جنگ روایتها در سایه نبرد نظامی؛ تهران و واشنگتن در رقابت برای تحمیل شرایط پایان بحران
گزارش ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ مؤسسه مطالعات جنگ و پروژه تهدیدات بحرانی آمریکا، تمرکز اصلی خود را بر ارزیابی رفتار ایران و آمریکا در مرحله کنونی بحران قرار داده است.
به گزارش پتروشیمی ها؛ نویسندگان گزارش معتقدند که جمهوری اسلامی تلاش میکند با استفاده از «عملیات اطلاعاتی و رسانهای» اثر سیاسی و روانی حملات خود را بزرگتر از اثر واقعی نظامی آنها نشان دهد تا آمریکا را به پذیرش توافقی نزدیکتر به خواستههای تهران وادار کند.
در این گزارش ادعا شده است که تهران وضعیت فعلی را یک فرآیند مذاکره عادی تلقی نمیکند، بلکه معتقد است در شرایط جنگی قرار دارد و جنگ در نهایت با یک توافق سیاسی پایان خواهد یافت. به همین دلیل، پیامهای رسمی ایران بر این موضوع تأکید دارند که از بازگشت درگیریها هراسی ندارند و در برابر فشار نظامی عقبنشینی نخواهند کرد.
گزارش همچنین مدعی است که تصمیمگیران ایرانی به این جمعبندی رسیدهاند که دولت آمریکا تمایل چندانی به ازسرگیری جنگ گسترده ندارد. بر همین اساس، ایران میکوشد هزینه سیاسی و اقتصادی ادامه بحران را برای آمریکا افزایش دهد و از نگرانی واشنگتن نسبت به بازگشت جنگ بهرهبرداری کند.
به اعتقاد نویسندگان گزارش، حملات موشکی و پهپادی ایران علیه پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه، بیش از آنکه دارای اثر نظامی تعیینکننده باشند، دارای کارکرد روانی، رسانهای و اقتصادی هستند. هدف اصلی این حملات، ایجاد فشار بر بازارها، افزایش نااطمینانی و نمایش آمادگی ایران برای ادامه رویارویی ارزیابی شده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که اعلام «بسته شدن تنگه هرمز» از سوی ایران نیز در همین چارچوب ارزیابی میشود؛ یعنی اقدامی برای افزایش فشار سیاسی و اقتصادی بر آمریکا و بازارهای جهانی انرژی. با این حال، نویسندگان گزارش تأکید میکنند که هنوز مشخص نیست این اعلام موضع تا چه اندازه به تغییر واقعی در رفتار دریایی ایران منجر خواهد شد.
گزارش همچنین به حملات آمریکا در جنوب ایران اشاره میکند. بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا، اهداف این حملات شامل سامانههای پدافندی، رادارها، تجهیزات پایش و مراکز کنترل پهپادی بوده است تا توان ایران برای رهگیری، هدفیابی و اعمال فشار بر کشتیرانی در تنگه هرمز کاهش یابد.
در حوزه اقتصادی نیز گزارش مدعی است که آمریکا همچنان محاصره دریایی بنادر ایران را ادامه داده و چند نفتکش مرتبط با صادرات نفت ایران را متوقف یا از ادامه مسیر بازداشته است.
همچنین گزارش از تماسها و رایزنیهای دیپلماتیک میان مقامهای ارشد امارات متحده عربی و ایران خبر میدهد؛ دیدارهایی که با هدف کاهش تنشها و جلوگیری از آسیب بیشتر به امنیت منطقه و تجارت دریایی انجام شده است.
تحلیل فنی
نکته فنی مهم این گزارش، تمرکز بر مفهوم «عملیات اطلاعاتی» است. در ادبیات نظامی غرب، عملیات اطلاعاتی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که هدف آن تأثیرگذاری بر ادراک، تصمیمگیری و محاسبات طرف مقابل است؛ حتی اگر دستاورد نظامی مستقیمی ایجاد نکند.
بر همین اساس، گزارش معتقد است که:
* حملات موشکی و پهپادی محدود، لزوماً برای وارد کردن خسارت سنگین طراحی نشدهاند.
* اعلام مواضع رسانهای درباره تنگه هرمز نیز بخشی از یک عملیات روانی و اقتصادی تلقی میشود.
* هدف، افزایش هزینه تصمیمگیری برای طرف مقابل و تأثیرگذاری بر بازار انرژی، افکار عمومی و محاسبات سیاسی است.
در سوی مقابل، حملات آمریکا نیز عمدتاً بر زیرساختهای شناسایی، راداری و فرماندهی متمرکز بوده است؛ یعنی تلاش برای کاهش توان آگاهی محیطی و کنترل عملیاتی ایران در منطقه هرمز.
تحلیل استراتژیک
مهمترین نتیجه راهبردی این گزارش آن است که نویسندگان، بحران جاری را نه یک جنگ تمامعیار و نه یک مذاکره متعارف، بلکه ترکیبی از جنگ محدود، فشار اقتصادی و چانهزنی سیاسی میدانند.
در این چارچوب:
* هر دو طرف در حال استفاده از ابزارهای نظامی برای تقویت موقعیت مذاکره هستند.
* بازار انرژی و امنیت تنگه هرمز به یکی از مهمترین اهرمهای فشار تبدیل شده است.
* کنترل روایتها و مدیریت ادراک جهانی تقریباً به اندازه عملیات نظامی اهمیت پیدا کرده است.
* هزینه اقتصادی بحران به یکی از میدانهای اصلی رقابت تبدیل شده است.
از دیدگاه راهبردی، گزارش نشان میدهد که نویسندگان غربی معتقدند رقابت اصلی اکنون بر سر «تحمیل چارچوب پایان بحران» است، نه صرفاً پیروزی در میدان نبرد.
تحلیل اجرایی
این گزارش چند پیام کلیدی برای تصمیمگیران و فعالان حوزه انرژی و ژئوپلیتیک دارد:
۱. بازار نفت بیش از آنکه به حجم واقعی خسارات نظامی واکنش نشان دهد، به ادراک ریسک و احتمال گسترش بحران واکنش نشان میدهد.
۲. تنگه هرمز همچنان مهمترین متغیر راهبردی بحران باقی مانده و هرگونه ابهام درباره وضعیت آن میتواند آثار فوری بر تجارت جهانی انرژی داشته باشد.
۳. درگیری کنونی صرفاً نظامی نیست؛ بلکه ترکیبی از عملیات نظامی، جنگ اطلاعاتی، فشار اقتصادی و رقابت دیپلماتیک است.
۴. مدیریت روایتها و پیامرسانی سیاسی اکنون به اندازه قدرت نظامی در شکلدهی به روند بحران اهمیت یافته است.
تحلیل سیاسی
از منظر سیاسی، این گزارش بازتابدهنده نگاه بخشی از مراکز مطالعاتی امنیتی آمریکا به بحران است. نویسندگان تلاش میکنند توضیح دهند که چرا اقدامات ایران را باید در قالب یک راهبرد سیاسی – روانی گستردهتر تحلیل کرد و نه صرفاً در چارچوب عملیات نظامی.
همچنین گزارش نشان میدهد که در محافل امنیتی غربی، این برداشت در حال شکلگیری است که هر دو طرف به دنبال اجتناب از جنگ فراگیر هستند، اما همزمان میکوشند از ابزارهای نظامی و اقتصادی برای کسب امتیاز بیشتر در مذاکرات احتمالی آینده استفاده کنند.
در مجموع، پیام اصلی گزارش این است که نبرد جاری بیش از آنکه یک جنگ کلاسیک برای تصرف سرزمین یا نابودی نیروها باشد، رقابتی برای شکل دادن به شرایط و قواعد پایان بحران است؛ رقابتی که در آن رسانه، اقتصاد، انرژی، دیپلماسی و عملیات نظامی همگی بهطور همزمان به کار گرفته میشوند.
همچنین بخوانید؛ شریانهای حیاتی در محاصره؛ چرا بابالمندب پاشنه آشیل صادرات نفت عربستان است؟
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما