«خورخه لئون»، رئیس تحلیل‌های ژئوپلیتیکی ریستاد انرژی، در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌بی‌سی اعلام کرد که سناریوی صعودی شدید زمانی محقق می‌شود که حملات نظامی ادامه پیدا کند، زیرساخت‌های انرژی آسیب ببینند یا تنگه هرمز به‌طور کامل مسدود شود.

به گفته وی، هرچند مذاکرات کاهش تنش و آتش‌بس‌های موقت باعث شده قیمت نفت برنت و دبلیوتی‌آی به محدوده ۸۵ تا ۹۰ دلار بازگردد، اما آسیب‌پذیری زنجیره عرضه جهانی همچنان بسیار بالاست.

ریستاد برآورد می‌کند حتی در صورت دستیابی به توافق سیاسی، بین ۶ تا ۸ هفته زمان لازم است تا بازار بیمه دریایی، شرکت‌های کشتیرانی و جریان فیزیکی صادرات نفت به شرایط عادی بازگردند. از این رو آثار اختلالات فعلی می‌تواند تا اواخر تابستان ادامه داشته باشد.

در سناریوی خوش‌بینانه، ریستاد معتقد است که یک توافق صلح ۳۰ روزه، بازگشایی تدریجی مسیرهای دریایی و بازگشت نفت ایران به بازار می‌تواند قیمت نفت را به محدوده ۷۰ تا ۸۰ دلار در هر بشکه کاهش دهد.

این هشدار تنها به ریستاد محدود نیست. پیش‌تر عربستان سعودی نیز اعلام کرده بود که بسته شدن مؤثر تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را به ۱۸۰ دلار برساند. همچنین برخی بانک‌های بزرگ بین‌المللی از جمله بی‌ان‌پی پاریبا، قیمت‌های ۱۷۰ تا ۲۰۰ دلاری را در چنین شرایطی محتمل دانسته‌اند.

بیشتر در همین زمینه: مهلت مجدد ثبت‌نام طرح مشارکت در تولید ایران‌خودرو؛ از فردا صبح فعال شوید

در مقابل، تحلیلگران گلدمن ساکس معتقدند افزایش شدید قیمت نفت باعث کاهش مصرف جهانی انرژی (Demand Destruction یا تخریب تقاضا) خواهد شد و همین عامل می‌تواند از جهش‌های بسیار شدید قیمت جلوگیری کند.

تحلیل فنی:

نکته کلیدی در تحلیل ریستاد، تمرکز بر «اختلال فیزیکی عرضه» است نه صرفاً ریسک روانی بازار. در بحران‌های گذشته، بازار نفت معمولاً به اخبار سیاسی واکنش سریع نشان داده اما در صورت آسیب دیدن زیرساخت‌ها یا محدود شدن واقعی صادرات، واکنش قیمتی بسیار شدیدتر بوده است.

تنگه هرمز روزانه مسیر عبور حدود یک‌پنجم تجارت دریایی نفت جهان است. هرگونه کاهش پایدار در حجم عبور نفتکش‌ها، حتی بدون بسته شدن کامل تنگه، می‌تواند موجب کمبود عرضه در بازارهای آسیا و اروپا شود.

برآورد زمان ۶ تا ۸ هفته‌ای ریستاد نیز از منظر لجستیکی قابل توجه است؛ زیرا بازگشت بازار به وضعیت عادی تنها به پایان درگیری وابسته نیست، بلکه به بازگشت پوشش بیمه‌ای، کاهش ریسک‌های امنیتی، اعزام مجدد ناوگان حمل‌ونقل و احیای زنجیره‌های تأمین نیز بستگی دارد.

در مقابل، دیدگاه گلدمن ساکس بر مکانیزم اقتصادی تخریب تقاضا استوار است؛ یعنی افزایش شدید قیمت انرژی باعث کاهش مصرف، افت فعالیت‌های صنعتی و کاهش رشد اقتصادی شده و در نهایت بخشی از فشار صعودی قیمت را خنثی می‌کند.

تحلیل استراتژیک:

بازار نفت اکنون میان دو نیروی متضاد قرار گرفته است:

* ریسک ژئوپلیتیکی و احتمال کاهش عرضه که از قیمت‌ها حمایت می‌کند.
* کاهش تقاضای جهانی ناشی از قیمت‌های بالا و رشد اقتصادی ضعیف که مانع جهش نامحدود قیمت‌ها می‌شود.

سناریوی ۱۸۰ دلاری ریستاد در واقع یک سناریوی بحران حداکثری است و تحقق آن نیازمند اختلال طولانی‌مدت در صادرات خلیج فارس است. در مقابل، هرگونه توافق پایدار سیاسی می‌تواند بخش مهمی از «حق بیمه ژئوپلیتیکی» موجود در قیمت نفت را حذف کند.

بازار در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به تحولات امنیتی تنگه هرمز، وضعیت زیرساخت‌های انرژی منطقه و روند مذاکرات دیپلماتیک وابسته شده است.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

پیام اصلی گزارش ریستاد آن است که بازار نفت هنوز وارد مرحله ثبات نشده و فاصله میان سناریوی خوش‌بینانه ۷۰ تا ۸۰ دلاری و سناریوی بحرانی ۱۸۰ دلاری بسیار گسترده است.

این اختلاف بزرگ نشان می‌دهد که در مقطع کنونی، متغیرهای ژئوپلیتیکی بیش از عوامل سنتی عرضه و تقاضا بر بازار انرژی اثرگذار هستند. به همین دلیل، معامله‌گران، پالایشگاه‌ها، شرکت‌های کشتیرانی و مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی ناچارند خود را برای دامنه‌ای بسیار وسیع از نوسانات قیمت آماده کنند.

تحلیل سیاسی:

این گزارش نشان می‌دهد که بخش مهمی از نگرانی بازارهای جهانی دیگر صرفاً به موضوع تولید نفت محدود نیست، بلکه به امنیت مسیرهای انتقال انرژی مربوط می‌شود. در چنین شرایطی، تنگه هرمز بار دیگر به یکی از مهم‌ترین نقاط راهبردی جهان تبدیل شده است؛ نقطه‌ای که تحولات نظامی و دیپلماتیک آن می‌تواند نه‌تنها بازار نفت، بلکه تورم جهانی، رشد اقتصادی و سیاست‌های انرژی کشورهای مصرف‌کننده را تحت تأثیر قرار دهد.

از منظر سیاسی، تفاوت چشمگیر میان سناریوهای ۷۰ و ۱۸۰ دلاری نشان می‌دهد که آینده بازار بیش از هر عامل دیگری به موفقیت یا شکست روندهای دیپلماتیک و مدیریت تنش‌های منطقه‌ای وابسته است.

همچنین بخوانید:از انرژی و پتروشیمی تا امنیت غذایی و فلزات صنعتی