این اقدام نشانه‌ای از بازگشت سرمایه‌گذاران به بخش انرژی این کشور و تلاشی برای کاهش وابستگی به واردات نفت و گاز است.

کنسرسیوم‌های منتخب به رهبری شرکت‌های OGDCL، Pakistan Petroleum Ltd (PPL)، MariEnergies و شرکت ملی نفت ترکیه TPAO، متعهد به سرمایه‌گذاری اولیه ۸۰ میلیون دلار در مرحله اکتشاف شده‌اند؛ رقمی که در صورت آغاز حفاری می‌تواند به یک میلیارد دلار افزایش یابد. بلوک‌های واگذارشده حدود ۵۳.۵۰۰ کیلومتر مربع از آب‌های سرزمینی پاکستان را دربر می‌گیرند. این در حالی است که تاکنون تنها ۱۸ حلقه چاه در محدوده فراساحلی کشور حفر شده و ارزیابی دقیق از پتانسیل هیدروکربنی پاکستان هنوز در دست نیست.

پاکستان حدود ۸۵٪ نفت خام، ۲۹٪ گاز طبیعی، ۵۰٪ ال‌پی‌جی و ۲۰٪ زغال‌سنگ مصرفی خود را وارد می‌کند. در سال ۲۰۲۳، صورتحساب واردات انرژی این کشور به ۱۷.۵ میلیارد دلار رسید و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ تقریباً دو برابر شود. بر اساس برآوردها، تنها برای دستیابی به ۱۰ درصد از ذخایر ۲۳۵ تریلیون فوت مکعبی گاز طبیعی، نیاز به ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری طی دهه آینده وجود دارد.

در ماه ژوئن، شرکت‌های POL و OGDCL از موفقیت حفاری چاه Makori Deep-03 خبر دادند که تولید روزانه ۲.۱۱۲ بشکه میعانات گازی و ۲۲ میلیون فوت مکعب گاز را در عمق نزدیک به ۳.۹۰۰ متر به همراه داشته است. این موفقیت امیدها برای کشف ذخایر جدید در آب‌های جنوبی کشور را تقویت کرده است.

با این حال، بزرگ‌ترین مانع توسعه بخش انرژی پاکستان همچنان ناامنی و بی‌ثباتی سیاسی است. تهدیدهای تروریستی، حملات به زیرساخت‌های انرژی و مشکلات امنیتی در ایالت‌های بلوچستان و سند، اجرای پروژه‌ها را با تأخیر و افزایش هزینه مواجه کرده است. تجربه پروژه خط لوله گاز ایران–پاکستان و همچنین ایجاد «یگان امنیت ویژه» برای پروژه‌های کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC)، نشان می‌دهد که این چالش‌ها تا چه اندازه بر سرمایه‌گذاری خارجی اثرگذارند.

بیشتر در همین زمینه: تجلیل از بانوان در روز میلاد حضرت زهرا (س)؛ کرامت زن در نگاه سازمانی ما اصل است

پروژه CPEC با سرمایه‌گذاری ۶۲ میلیارد دلاری چین، تاکنون دستاوردهای مهمی در ایجاد زیرساخت‌های انرژی، شبکه‌های حمل‌ونقل و توسعه بندر گوادر داشته است. از جمله طرح‌های موفق می‌توان به نیروگاه‌های زغال‌سنگی ساهیوال و پورت‌قاسم (هر یک با ظرفیت ۱۳۲۰ مگاوات)، پروژه برق‌آبی کاروت (۷۲۰ مگاوات) و چندین مزرعه بادی در جهِمپیر و تَتّا اشاره کرد. همچنین خط انتقال ۶۶۰ کیلوولت HVDC متیاری–لاهور برای انتقال ۴۰۰۰ مگاوات برق به مرکز پاکستان ایجاد شده است.

اما منتقدان، CPEC را از عوامل اصلی بحران بدهی پاکستان می‌دانند. این کشور با بدهی عمومی حدود ۲۶۹ میلیارد دلار و بدهی خارجی ۸۷.۴ میلیارد دلار، در آستانه بازپرداخت‌های سنگین قرار دارد. یکی از ریشه‌های اصلی بحران، نظام مالیاتی ناکارآمد است؛ نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی تنها ۱۵.۷٪ است، در حالی که میانگین کشورهای OECD حدود ۳۴٪ و میانگین آسیا ۲۰٪ می‌باشد.

تحلیل فنی

پاکستان با واگذاری هم‌زمان ۲۳ بلوک فراساحلی، به‌دنبال انتقال فناوری، جذب سرمایه خارجی و کاهش واردات انرژی است. حضور شرکت TPAO ترکیه، نشانه‌ای از گسترش همکاری‌های منطقه‌ای در حوزه انرژی است. با توجه به موقعیت جغرافیایی پاکستان در حاشیه دریای عمان، این پروژه‌ها می‌توانند مکمل خطوط انتقال انرژی از خلیج فارس به آسیای جنوبی باشند.

تحلیل استراتژیک

احیای اکتشافات فراساحلی در پاکستان بخشی از راهبرد کلان این کشور برای کاهش وابستگی به خاورمیانه و جذب سرمایه‌گذاران غیرغربی است. مشارکت ترکیه می‌تواند به‌عنوان وزنه‌ای در برابر نفوذ چین در CPEC تلقی شود و توازن ژئوپلیتیکی تازه‌ای در منطقه شکل دهد. از سوی دیگر، موفقیت این پروژه‌ها می‌تواند توان پاکستان در مذاکرات انرژی با ایران و عربستان را افزایش دهد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

پیشرفت واقعی این طرح‌ها منوط به ثبات سیاسی، تضمین امنیت پروژه‌ها، و تسهیل مقررات مالیاتی است. پیشنهاد می‌شود پاکستان با الگوبرداری از مدل‌های اکتشاف فراساحلی مالزی و عمان، «چارچوب قراردادهای مشارکتی پایدار» ایجاد کند تا ریسک سرمایه‌گذاران کاهش یابد. در صورت موفقیت، این پروژه‌ها می‌توانند طی ۵ تا ۷ سال آینده، تا ۲۰٪ از واردات انرژی پاکستان را جایگزین تولید داخلی کنند و موازنه ارزی کشور را بهبود دهند.