سرهنگی: حکمرانی شرکتی نباید به هیأتمدیره و آییننامه محدود شود
حکمرانی شرکتی؛ فراتر از ساختار و آییننامه
به گزارش پتروشیمی ها؛رحیم سرهنگی، عضو هیأت علمی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، در اجلاس سالیانه گروه سرمایهگذاری صندوق بازنشستگی کشوری (هلدینگ صباانرژی)، بر ضرورت عبور از حکمرانی شرکتی صوری و ساختاری تأکید کرد و گفت: داشتن هیأتمدیره، کمیتههای تخصصی، بازرس و آییننامههای حاکمیتی بهتنهایی به معنای حکمرانی شرکتی مؤثر نیست.
وی هدف نهایی حکمرانی شرکتی را ارتقای کیفیت تصمیمگیری، بهبود عملکرد و خلق ارزش برای ذینفعان عنوان کرد.
تغییر نگاه مدیریتی؛ آغاز یک حرکت جدید
سرهنگی با اشاره به تغییر نگاه مدیریتی در مجموعه صباانرژی اظهار کرد: تغییر نگاه به معنای تحول است و میتواند آغاز یک حرکت جدید و شکلگیری یک استراتژی مناسب در مسیر توسعه هلدینگ باشد.
وی افزود: مباحث مطرحشده در این نشست ترکیبی از تجربه مدیریتی و مطالعات حوزه حکمرانی شرکتی است و هدف از طرح آنها صرفاً ارائه مطالب جدید نیست، بلکه ایجاد فرصتی برای بازاندیشی و ارزیابی عملکرد خود، شرکت و هلدینگ خارج از فضای روزمره کار است.
تفاوت ساختار حکمرانی با حکمرانی اثربخش
عضو هیأت علمی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران با تفکیک میان «داشتن ساختار حکمرانی شرکتی» و «اثربخشی حکمرانی شرکتی» گفت: ممکن است یک شرکت از هیأتمدیره، حسابرس، بازرس، کمیته حسابرسی، کمیته ریسک و آییننامههای متعدد برخوردار باشد، اما همچنان کیفیت تصمیمات آن پایین باشد.
به گفته وی، قانون تجارت چارچوب حکمرانی شرکتی را مشخص میکند، اما تبدیل این ساختار به تصمیمات باکیفیت، اجرای درست استراتژی، عملکرد بهتر و خلق ارزش، نیازمند فرآیندی است که باید در داخل سازمان شکل بگیرد.
«امآرآی سازمان» برای شناخت حکمرانی واقعی
سرهنگی برای تشریح وضعیت حکمرانی شرکتها از مفهوم «امآرآی سازمان» استفاده کرد و گفت برای شناخت حکمرانی واقعی یک سازمان باید فراتر از پوسته آن رفت و بررسی کرد در زیر پوست سازمان چه اتفاقی در جریان است.
وی پنج پرسش را برای ارزیابی وضعیت حکمرانی در یک شرکت مطرح کرد:
- چه کسی تصمیم میگیرد؟
- بر اساس چه اطلاعاتی تصمیم میگیرد؟
- با چه اختیاری تصمیم میگیرد؟
- در برابر چه کسی پاسخگو است؟
- نتیجه تصمیم چگونه سنجیده میشود؟
استقلال هیأتمدیره در کنار همجهتی
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، استقلال اعضای هیأتمدیره را یکی از مؤلفههای مهم حکمرانی شرکتی دانست و گفت استقلال رأی به معنای مخالفت دائمی با مدیرعامل نیست، بلکه عضو هیأتمدیره باید بتواند در صورت مخالفت با یک تصمیم، نظر خود را بهصورت شفاف بیان کند.
وی افزود: استقلال بدون همجهتی میتواند به اصطکاک دائمی در هیأتمدیره منجر شود و همجهتی بدون استقلال نیز هیأتمدیره را به «ماشین امضا» تبدیل میکند.
سرهنگی تأکید کرد آنچه اهمیت دارد، ایجاد تعادل میان استقلال رأی و همجهتی با استراتژی سازمان است.
چهار مؤلفه هیأتمدیره اثربخش
سرهنگی، شایستگی و میزان درگیری و مشارکت اعضای هیأتمدیره را از دیگر عوامل تعیینکننده اثربخشی دانست.
وی با ارائه مدلی برای اثربخشی هیأتمدیره گفت: اثربخشی هیأتمدیره حاصل ترکیب چهار مؤلفه استقلال، همجهتی، شایستگی و درگیری و مشارکت است و کاهش شدید هر یک از این مؤلفهها میتواند اثربخشی کلی هیأتمدیره را کاهش دهد.
اهمیت ترکیب و پروفایل اعضای هیأتمدیره
عضو هیأت علمی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران درباره اهمیت ترکیب هیأتمدیره اظهار کرد: صرف قرار گرفتن چند فرد توانمند و صاحبنام در کنار یکدیگر تضمینکننده عملکرد مطلوب نیست.
به گفته سرهنگی، باید بررسی شود که آیا شایستگیهای اعضای هیأتمدیره یکدیگر را پوشش میدهد و آیا ترکیب ایجادشده با نیازهای همان شرکت تناسب دارد یا خیر.
وی افزود: همه اعضای هیأتمدیره باید حداقل شناخت لازم از قوانین، صنعت و صورتهای مالی داشته باشند، اما هر عضو میتواند در یک حوزه مشخص دارای عمق تخصصی باشد تا مجموع این تخصصها به تصمیمگیری باکیفیتتر منجر شود.
چالش «عضو پررزومه و کموقت»
سرهنگی یکی دیگر از چالشهای حکمرانی شرکتی را حضور «عضو پررزومه و کموقت» عنوان کرد و گفت: فردی که در چندین مجموعه مسئولیت دارد اما زمان و درگیری کافی برای مطالعه گزارشها و مشارکت در فرآیند تصمیمگیری یک شرکت ندارد، نمیتواند اثربخشی مورد انتظار را در هیأتمدیره ایجاد کند.
پاسخگویی بدون اختیار؛ یک خطای حکمرانی
وی با تأکید بر ضرورت تناسب میان اختیار و مسئولیت گفت: نمیتوان فردی را در جایگاهی قرار داد که پاسخگوی عملکرد است، اما اختیار تصمیمگیری در اختیار شخص یا ساختار دیگری باشد.
سرهنگی، پاسخگویی بدون اختیار را یکی از خطاهای مهم در طراحی حکمرانی دانست و بر اهمیت ثبت و انعکاس نظر مخالف اعضای هیأتمدیره بهعنوان بخشی از شفافیت و استقلال رأی تأکید کرد.
تعارض منافع در هیأتمدیره
عضو هیأت علمی دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تعارض منافع در هیأتمدیره پرداخت و گفت: اگر فردی به نمایندگی از یک سهامدار وارد هیأتمدیره میشود، پس از عضویت باید منافع کل شرکت را در نظر بگیرد و صرفاً منافع سهامداری را که او را معرفی کرده دنبال نکند.
وی افزود: در صورتی که هر عضو هیأتمدیره صرفاً منافع گروه یا سهامدار خاص خود را دنبال کند، حداکثرسازی منافع کل شرکت و سهامداران محقق نخواهد شد.
سه مدل مالکیت در شرکتهای تابعه
سرهنگی با اشاره به نقش مالک در حکمرانی شرکتهای تابعه، سه رویکرد مالک منفعل، مالک مداخلهگر و مالک حرفهای را تشریح کرد.
به گفته وی، مالک منفعل صرفاً اعضای هیأتمدیره را معرفی و سپس منتظر نتیجه میماند، در حالی که مالک مداخلهگر وارد فعالیتهای روزمره شرکت میشود.
وی افزود: مالک حرفهای باید از ابتدا شایستگیهای مورد نیاز را مشخص کند، انتظارات خود را تنظیم و عملکرد نمایندگان خود را بر اساس شاخصهای مشخص پایش کند.
حکمرانی داده در مدیریت هلدینگها
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران همچنین حکمرانی داده و ابزارهای تحلیلی را برای مدیریت شرکتهای تابعه ضروری دانست.
وی گفت توسعه سیستمهای هوش تجاری و تحلیل داده این امکان را فراهم کرده است که مالک و هلدینگ بتوانند از دادههای شرکتهای تابعه برای ارزیابی عملکرد و حتی پیشبینی روندهای آینده استفاده کنند.
هوش مصنوعی؛ دستیار جدید حکمرانی شرکتی
سرهنگی در بخش پایانی سخنان خود، هوش مصنوعی را یکی از ابزارهای جدید برای ارتقای حکمرانی شرکتی عنوان کرد.
به گفته وی، هوش مصنوعی میتواند در فرآیند انتخاب اعضای هیأتمدیره، شبیهسازی ترکیبهای مختلف هیأتمدیره، بررسی سوابق و شایستگیها و ارزیابی تناسب افراد با نیازهای شرکت بهعنوان یک دستیار مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: این فناوری میتواند پیش از برگزاری جلسات هیأتمدیره، اطلاعات و اسناد را تحلیل و پرسشهای احتمالی را استخراج کند و در جریان جلسه نیز به پیگیری مصوبات و تبدیل تصمیمها به شاخصهای قابل سنجش کمک کند.
مسئولیت نهایی همچنان با مدیران است
سرهنگی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: هوش مصنوعی میتواند دستیار حکمرانی شرکتی باشد، اما مسئولیت و تصمیم نهایی همچنان بر عهده مدیران و اعضای هیأتمدیره است.
وی هدف اصلاح حکمرانی شرکتی را عبور از ساختارهای صرفاً شکلی و رسیدن به تصمیمگیری باکیفیت، عملکرد بهتر و در نهایت خلق ارزش برای ذینفعان عنوان کرد.
نظرات کاربران (۰ نظر)