طبق گزارش بلومبرگ، تولید پلی‌اتیلن چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۸٪ رشد خواهد داشت؛ در حالی که رشد تقاضا تنها ۱۰٪ برآورد شده است. این‌عدم توازن باعث کاهش ۱۳٪ واردات پلی‌اتیلن چین می‌شود.

چین طی دهه گذشته با احداث هفت مجتمع پتروشیمی، به بزرگترین تولیدکننده اتیلن و پلی‌اتیلن در جهان تبدیل شده و از آمریکا پیشی گرفته است. هم‌زمان، این کشور همچنان بزرگترین مصرف‌کننده پتروشیمی نیز هست؛ با ۱۵ میلیون تن واردات در سال گذشته. اما رشد ظرفیت داخلی موجب کوچک شدن بازار برای سایر تولیدکنندگان می‌شود و آن‌ها باید به‌دنبال بازارهای جایگزین باشند.

طبق برآوردها، ظرفیت تولید پلی‌اتیلن چین در سال ۲۰۲۶ نیز ۱۶٪ دیگر افزایش خواهد یافت که «عدم توازن ساختاری» در بازار را تشدید می‌کند. نشانه‌های احتیاط نیز دیده می‌شود؛ به‌طور مثال، باسف آلمان بهره‌برداری از مجتمع پتروشیمی جدید خود در چین را به‌دلیل همین شرایط به تعویق انداخته است.

پتروشیمی‌ها بزرگترین محرک رشد تقاضای نفت خام طی پنج سال منتهی به ۲۰۲۴ بوده‌اند و ۹۵٪ رشد تقاضای نفت جهان مربوط به این حوزه بوده است. افزایش ظرفیت چین اکنون این بازار را نیز در معرض خطر مازاد عرضه قرار می‌دهد؛ مشابه روندهای دیده‌شده در صنایع خورشیدی و خودروهای برقی چین که رشد بیش از حد و مداخله دولتی برای جلوگیری از فروپاشی زنجیره‌ها را به‌دنبال داشت.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. فاصله معنادار بین رشد ظرفیت و رشد تقاضا در پلی‌اتیلن—۱۸٪ در برابر ۱۰٪—نشان‌دهنده فشار قطعی بر قیمت‌ها و حاشیه سود تولیدکنندگان جهانی است.
۲. کاهش ۱۳٪ واردات چین به معنای ضربه مستقیم به تولیدکنندگان منطقه خلیج فارس، آمریکا و کره جنوبی است که بازار چین را ستون صادرات خود می‌دانند.
۳. ساخت مجتمع‌های غول‌پیکر جدید مانند پروژه‌های BASF نشان می‌دهد که سیاست «درون‌زایی پتروشیمی» چین به سطحی رسیده که حتی شرکت‌های اروپایی نیز حاضرند تولید را به داخل چین منتقل کنند—ولی اکنون با ریسک مازاد روبه‌رو شده‌اند.
۴. رشد ۱۶٪ دیگر در ۲۰۲۶ نشان‌دهنده پایان نیافتن موج سرمایه‌گذاری است؛ حتی با وجود هشدار تحلیلی درباره‌عدم توازن ساختاری.
۵. مقایسه روند با صنایع خورشیدی و EV چین کاملاً بجاست: چرخه‌های رونق-رکود ناشی از سیاست‌گذاری محرک دوباره در حال تکرار است.

بیشتر در همین زمینه: انتصاب سرپرست معاونت مالی صندوق‌های بازنشستگی صنعت نفت

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

۱. چین به‌دنبال کنترل بازار جهانی پتروشیمی است—چه از طریق افزایش ظرفیت تولید، چه از طریق برهم‌زدن معادلات قیمت جهانی.
۲. مازاد عرضه عمدی می‌تواند ابزار ژئوپلیتیک باشد:
• تضعیف شرکت‌های آمریکایی، کره‌ای و اروپایی
• کاهش ارزش پروژه‌های سرمایه‌گذاری در خاورمیانه
۳. احتمال مداخله دولت چین (مانند صنایع خورشیدی و EV) وجود دارد، شامل:
• محدودسازی ظرفیت‌های جدید
• ادغام شرکت‌های زیان‌ده
• اعمال کف قیمت داخلی
۴. کشورهای صادرکننده در حال ورود به یک رقابت قیمتی فرساینده هستند. عربستان، ایران، قطر و آمریکا بیشترین آسیب‌پذیری را دارند؛ چون وابسته به بازارهای آسیایی‌اند.
۵. در میان‌مدت، بازارهای جنوب و جنوب‌شرق آسیا (هند، ویتنام، اندونزی) میدان نبرد جدید خواهند بود—اما جذب این مازاد کار آسانی نیست.

تحلیل اجرایی – Executive Insight

۱. برای سیاست‌گذاران ایرانی و تولیدکنندگان پتروشیمی

• پیش‌بینی قیمت‌ها باید با سناریوی «فشار نزولی شدید» تنظیم شود.
• صادرات به چین باید با قراردادهای بلندمدت Floor Price و نه بازار نقدی تنظیم شود.
• ضرورت دارد استراتژی تنوع مقصد صادرات (هند، آفریقا، آمریکای لاتین) به شکل عملیاتی اجرا شود.
• رقابت با چین بر سر محصولات پایه (Commodity Grade) تقریباً غیرممکن است؛ حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر ضروری است.

۲. برای سرمایه‌گذارها و صندوق‌ها

• بازار پتروشیمی وارد دوره‌ای ۳ تا ۵ساله از حاشیه سودهای پایین، رقابت قیمت و ادغام شرکت‌ها می‌شود.
• پروژه‌های جدید ظرفیت‌سازی در منطقه باید با احتیاط شدید و بر اساس سناریوهای رکودی ارزیابی گردند.

۳. برای شرکت‌های بین‌المللی مانند BASF، LyondellBasell، Sabic

• تأخیر BASF نشانه‌ای جدی از آغاز دوره «Oversupply Risk Management» است.
• شرکت‌ها باید به سمت مدل‌های JV محلی و بهینه‌سازی زنجیره ارزش در چین حرکت کنند، یا از بازار خارج شوند

همچنین در ادامه بخوانید؛ پتروشیمی یوننان چین برای تعمیرات اساسی تعطیل شد