تقابل مستقیم، انرژی جهان را در آستانه بحران فراگیر قرار داد

به گزارش پتروشیمی ها؛ این گزارش مدعی است که درگیری میان ایالات متحده و ایران وارد مرحله‌ای شده که از نظر شدت، گستره جغرافیایی و آثار اقتصادی، خطرناک‌ترین مقطع از آغاز بحران محسوب می‌شود.

بر اساس این گزارش، پس از دوازده شب حملات هوایی آمریکا علیه مراکز فرماندهی، سامانه‌های موشکی، پدافند هوایی و تأسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، حملات متقابل به زیرساخت‌های نظامی آمریکا در بحرین، کویت و اردن گسترش یافته است. همچنین ادعا شده که تعدادی از نیروهای آمریکایی در چند کشور منطقه کشته شده‌اند.

در ادامه گزارش آمده است که همزمان، تردد دریایی در تنگه هرمز با محدودیت‌های شدید روبه‌رو شده و برخی نفتکش‌ها هدف حمله قرار گرفته‌اند. نویسنده همچنین مدعی است ایران تهدید کرده تا زمان ادامه عملیات نظامی آمریکا، صادرات نفت، گاز و محصولات پتروشیمی منطقه با محدودیت جدی مواجه خواهد بود.

گزارش همچنین به تشدید ناامنی در دریای سرخ اشاره می‌کند و مدعی است نیروهای انصارالله یمن با حمله به دو نفتکش مرتبط با عربستان، مسیر باب‌المندب را نیز با تهدید مواجه کرده‌اند. این موضوع می‌تواند مسیر جایگزین صادرات نفت عربستان از طریق خط لوله شرق – غرب و بندر ینبع را نیز با ریسک بیشتری روبه‌رو کند.

در مجموع، نویسنده نتیجه می‌گیرد که دو شاهراه اصلی صادرات انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب، همزمان در معرض تهدید قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که در دهه‌های اخیر سابقه نداشته است.

بیشتر در همین زمینه: از مطالبه تا انتصاب؛ قاسم علی بازآیی، متخصص بومی در رأس مدیریت منطقه ویژه پارس

تحلیل فنی

* همزمانی اختلال در تنگه هرمز و باب‌المندب، زنجیره تأمین انرژی را به شدت آسیب‌پذیر می‌کند، زیرا بخش بزرگی از صادرات نفت و گاز خاورمیانه از این دو گذرگاه عبور می‌کند.
* هرگونه کاهش ظرفیت عبور نفتکش‌ها، علاوه بر کاهش عرضه، هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه جنگی (War Risk Insurance) و کرایه کشتی‌ها را به سرعت افزایش می‌دهد.
* حتی در صورت باز بودن مسیرها، افزایش ریسک امنیتی موجب کاهش تعداد شناورهای مایل به تردد، افزایش زمان انتظار و افت کارایی شبکه لجستیک انرژی خواهد شد.
* اختلال همزمان در دو مسیر اصلی، انعطاف‌پذیری بازار جهانی انرژی را کاهش داده و وابستگی مصرف‌کنندگان به ذخایر راهبردی و تولیدکنندگان خارج از منطقه را افزایش می‌دهد.

تحلیل استراتژیک

این گزارش تصویری از تبدیل یک درگیری دوجانبه به بحرانی منطقه‌ای با پیامدهای جهانی ارائه می‌کند.

در چنین شرایطی، انرژی دیگر صرفاً یک کالای اقتصادی نیست، بلکه به یک ابزار ژئوپلیتیکی تبدیل می‌شود که می‌تواند بر تصمیمات امنیتی، تجاری و دیپلماتیک کشورها اثر مستقیم بگذارد.

همزمان تحت فشار قرار گرفتن دو مسیر اصلی انتقال انرژی، شرکت‌های کشتیرانی، پالایشگاه‌ها و واردکنندگان بزرگ نفت را ناچار می‌کند راهبردهای تأمین، ذخیره‌سازی و مدیریت ریسک خود را بازنگری کنند.

همچنین انتظار می‌رود بازارها بیش از آنکه به میزان واقعی تولید نفت واکنش نشان دهند، به سطح ریسک ژئوپلیتیکی و احتمال اختلال در حمل‌ونقل انرژی حساس باشند.

تحلیل سیاسی

در صورت تداوم چنین روندی، دامنه بحران می‌تواند از سطح تقابل نظامی فراتر رفته و بر مناسبات امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک منطقه تأثیر عمیق‌تری بگذارد.

ورود همزمان بازیگران متعدد، افزایش احتمال خطای محاسباتی، گسترش حملات به زیرساخت‌های راهبردی و افزایش فشار بر اقتصاد جهانی، از مهم‌ترین ویژگی‌های این مرحله از بحران محسوب می‌شود.

در چنین فضایی، امنیت خطوط کشتیرانی و زیرساخت‌های انرژی بیش از گذشته به یکی از محورهای اصلی رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل خواهد شد.

جمع‌بندی اجرایی (Executive Insight)

این گزارش، شدیدترین سناریوی تشدید بحران خاورمیانه را ترسیم می‌کند؛ سناریویی که در آن همزمان دو گلوگاه اصلی انتقال انرژی جهان تحت فشار قرار گرفته‌اند. اگرچه بخشی از مطالب گزارش بر پایه ادعاهای مطرح‌شده از سوی نویسنده است و نیازمند راستی‌آزمایی مستقل است، اما از منظر مدیریت ریسک، پیام اصلی آن روشن است: در شرایطی که مسیرهای راهبردی انرژی با تهدید همزمان مواجه شوند، عامل تعیین‌کننده بازار دیگر صرفاً حجم تولید نفت نیست، بلکه امنیت انتقال، تداوم زنجیره تأمین و سطح ریسک ژئوپلیتیکی خواهد بود. چنین شرایطی معمولاً موجب افزایش نوسان قیمت انرژی، رشد هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه دریایی و تشدید عدم‌اطمینان در بازارهای جهانی می‌شود.

همچنین بخوانید:اروپا در آستانه زمستان با ضعیف‌ترین ذخایر گاز در ۱۵ سال اخیر