«تویوتای ایران»؛ هدفی بزرگ، اما با چه پیش‌نیازهایی؟

به گزارش پتروشیمی‌ها، حمید کشاورز، نماینده صاحبان اکثریت سهام گروه صنعتی ایران‌خودرو، در مراسم شصت‌وچهارمین سالگرد تأسیس این شرکت اعلام کرد هدف مجموعه، تبدیل شدن به «تویوتای ایران» است؛ هدفی که در نگاه نخست جذاب به نظر می‌رسد، اما تحقق آن نیازمند تحولاتی عمیق در کیفیت، بهره‌وری، فناوری، رقابت‌پذیری و رضایت مشتریان است.

در حالی که تویوتا طی دهه‌ها با اتکا به نوآوری، کنترل کیفیت سختگیرانه، کاهش هزینه تولید، صادرات گسترده و رقابت در بازارهای جهانی به جایگاه کنونی رسیده، ایران‌خودرو همچنان با چالش‌هایی مانند قیمت‌گذاری دستوری، زیان انباشته، کیفیت مورد انتقاد محصولات، وابستگی به سیاست‌های حمایتی و محدودیت در حضور بین‌المللی مواجه است.

حفظ تولید؛ ضرورت اقتصادی یا ادامه یک چرخه زیان‌ده؟

کشاورز تأکید کرد که پس از پایان مرحله نخست جنگ، اولویت ایران‌خودرو «حفظ تولید برای حفظ اشتغال» بوده است.

اگرچه حفظ اشتغال در صنعتی که صدها هزار نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم به آن وابسته هستند، یک ضرورت اقتصادی و اجتماعی محسوب می‌شود، اما کارشناسان معتقدند تداوم تولید بدون اصلاح ساختار مالی و افزایش بهره‌وری، لزوماً به معنای ایجاد ارزش اقتصادی نیست.

ادامه تولید زمانی می‌تواند موفق ارزیابی شود که علاوه بر حفظ اشتغال، به افزایش بهره‌وری، کاهش زیان و ارتقای کیفیت محصولات نیز منجر شود؛ موضوعی که طی سال‌های اخیر همچنان محل بحث فعالان صنعت خودرو بوده است.

افزایش هزینه‌ها؛ واقعیتی که تنها مشکل ایران‌خودرو نیست

نماینده سهامداران ایران‌خودرو از افزایش هزینه حمل کانتینر از حدود سه هزار دلار به نزدیک ۱۹ هزار دلار سخن گفت و این موضوع را یکی از عوامل فشار بر تولید دانست.

هرچند رشد هزینه‌های لجستیکی واقعیتی است که بسیاری از صنایع با آن مواجه شده‌اند، اما این سؤال همچنان مطرح است که چه میزان از مشکلات مالی صنعت خودرو ناشی از عوامل بیرونی است و چه میزان به ساختار مدیریتی، بهره‌وری پایین و هزینه‌های داخلی بازمی‌گردد؟

خودرو خارجی؛ آیا مقایسه ارائه‌شده کامل است؟

کشاورز همچنین اظهار کرد ارزان بودن خودروهای خارجی یک «افسانه» است و قیمت نهایی یک خودروی چینی پس از هزینه حمل و تعرفه می‌تواند به حدود چهار میلیارد تومان برسد.

با این حال، این مقایسه بدون در نظر گرفتن سطح فناوری، کیفیت ساخت، امکانات ایمنی، استانداردهای جهانی، خدمات پس از فروش، ارزش فروش مجدد و میزان رضایت مشتریان نمی‌تواند تصویری کامل از بازار ارائه دهد.

بخش قابل توجهی از انتقاد مصرف‌کنندگان ایرانی، نه صرفاً به قیمت خودرو، بلکه به نسبت میان قیمت و کیفیت بازمی‌گردد؛ موضوعی که طی سال‌های گذشته بارها از سوی نهادهای نظارتی، کارشناسان و مشتریان مطرح شده است.

کیفیت؛ وعده‌ای که سال‌ها تکرار شده است

نماینده صاحبان اکثریت سهام ایران‌خودرو اعلام کرد هدف این شرکت آن است که خودروهای تولیدی تا ۱۰۰ هزار کیلومتر، به جز قطعات مصرفی، نیاز به تعویض قطعه نداشته باشند.

این هدف از منظر فنی قابل توجه است، اما نکته مهم اینجاست که ارتقای کیفیت طی دو دهه اخیر نیز بارها در برنامه‌های خودروسازان اعلام شده، در حالی که همچنان یکی از اصلی‌ترین مطالبات مشتریان، بهبود کیفیت، دوام و کاهش مراجعات به شبکه خدمات پس از فروش است.

بنابراین موفقیت این وعده زمانی قابل ارزیابی خواهد بود که نتایج آن در عملکرد واقعی محصولات و میزان رضایت مصرف‌کنندگان مشاهده شود.

«تویوتای ایران»؛ شعار یا نقشه راه؟

رسیدن به جایگاه برندهایی مانند تویوتا، تنها با افزایش تیراژ تولید یا حفظ اشتغال محقق نمی‌شود.

چنین جایگاهی مستلزم سرمایه‌گذاری گسترده در تحقیق و توسعه، طراحی پلتفرم‌های جدید، ارتقای استانداردهای کیفی، توسعه صادرات، رقابت آزاد، افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های سربار و جلب اعتماد مشتریان است.

از این منظر، استفاده از عنوان «تویوتای ایران» بیش از آنکه یک دستاورد باشد، یک هدف بلندمدت و بسیار دشوار است که تحقق آن نیازمند تغییرات بنیادین در ساختار صنعت خودرو خواهد بود.

چالش اصلی؛ اعتماد ازدست‌رفته مشتریان

شاید مهم‌ترین سرمایه هر خودروساز، اعتماد مشتریان باشد؛ سرمایه‌ای که با کیفیت پایدار، قیمت رقابتی، خدمات مناسب و نوآوری به دست می‌آید.

در شرایطی که بازار خودرو همچنان با انتقادهایی درباره کیفیت، قیمت، تأخیر در تحویل، هزینه‌های نگهداری و خدمات پس از فروش روبه‌رو است، کارشناسان معتقدند بازسازی اعتماد مصرف‌کنندگان، مهم‌ترین مأموریت پیش‌روی ایران‌خودرو خواهد بود.

تا زمانی که این اعتماد در عمل احیا نشود، مقایسه با برندهای جهانی، بیش از آنکه یک واقعیت صنعتی باشد، در حد یک شعار مدیریتی باقی خواهد ماند.

۵/۵ - (۱ امتیاز)