ونزوئلا با دارا بودن بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان (حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه) و تولید روزانه حدود ۱ تا ۱.۱ میلیون بشکه نفت سنگین و ترش، نقشی حیاتی برای پالایشگاه‌های ایالات متحده و آسیا دارد. هرگونه حمله یا بی‌ثباتی در این کشور می‌تواند موجب جهش شدید قیمت برنت و گازوئیل شود.

اگرچه حجم تولید ونزوئلا در مقایسه با بازار جهانی نسبتاً محدود است، اما ترکیب سنگین و ترش نفت این کشور برای پالایشگاه‌های پیچیده خلیج مکزیک و آسیای شرقی حیاتی است و جایگزینی آن با نفت سبک آمریکا یا خاورمیانه از نظر فنی و اقتصادی دشوار خواهد بود.

تحلیل فنی

۱. تأثیر فوری بر عرضه و قیمت‌ها

• در سناریوی حمله محدود یا محاصره دریایی، صادرات از پایانه اصلی «خوزه (Jose)» مختل می‌شود و بیمه حمل‌ونقل و کرایه کشتی‌ها افزایش می‌یابد.

• در این شرایط، برنت احتمالاً ۱۰ تا ۱۵ دلار در هر بشکه جهش کوتاه‌مدت را تجربه خواهد کرد و فاصله قیمتی نفت سنگین نسبت به سبک افزایش می‌یابد.

بیشتر در همین زمینه: یلدایی هلدینگ خلیج فارس به سهامداران/ فارس، سود مجمع سهامداران را زودتر از موعد پرداخت کرد

۲. تأثیر میان‌مدت (۳ تا ۹ ماه)

• نابودی یا آسیب به واحدهای ارتقاء نفت (Upgraders) نظیر «Petropiar» و «PetroMonagas» باعث کسری ساختاری نفت سنگین در حوضه آتلانتیک می‌شود.

• پالایشگاه‌های آمریکا با کاهش تولید گازوئیل و افزایش هزینه تأمین خوراک روبه‌رو خواهند شد.

• در اروپا، به‌ویژه در بازار دیزل، کرک اسپردها (Diesel Crack Spreads) افزایش می‌یابد و واردات سوخت از هند و خاورمیانه تنها بخشی از کمبود را جبران می‌کند.

۳. تأثیر بلندمدت (بیش از ۱۲ ماه)

• در صورت اشغال یا تلاش برای تغییر رژیم، بازسازی صنعت نفت ونزوئلا به ۱۲ تا ۱۸ ماه زمان و میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

• کمبود نفت سنگین می‌تواند به جهش ساختاری قیمت گازوئیل در اروپا و آمریکا بینجامد، مشابه دوره پس از تحریم نفت روسیه در سال ۲۰۲۲.

تحلیل استراتژیک

• موقعیت ژئوپلیتیک ونزوئلا: تهاجم آمریکا نظم قدرت در آمریکای لاتین را دگرگون کرده و حضور روسیه، چین و ایران در منطقه را مستقیماً به چالش می‌کشد.

• روسیه در حال ارسال تسلیحات به ونزوئلاست؛ هرگونه درگیری، تقابل نیابتی جدیدی میان مسکو و واشنگتن ایجاد می‌کند.

• چین با سرمایه‌گذاری سنگین در پروژه‌های نفتی اورینوکو، منافع اقتصادی مستقیم دارد و ممکن است واکنش غیرمستقیم نشان دهد.

• ایران نیز از طریق روابط نظامی و اقتصادی نزدیک با کاراکاس، نقش «اسب تروجان» برای بازدارندگی آمریکا در نیم‌کره غربی ایفا می‌کند.

• موقعیت آمریکا: با وجود افزایش تولید نفت سبک در داخل، پالایشگاه‌های خلیج مکزیک هنوز به خوراک نفت سنگین وابسته‌اند. جایگزینی نفت سنگین ونزوئلا با تولیدات داخلی از نظر بازدهی و کیفیت سوخت ناممکن یا پرهزینه است.

• موقعیت اروپا: پس از تحریم نفت روسیه، اروپا به واردات سوخت از آمریکا وابسته شد. هرگونه اختلال در پالایشگاه‌های آمریکا به معنای افزایش قیمت سوخت در اروپا و تورم انرژی است.

بینش اجرایی (Executive Insight)

۱. بازار نفت در آستانه یک شوک کیفی (Quality Shock) است نه فقط کمّی: کمبود نفت سنگین به مراتب خطرناک‌تر از کاهش کل عرضه است.
۲. پالایشگاه‌های اروپا و آسیا باید فوراً تنوع خوراک (Feedstock Diversification) و افزایش ذخایر دیزل را در دستور کار قرار دهند.
۳. بیمه‌گران دریایی و شرکت‌های کشتیرانی باید پوشش ریسک جنگی (War Risk Premiums) را بازنگری کنند.
۴. هرگونه اقدام نظامی می‌تواند به سلسله‌واکنش سیاسی روسیه و چین بینجامد و بازار انرژی را وارد دوره‌ای از نوسانات چندبعدی کند.

تحلیل سیاسی

اگر واشنگتن هدف تغییر رژیم را دنبال کند، احتمال ورود بازیگران سوم (روسیه، چین، ایران) افزایش می‌یابد و بحران به جنگ نیابتی تبدیل می‌شود. در این صورت، شوک نفتی حاصل می‌تواند از لحاظ دامنه و اثرگذاری با بحران ۱۹۷۹ یا جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ مقایسه شود.