«مهندسی سیالات پیشرفته حفاری»؛ نقشه راه نسل جدید مهندسان صنعت نفت

این اثر که حاصل ماه‌ها پژوهش علمی، بررسی‌های میدانی و تحلیل‌های دقیق در شرایط واقعی عملیاتی است، می‌کوشد شکاف عمیق موجود میان تئوری‌های آکادمیک و پیچیدگی‌های خشن و متغیرِ میدان‌های حفاری را با رویکردی مهندسی‌محور پُر کند.

امین صادقی، نویسنده کتاب با تأکید بر ضرورت بازنگری در ادبیات این حوزه، معتقد است: «در صنعت حفاری، نگاه سنتی به سیال تنها به عنوان یک ترکیب شیمیایی ساده، خطایی راهبردی است. سیال حفاری در حقیقت «قلب تپنده» چاه است که در لحظه، وضعیت سلامتِ ستون حفاری، پایداری دیواره چاه و تعادل فشار سازند را مدیریت می‌کند.»

صادقی در ادامه با تبیین اهمیت این موضوع می‌افزاید: «شناخت عمیق سیال حفاری، حلقه مفقوده میان ایمنی عملیات و مدیریت هزینه‌های سرسام‌آور حفاری است. یک سیال مهندسی‌شده، نه تنها ابزاری برای انتقال خرده‌سنگ‌ها به سطح است، بلکه به عنوان یک سیستم هوشمند، نقشی حیاتی در جلوگیری از هرزروی، کنترل فوران و بهینه‌سازی نرخ نفوذ ایفا می‌کند. امروز، مهندسی سیالات، علمِ کنترلِ متغیرهای ناپایدار در شرایط فشار و دمای بالا است؛ جایی که خطای کوچک در شناخت رفتار ریولوژیکی سیال، می‌تواند به بحران‌های جدی عملیاتی و زیان‌های سنگین مالی منجر شود.»

سیال حفاری؛ اهرم مدیریت هزینه و بهره‌وری اقتصادی

نویسنده این کتاب با تأکید بر نقش مستقیم سیال حفاری در سودآوری پروژه‌ها می‌گوید: «از منظر اقتصادی، سیال حفاری نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش “زمان‌های غیرتولیدی” (NPT) دارد. در صنعت حفاری، هر ساعت توقف عملیات به معنای خسارت مالی مستقیم است؛ بنابراین، طراحی هوشمندانه سیال برای بهینه‌سازی نرخ نفوذ و جلوگیری از گیر لوله و ریزش چاه، مستقیم‌ترین روش برای کاهش هزینه‌های عملیاتی است.

این کتاب با رویکردی کاربردی، به مهندسان صنعت حفاری نشان می‌دهد که چگونه با انتخاب دقیق مواد افزودنی و مدیریت علمیِ سیال، می‌توان علاوه بر افزایش ایمنی، طول عمر تجهیزات حفاری را افزایش داد و هزینه‌های نهایی پروژه را به شکل ملموسی کنترل کرد. در واقع، پژوهش در سیالات حفاری، نه یک هزینه اضافی، بلکه یک سرمایه‌گذاری برای صیانت از منابع و کاهش ریسک‌های مالی در پروژه‌های پیچیده است.»

بیشتر در همین زمینه: گزارش هفتگی بازار نفت؛ کاهش قیمت‌ها در سایه نگرانی از امنیت عرضه

این کتاب تخصصی با مشارکت جمعی از متخصصان برجسته صنعت نفت کشور تدوین شده است. علاوه بر امین صادقی (ناظر عملیات مدیریت پروژه های شرکت ملی حفاری ایران)، سعید مجدم (مدیر فنی شرکت نفت و گاز اروندان) و ایوب عامری (از متخصصان شرکت گاز استان خوزستان) در تدوین و غنای محتوایی این اثر نقش‌آفرینی کرده‌اند.

هدف اصلی از نگارش این کتاب، ارائه نقشه‌راهی برای نسل جدید مهندسان ایرانی است تا با عبور از رویکردهای سنتی، به سوی به‌کارگیری تکنولوژی‌های هوشمند، مدل‌سازی‌های پیشرفته و بهینه‌سازی فرآیندها در صنعت حفاری حرکت کنند.

نویسنده این اثر ضمن قدردانی از حمایت‌ها و مشوق‌های معنوی اساتید و همکاران خود، مراتب سپاس ویژه خود را تقدیم می‌دارد به: آقایان حمید دریس (مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان)، محسن محمدپور (دستیار وزیر نفت در تولید)، حسین حسین‌زاده (رئیس اسبق هیئت‌مدیره صندوق بازنشستگی کارکنان نفت)، سید بهنام کاظمی (عضو هیئت‌مدیره پتروشیمی مروارید) و مهندس سعید احمدی (مدیر سیالات شرکت ملی حفاری ایران) که با راهنمایی‌های ارزشمند خود، مسیر تحقق این پژوهش را هموار ساختند.