نفت؛ موتور پنهان جهتدهی به اقتصاد و بازارهای جهانی
«اوله هانسن» مدیر راهبرد کالاها در بانک ساکسو اعلام کرده است که نفت دیگر فقط یک کالای انرژی نیست، بلکه به مهمترین متغیر انتقالدهنده شوک در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. به گفته او، قیمت نفت اکنون مستقیماً بر انتظارات تورمی، سیاستهای بانکهای مرکزی، نرخ بازده اوراق قرضه دولتی و حتی ارزش دلار آمریکا اثر میگذارد.
به گزارش پتروشیمی ها به نقل از گری زون؛ در این تحلیل تأکید شده که افزایش قیمت نفت باعث نگرانی درباره ماندگاری تورم میشود. همین موضوع نرخ بهره و بازده اوراق قرضه را بالا نگه میدارد و در نتیجه فشار بر بازار طلا افزایش مییابد. بر همین اساس، رابطه معکوس میان نفت و طلا در هفتههای اخیر تقویت شده است؛ به این معنا که رشد نفت همزمان موجب تقویت دلار و تضعیف جذابیت داراییهایی مانند طلا شده است.
تحلیلگران همچنین اشاره کردهاند که بازار نفت اکنون بهشدت نسبت به اظهارات سیاسی واکنش نشان میدهد و نوسانات سنگینی را تجربه میکند، بدون آنکه مسئله اصلی یعنی بازگشایی کامل تنگه هرمز و بازگشت جریان عادی انرژی منطقه حل شده باشد.
در بخش دیگری از گزارش، «نعیم اسلم» مدیر سرمایهگذاری مؤسسه «زایه کپیتال مارکتس» اعلام کرده که بازار نفت میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است؛ از یکسو ریسکهای ژئوپلیتیکی عرضه، قیمتها را بالا نگه میدارد و از سوی دیگر نگرانی از ضعف رشد اقتصادی جهان مانع جهش بیشتر قیمتها میشود.
وی اشاره کرده که آمار اقتصادی آمریکا ترکیبی بوده است. رشد اقتصادی و وضعیت اشتغال آمریکا بهتر از انتظار ظاهر شده و این موضوع از تقاضای نفت حمایت میکند، زیرا رشد حملونقل، سفر و فعالیت صنعتی را تقویت میکند. اما همزمان ضعف شاخصهای بخش تولید و صنعت، نگرانیهایی درباره افت تقاضای آتی ایجاد کرده است.
در ادامه، مؤسسه «بیامآی» وابسته به گروه «فیچ» پیشبینی کرده که متوسط قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ به حدود ۹۰ دلار در هر بشکه برسد؛ رقمی بالاتر از برآورد قبلی بازار.
این مؤسسه علت این موضوع را کسری تجمعی عرضه جهانی نفت دانسته که اکنون از یک میلیارد بشکه فراتر رفته است. همچنین برآورد شده که بازگشت کامل زیرساختهای آسیبدیده انرژی منطقه و عادیسازی عبور نفت از تنگه هرمز، حتی پس از پایان بحران، دستکم شش تا هشت هفته زمان نیاز خواهد داشت.
گزارش همچنین هشدار داده که کاهش فعالیت پالایشگاهها در آسیا اگرچه فعلاً بازار نفت خام را متعادل کرده، اما در آینده میتواند باعث کمبود فرآوردههای نفتی مانند بنزین و گازوئیل شود؛ موضوعی که احتمال جهش قیمت سوخت در فصل اوج مصرف تابستان را افزایش میدهد.
تحلیل فنی:
بازار جهانی نفت وارد مرحلهای شده که در آن «ریسک جغرافیای سیاسی» و «تورم ساختاری» بهصورت همزمان عمل میکنند. در چنین شرایطی نفت فقط یک کالای فیزیکی نیست، بلکه به شاخصی برای سنجش ریسک اقتصاد جهانی تبدیل میشود.
افزایش قیمت نفت چند پیامد همزمان ایجاد میکند:
- نخست، هزینه انرژی صنایع و حملونقل بالا میرود و تورم در اقتصادهای مصرفکننده تشدید میشود.
- دوم، بانکهای مرکزی مجبور میشوند نرخهای بهره را برای مدت طولانیتری بالا نگه دارند تا تورم مهار شود.
- سوم، افزایش نرخ بهره موجب تقویت دلار و رشد بازده اوراق قرضه میشود.
- چهارم، داراییهایی مانند طلا که سود دورهای تولید نمیکنند، تحت فشار قرار میگیرند.
به همین دلیل اکنون نفت عملاً در مرکز اتصال بازارهای مالی جهان قرار گرفته است.
از منظر ساختار عرضه نیز بازار در وضعیت شکنندهای قرار دارد. کاهش ذخایر جهانی، افت واردات برخی کشورهای آسیایی، کاهش ظرفیت پالایش و اختلال احتمالی در مسیرهای انرژی، همگی نشانه آن هستند که بازار تحمل شوک جدید را ندارد.
نکته مهم دیگر، تغییر رفتار پالایشگاههاست. کاهش ظرفیت پالایش در کوتاهمدت ممکن است تقاضای نفت خام را محدود کند، اما در میانمدت باعث کمبود فرآوردههای نهایی و افزایش شدید قیمت سوخت میشود. این وضعیت معمولاً فشار تورمی را به مصرفکننده نهایی منتقل میکند.
تحلیل استراتژیک:
در سطح کلان، نفت دوباره به ابزار اصلی شکلدهنده توازن قدرت اقتصادی جهان تبدیل شده است. برخلاف سالهای گذشته که فناوری و بازارهای مالی نقش اصلی را در جهتدهی بازارها داشتند، اکنون امنیت انرژی بار دیگر در حال تبدیل شدن به متغیر غالب است.
تنگه هرمز در این میان نه فقط یک گذرگاه دریایی، بلکه «گره حیاتی ثبات اقتصاد جهانی» تلقی میشود. تا زمانی که بازار نسبت به امنیت این مسیر اطمینان کامل نداشته باشد، قیمت نفت دارای «پریمیوم ریسک» یا همان اضافهقیمت ناشی از نگرانی امنیتی باقی خواهد ماند.
همزمان، افزایش وابستگی بازارها به تحولات نفتی نشان میدهد که اقتصاد جهانی هنوز نتوانسته از وابستگی ساختاری به سوختهای فسیلی عبور کند؛ حتی با وجود رشد انرژیهای تجدیدپذیر.
همچنین این بحران نشان داده که کاهش سرمایهگذاری جهانی در پروژههای جدید نفت و گاز طی سالهای گذشته، اکنون ظرفیت انعطاف بازار را محدود کرده است. به همین دلیل هر اختلال منطقهای میتواند اثراتی بسیار فراتر از گذشته ایجاد کند.
تحلیل اجرایی:
برای بازارهای جهانی، اکنون سه متغیر تعیینکننده وجود دارد:
امنیت جریان نفت در خلیج فارس، سرعت بازگشت ظرفیت پالایش و جهتگیری سیاست پولی آمریکا.
اگر تنشهای منطقهای ادامه پیدا کند، احتمال تثبیت قیمتهای بالای انرژی افزایش مییابد و این موضوع میتواند تورم جهانی را طولانیتر کند.
در مقابل، اگر مسیرهای انرژی تثبیت شوند و پالایشگاهها به ظرفیت عادی بازگردند، بخشی از فشار قیمتی تخلیه خواهد شد؛ هرچند کسری تجمعی ذخایر جهانی همچنان مانع افت شدید قیمتها میشود.
بازارها اکنون بیش از هر زمان دیگری به اظهارات سیاسی، اخبار نظامی و دادههای اقتصادی حساس شدهاند و همین مسئله احتمال تداوم نوسانات سنگین را بالا نگه میدارد.
تحلیل سیاسی:
آنچه در حال وقوع است، صرفاً یک بحران انرژی نیست؛ بلکه بازگشت «ژئوپلیتیک انرژی» به مرکز تصمیمگیری اقتصاد جهانی است.
در سالهای اخیر تصور میشد که جهانیسازی، تنوع منابع انرژی و توسعه فناوریهای نو، اثرگذاری نفت بر سیاست جهانی را کاهش داده است. اما بحران کنونی نشان داد که نفت همچنان یکی از مهمترین اهرمهای قدرت در نظام بینالملل باقی مانده است.
افزایش حساسیت بازارها به تحولات تنگه هرمز، در عمل اهمیت کنترل مسیرهای دریایی و امنیت انرژی را دوباره به اولویت نخست قدرتهای بزرگ تبدیل کرده است.
همچنین وابستگی شدید اقتصادهای صنعتی به ثبات جریان انرژی، موجب شده که تحولات خاورمیانه بار دیگر مستقیماً بر سیاستهای پولی، بازارهای مالی و حتی رقابتهای راهبردی قدرتهای جهانی اثر بگذارد.
همچنین در ادامه بخوانید؛ جنگ نفتی و فشار بر معیشت آمریکاییها؛ ۴۵ میلیارد دلار هزینه اضافی سوخت در کمتر از سه ماه
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما