت میکند.
«آلن گلدر» از مؤسسه وود مکنزی نیز گفته است که بازار فعلاً بیشتر تحت تأثیر «احساسات و انتظارات» قرار دارد تا کمبود واقعی نفت. به گفته او، بازار فرض کرده که عبور و مرور از تنگه هرمز طی هفتههای آینده از سر گرفته خواهد شد.
او تأکید کرده کاهش نرخ کرایه نفتکشها و انتقال نفت حوزه آتلانتیک به بازار شرق آسیا نیز بخشی از فشار روانی بازار را کاهش داده است. همچنین آتشبس موجود مانع تخریب بیشتر زیرساختهای نفتی شده و توجه رسانهها به جنگ نسبت به هفتههای نخست کاهش یافته است.
گلدر هشدار داده که اگر بسته بودن تنگه هرمز طولانی شود، ذخایر نفت روی آب و ذخایر استراتژیک بهتدریج تخلیه میشوند و در آن صورت بازار با کمبود واقعی عرضه مواجه خواهد شد؛ شرایطی که میتواند قیمتها را بهمراتب بالاتر ببرد. به گفته او، بازار جهانی برای ایجاد تعادل ممکن است نیازمند کاهش مصرفی در حد حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز باشد که تنها با قیمتهای بسیار بالاتر امکانپذیر است.
«بنجامین زایکر» از اندیشکده امریکن اینترپرایز نیز معتقد است بازار همچنان باور دارد که جنگ در نهایت پایان مییابد، تنگه هرمز بازگشایی میشود و قیمتها دوباره کاهش پیدا میکنند. او توضیح داده که چون نفت کالایی است که مصرف آن بین زمان حال و آینده قابل جابهجایی است، انتظارات آینده مستقیماً بر قیمت امروز اثر میگذارد.
تحلیل فنی
بازار نفت اکنون وارد مرحلهای شده که شکاف میان «بازار فیزیکی» و «بازار کاغذی یا معاملات آتی» اهمیت بسیار بالایی پیدا کرده است. در هفتههای ابتدایی بحران، قیمت نفت فیزیکی بسیار بالاتر از معاملات آتی بود، اما اکنون بهدلیل کاهش خرید فوری و آزادسازی ذخایر استراتژیک، این فاصله کاهش یافته است.
یکی از نکات کلیدی، افت موجودی نفت ذخیرهشده روی نفتکشها در جهان است. این ذخایر شناور نقش ضربهگیر بازار را ایفا میکردند. با کاهش این بافر، هرگونه اختلال طولانیمدت در هرمز میتواند به جهش سریع قیمتها منجر شود.
بازار همچنین از ابزارهای مدیریت ریسک مالی مانند «ارزش در معرض ریسک» یا VaR استفاده میکند. نوسانات شدید اخیر باعث شده بسیاری از معاملهگران و پالایشگاهها حجم خرید خود را موقتاً کاهش دهند تا از شوکهای مالی جلوگیری کنند.
تحلیل استراتژیک
تحولات اخیر نشان داد که کشورهای مصرفکننده بزرگ و اعضای آژانس بینالمللی انرژی هنوز توانایی مدیریت چندماهه بحران عرضه را از طریق ذخایر استراتژیک دارند. این مسئله تا حدی اثر بازدارنده روانی بر بازار ایجاد کرده و مانع جهشهای کنترلنشده شده است.
در عین حال، بازار بهشدت روی فرض «موقتی بودن بحران» قیمتگذاری شده است. اگر این فرض تغییر کند و سرمایهگذاران به این جمعبندی برسند که اختلال هرمز بلندمدت است، ساختار قیمتگذاری نفت میتواند ناگهان تغییر فاز دهد.
همچنین بحران اخیر اهمیت مسیرهای جایگزین صادرات نفت، خطوط لوله دورزننده هرمز و بازآرایی زنجیره جهانی تأمین انرژی را دوباره برجسته کرده است. بسیاری از واردکنندگان آسیایی اکنون بهدنبال تنوعبخشی سریعتر به منابع تأمین خود هستند.
تحلیل اجرایی (Executive Insight)
بازار نفت فعلاً با «مدیریت انتظارات» کنترل شده، نه با حل واقعی بحران عرضه. ذخایر استراتژیک، کاهش مصرف پالایشگاهی و امید به بازگشایی هرمز تنها زمان خریدهاند.
اگر بحران طولانی شود، بازار بهتدریج از فاز روانی وارد فاز کمبود واقعی فیزیکی خواهد شد؛ مرحلهای که در آن واکنش قیمتها میتواند بسیار تندتر و سریعتر از وضعیت فعلی باشد.
در واقع، بازار هنوز سناریوی «شوک کامل انرژی» را بهطور کامل قیمتگذاری نکرده است و بخش مهمی از آرامش نسبی کنونی ناشی از انتظار برای پایان بحران است، نه اطمینان از پایداری عرضه جهانی نفت.
تحلیل سیاسی
رفتار بازار نشان میدهد بخش عمده بازیگران بینالمللی هنوز انتظار گسترش جنگ به یک رویارویی منطقهای تمامعیار را ندارند. کاهش تدریجی حساسیت خبری نیز به شکلگیری نوعی «عادیسازی بحران» در فضای رسانهای و مالی کمک کرده است.
همزمان، آزادسازی ذخایر استراتژیک توسط کشورهای غربی حامل یک پیام سیاسی نیز بود: جلوگیری از تبدیل بحران خاورمیانه به شوک اقتصادی جهانی و مهار اثرات تورمی آن بر اقتصادهای بزرگ.
از سوی دیگر، ادامه انسداد یا ناامنی هرمز میتواند به تسریع روندهای ژئوپلیتیکی مهمی مانند بازطراحی مسیرهای انرژی، افزایش سرمایهگذاری در تولیدات خارج از خاورمیانه و تعمیق رقابت قدرتهای بزرگ بر سر امنیت انرژی جهانی منجر شود.
همچنین بخوانید:آرژانتین در مسیر تبدیلشدن به جایگزین ژئوپلیتیکی نفت خاورمیانه
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما