گسترش بزرگ ذخایر راهبردی نفت هند پس از بحران تأمین انرژی

به گزارش پتروشیمی ها؛ هزینه برآوردی این پروژه حدود ۱.۶ میلیارد دلار اعلام شده است. محل احداث تأسیسات جدید در مانگالور در ایالت کارناتاکا خواهد بود و ظرفیت آن حدود ۱.۷۵ میلیون تن نفت خام پیش‌بینی شده است.

در حال حاضر ظرفیت ذخیره‌سازی راهبردی نفت هند حدود ۵.۳۳ میلیون تن نفت خام معادل حدود ۳۹ میلیون بشکه نفت است که تنها پاسخگوی حدود ۸ روز مصرف نفت کشور است. این ذخایر در سه محل زیرزمینی در ویشاکاپاتنام، مانگالور و پادور قرار دارند.

با اضافه شدن مخزن جدید، ظرفیت ذخیره نفت راهبردی هند حدود یک‌سوم افزایش خواهد یافت. این اقدام بخشی از برنامه بلندمدت دهلی‌نو برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های ناگهانی بازار نفت است؛ به‌ویژه در شرایطی که رشد تقاضای انرژی هند در سال‌های اخیر از بسیاری از اقتصادهای بزرگ، از جمله چین، سریع‌تر شده است.

تحلیل فنی

ذخایر راهبردی نفت یا SPR (Strategic Petroleum Reserve) به ذخایری گفته می‌شود که دولت‌ها برای مقابله با بحران‌های عرضه، جنگ، تحریم، بلایای طبیعی یا اختلالات ژئوپلیتیکی ایجاد می‌کنند.

از منظر فنی، وضعیت فعلی هند نشان‌دهنده یک نقطه ضعف ساختاری در امنیت انرژی این کشور است:

بیشتر در همین زمینه: اعلان قرمز برای متهمان پرونده فروش نفت؛ تعقیب بین‌المللی ۱۵ تراستی و مدیر

* مصرف نفت هند حدود ۵ میلیون بشکه در روز است.
* ذخیره موجود حدود ۳۹ میلیون بشکه ظرفیت دارد.
* بنابراین پوشش ذخیره‌ای هند در مقایسه با حجم مصرف، بسیار محدود است.

برای مقایسه، بسیاری از اقتصادهای بزرگ تلاش می‌کنند ذخایری در سطح چندین هفته تا چند ماه مصرف داخلی داشته باشند. افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی به هند اجازه می‌دهد در شرایط بحران:

* زمان بیشتری برای مدیریت واردات داشته باشد؛
* از خرید اضطراری با قیمت‌های بالا جلوگیری کند؛
* نوسانات داخلی قیمت سوخت را کنترل کند.

از نظر مهندسی، استفاده از مخازن زیرزمینی غاری (Underground Caverns) برای ذخیره نفت خام، به دلیل امنیت بالاتر، کاهش تبخیر و حفاظت بهتر در برابر تهدیدات خارجی، یکی از روش‌های استاندارد در پروژه‌های ذخیره‌سازی راهبردی جهان است.

تحلیل استراتژیک

این تصمیم نشان‌دهنده تغییر رویکرد هند از صرفاً «تأمین نفت» به سمت «امنیت زنجیره انرژی» است.

هند یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت جهان است و وابستگی بالایی به واردات دارد. در چنین شرایطی، داشتن ذخیره راهبردی کافی یک ابزار ژئوپلیتیکی محسوب می‌شود، نه فقط یک زیرساخت نفتی.

بحران اخیر بازار انرژی به هند نشان داد که حتی اگر منابع نفت در بازار جهانی وجود داشته باشد، عواملی مانند:

* ناامنی مسیرهای دریایی،
* تنش‌های منطقه‌ای،
* محدودیت‌های بیمه و حمل‌ونقل،
* افزایش ناگهانی قیمت‌ها،

می‌تواند امنیت انرژی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.

بنابراین توسعه SPR بخشی از یک روند جهانی است که در آن کشورهای بزرگ مصرف‌کننده تلاش می‌کنند «تاب‌آوری انرژی» خود را افزایش دهند.

تحلیل اجرایی

احداث این تأسیسات برای هند صرفاً افزایش ظرفیت ذخیره نفت نیست؛ بلکه ایجاد یک لایه حفاظتی برای اقتصاد در برابر شوک‌های آینده است.

پیام اصلی این اقدام:

* نفت فقط یک کالای تجاری نیست؛ یک دارایی راهبردی و امنیتی است.
* کشورهایی با مصرف بالای انرژی، بدون ذخایر کافی در برابر بحران‌های خارجی آسیب‌پذیرتر هستند.
* سرمایه‌گذاری در زیرساخت ذخیره‌سازی، بخشی از سیاست کلان مدیریت ریسک انرژی محسوب می‌شود.

افزایش حدود یک‌سومی ظرفیت ذخیره هند می‌تواند قدرت مانور دولت این کشور را در مذاکرات خرید نفت، مدیریت قیمت داخلی و مقابله با بحران‌های احتمالی افزایش دهد.

تحلیل سیاسی

این اقدام در چارچوب رقابت جهانی برای تضمین امنیت انرژی قابل تحلیل است. پس از تجربه اختلالات بازار نفت در سال‌های اخیر، بسیاری از قدرت‌های اقتصادی به این نتیجه رسیده‌اند که وابستگی صرف به جریان آزاد تجارت جهانی انرژی، بدون پشتوانه ذخیره‌ای کافی، یک ریسک راهبردی است.

هند با توسعه ذخایر نفتی خود تلاش می‌کند نقش یک مصرف‌کننده بزرگ و مستقل‌تر در بازار جهانی انرژی داشته باشد و در برابر تحولات ژئوپلیتیکی آینده انعطاف بیشتری ایجاد کند.