به گزارش پتروشیمی ها؛ به اعتقاد تحلیلگران این بانک، افزایش قیمت‌های اخیر نفت ناشی از شکل‌گیری یک «ابرچرخه کالایی» نیست، بلکه نتیجه مستقیم اختلال عظیم در عرضه فیزیکی نفت و کاهش دسترسی بازار به بشکه‌های واقعی است.

اچ‌اس‌بی‌سی تأکید می‌کند هرچه بسته ماندن تنگه هرمز طولانی‌تر شود، ذخایر راهبردی و تجاری جهان بیشتر کاهش یافته و احتمال رسیدن بازار به «نقاط بحرانی» (Tipping Points) افزایش می‌یابد؛ نقاطی که در آن واکنش قیمت‌ها دیگر خطی نبوده و با جهش‌های شدید همراه خواهد شد.

این بانک همچنین هشدار داده است که موجودی‌های جهانی نفت ممکن است به سطوحی برسند که از نظر عملیاتی و لجستیکی دیگر پاسخگوی نیاز بازار نباشند و در نتیجه علاوه بر افزایش شدید قیمت، کمبود واقعی عرضه نیز شکل بگیرد.

در همین راستا، بانک Morgan Stanley نیز پیش‌تر هشدار داده بود که سپرهای حفاظتی بازار نفت به سرعت در حال تخلیه هستند و اگر تنگه هرمز پیش از پایان این ذخایر بازگشایی نشود، قیمت نفت برنت تاریخ‌دار می‌تواند تا محدوده ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.

همزمان، Saxo Bank نیز اعلام کرده است که با وجود نوسانات خبری، بازار جهانی انرژی به صورت ساختاری در حال فشرده‌تر شدن است و تداوم اختلال در تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین عامل نگرانی فعالان بازار محسوب می‌شود.

بیشتر در همین زمینه: بزودی فاز دوم پتروشیمی بوشهر به بهره‌برداری می‌رسد

تحلیل فنی

۱. ورود بازار به فاز کمبود فیزیکی

در شرایط عادی، بازار نفت از سه لایه حفاظتی اصلی برخوردار است:

* ذخایر تجاری
* ذخایر راهبردی دولت‌ها
* ظرفیت مازاد تولید

بحران کنونی موجب شده هر سه لایه به طور همزمان تحت فشار قرار گیرند.

در نتیجه، بازار از مرحله معامله بر مبنای انتظارات آینده وارد مرحله معامله بر مبنای کمبود واقعی بشکه‌های فیزیکی شده است؛ وضعیتی که معمولاً با نوسانات شدیدتر و جهش‌های قیمتی بزرگ‌تر همراه است.

۲. مفهوم افزایش غیرخطی قیمت‌ها

مهم‌ترین نکته گزارش اچ‌اس‌بی‌سی تأکید بر احتمال افزایش غیرخطی قیمت‌ها است.

در مراحل اولیه کمبود:

* حذف یک میلیون بشکه در روز ممکن است چند دلار قیمت را افزایش دهد.

اما در شرایط بحرانی:

* همان میزان کاهش عرضه می‌تواند جهش‌های چند ده دلاری ایجاد کند.

این رفتار ناشی از کاهش انعطاف‌پذیری بازار و محدود شدن ظرفیت جایگزینی عرضه است.

۳. محدودیت نقش چین در متعادل‌سازی بازار

کاهش واردات نفت چین طی ماه‌های اخیر تا حدودی فشار بازار را کاهش داده است.

با این حال:

* کاهش مستمر ذخایر نفتی چین
* نیاز پالایشگاه‌ها به خوراک پایدار
* رشد احتمالی تقاضای داخلی

ظرفیت ادامه این سیاست را محدود می‌کند.

به همین دلیل، توان چین برای جبران اختلال عرضه جهانی نامحدود نیست.

۴. محدودیت ظرفیت جبرانی آمریکا

افزایش صادرات نفت آمریکا نیز بخشی از کسری عرضه را جبران کرده است.

اما محدودیت‌های زیر همچنان پابرجاست:

* ظرفیت بنادر صادراتی
* ظرفیت خطوط انتقال
* تفاوت کیفیت نفت آمریکا با نفت خاورمیانه

بنابراین نفت آمریکا نمی‌تواند به طور کامل جایگزین نفت عبوری از تنگه هرمز شود.

تحلیل استراتژیک

بازار وارد مرحله «رقابت با زمان» شده است

پیام مشترک گزارش‌های اچ‌اس‌بی‌سی و مورگان استنلی آن است که بازار نفت وارد یک مسابقه زمانی شده است.

از یک سو ذخایر جهانی با سرعت در حال کاهش هستند و از سوی دیگر زمان بازگشایی کامل تنگه هرمز همچنان نامشخص است.

هرچه این وضعیت طولانی‌تر شود، احتمال رسیدن بازار به نقاط بحرانی بیشتر خواهد شد.

تغییر پارادایم از ابرچرخه به فشار فوق‌العاده عرضه

اچ‌اس‌بی‌سی تأکید می‌کند که افزایش قیمت‌ها ناشی از رشد پایدار تقاضا نیست.

برخلاف ابرچرخه‌های سنتی کالاها، عامل اصلی این موج صعودی عبارت است از:

* اختلال عرضه
* کاهش ذخایر
* محدودیت ظرفیت جایگزینی

این موضوع می‌تواند باعث جهش‌های سریع‌تر و شدیدتر از ابرچرخه‌های متعارف شود.

سرایت بحران به کل بازارهای کالایی

تداوم اختلال در تنگه هرمز تنها بازار نفت را تهدید نمی‌کند.

در صورت استمرار بحران، بازارهای زیر نیز تحت تأثیر قرار خواهند گرفت:

* گاز طبیعی مایع
* میعانات گازی
* فرآورده‌های پالایشی
* محصولات پتروشیمی
* کودهای شیمیایی
* فلزات انرژی‌بر

بنابراین موضوع از یک بحران نفتی فراتر رفته و به یک بحران بالقوه در زنجیره جهانی کالاها تبدیل شده است.

تحلیل اجرایی

گزارش اچ‌اس‌بی‌سی را می‌توان یکی از جدی‌ترین هشدارهای منتشرشده از سوی یک مؤسسه مالی بزرگ درباره وضعیت کنونی بازار انرژی دانست.

پیام محوری این گزارش آن است که بازار نفت به تدریج از مرحله «کمبود قابل مدیریت» وارد مرحله «کمبود بحرانی» می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن موجودی‌های عملیاتی جهان به سطوحی نزدیک می‌شوند که دیگر نقش ضربه‌گیر بازار را ایفا نمی‌کنند.

از منظر مدیریت بازار انرژی، مسئله اصلی دیگر حجم ذخایر موجود نیست، بلکه سرعت مصرف این ذخایر و توانایی جایگزینی آن‌ها است. هرچه زمان بسته بودن تنگه هرمز طولانی‌تر شود، احتمال بروز جهش‌های غیرمنتظره و غیرخطی در قیمت نفت افزایش خواهد یافت.

بر این اساس، سناریوی نفت ۱۵۰ دلاری که توسط مورگان استنلی مطرح شده، دیگر یک سناریوی دور از ذهن محسوب نمی‌شود و به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از سناریوهای محتمل بازار است.

تحلیل سیاسی

گزارش اچ‌اس‌بی‌سی نشان می‌دهد که مؤسسات مالی بین‌المللی در حال تغییر ارزیابی خود از بحران جاری هستند.

در هفته‌های نخست درگیری‌ها، بخش قابل توجهی از بازار انتظار داشت اختلال در تنگه هرمز کوتاه‌مدت باشد. اما اکنون بانک‌های بزرگ جهانی سناریوی استمرار بحران را به عنوان یک ریسک ساختاری در مدل‌های خود وارد کرده‌اند.

این تغییر نگرش اهمیت زیادی دارد، زیرا انتظارات فعالان بازار خود به یک عامل مؤثر بر قیمت‌ها تبدیل می‌شود. افزایش خریدهای احتیاطی، رشد ذخیره‌سازی راهبردی و نگرانی از کمبودهای آتی می‌تواند فشار مضاعفی بر بازار وارد کند.

در نتیجه، حتی پیش از وقوع کمبود واقعی در برخی مناطق، تغییر رفتار بازیگران بازار ممکن است موجب تشدید روند صعودی قیمت‌ها و افزایش نوسانات در بازار جهانی انرژی شود.

همچنین بخوانید؛ تهدید اعتصاب کارکنان نفت و گاز نروژ؛ ریسک جدید برای امنیت انرژی اروپا