بازگشت تدریجی خرید نفت چین؛ پالایشگران در جست‌وجوی منابع جدید

به گزارش پتروشیمی ها؛ برآورد مؤسسات مشاوره‌ای نشان می‌دهد خرید پالایشگران چینی در مسیر بازگشت به محدوده ۱۰ میلیون بشکه در روز قرار گرفته، اما قیمت بالای نفت مهم‌ترین مانع افزایش سریع‌تر تقاضاست. برنت در زمان انتشار خبر بالاتر از ۹۳ دلار قرار داشت و قیمت سبد اوپک نیز حدود ۹۱.۲۷ دلار بود.

از سوی دیگر، چین طی دو سال گذشته بیش از یک میلیارد بشکه نفت به ذخایر خود افزوده است؛ بنابراین انگیزه برای خریدهای بزرگ با هدف ذخیره‌سازی مجدد، در قیمت‌های فعلی محدودتر شده است.

عامل مهم دیگر، تغییر ترکیب عرضه است. بسیاری از پالایشگاه‌های چین به نفت خام متوسط و ترش وابسته‌اند؛ یعنی نفتی با چگالی متوسط و گوگرد نسبتاً بالا که بخش قابل‌توجهی از آن پیش‌تر از خاورمیانه تأمین می‌شد. اختلال در جریان صادرات منطقه باعث شده پالایشگران چینی به دنبال جایگزین‌هایی از آفریقا و آمریکای جنوبی باشند.

هم‌زمان، نفت روسیه در حال پر کردن بخشی از خلأ ایجادشده در عرضه نفت ایران به چین است. داده‌های کپلر نشان می‌دهد واردات نفت روسیه به چین در ماه اوت می‌تواند به حدود ۱.۲۵ میلیون بشکه در روز برسد؛ در حالی که واردات نفت ایران برای این ماه حدود ۳۴۰ هزار بشکه در روز برآورد شده است.

تحلیل فنی بازار نفت

نکته کلیدی این خبر، صرفاً افزایش واردات چین نیست؛ بلکه تغییر ساختار سبد تأمین نفت خام این کشور است.

بیشتر در همین زمینه: افزایش قیمت بنزین منتفی است؛ دولت ۳ سناریو را بررسی می‌کند

بازگشت واردات به حدود ۹.۹ میلیون بشکه در روز نشان‌دهنده احیای بخشی از تقاضای پالایشگاهی چین است، اما رسیدن به سطح ۱۲ تا ۱۳ میلیون بشکه در روز گذشته در کوتاه‌مدت دشوار به نظر می‌رسد. علت اصلی آن ترکیبی از سه عامل است:

۱. سطح بالای ذخایر داخلی

انباشت بیش از یک میلیارد بشکه نفت طی دو سال گذشته باعث شده چین در شرایط فعلی الزاماً برای پر کردن ذخایر با سرعت گذشته وارد بازار نشود. بنابراین بخشی از تقاضای آینده چین بیشتر به مصرف واقعی پالایشگاه‌ها وابسته خواهد بود تا خریدهای ذخیره‌ای.

۲. قیمت بالای نفت

برنت بالای ۹۳ دلار باعث می‌شود پالایشگران نسبت به خرید نفت برای ذخیره‌سازی محتاط‌تر شوند. در چنین شرایطی، افزایش واردات الزاماً به معنای افزایش متناسب تقاضای نهایی نیست؛ زیرا پالایشگر ابتدا باید حاشیه سود پالایشی و چشم‌انداز قیمت فرآورده‌ها را ارزیابی کند.

۳. محدودیت در دسترسی به نفت خام مناسب

مسئله فقط «حجم» نفت نیست؛ نوع نفت خام اهمیت بسیار زیادی دارد.

پالایشگاهی که برای نفت متوسط و ترش طراحی شده است، نمی‌تواند بدون هزینه و محدودیت فنی، هر نوع نفت سبک یا شیرین را جایگزین کند. تغییر خوراک می‌تواند بر بازده پالایش، تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر، نیاز به واحدهای فرآیندی و حاشیه سود اثر بگذارد.

بنابراین اختلال در عرضه خاورمیانه، یک مسئله صرفاً حجمی نیست؛ بلکه مسئله کیفی و پالایشی نیز هست.

نکته مهم: چین هنوز «تقاضای نامحدود» برای نفت گران ندارد

افزایش ۱.۲ میلیون بشکه‌ای واردات چین در سه‌ماهه چهارم نباید به‌عنوان بازگشت کامل تقاضای چین تلقی شود.

اگر واردات به ۹.۹ میلیون بشکه در روز برسد، هنوز حدود ۲ تا ۳ میلیون بشکه در روز پایین‌تر از سطوح اوج سال گذشته خواهد بود.

این موضوع از منظر بازار جهانی اهمیت دارد، زیرا چین در سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین عوامل جذب نفت مازاد بازار بوده است. در شرایط فعلی، این نقش تا حدی تضعیف شده است.

به بیان دیگر:

چین در حال بازگشت به بازار است، اما هنوز به اندازه گذشته حاضر نیست هر مقدار نفت را با هر قیمتی خریداری کند.

این تفاوت برای مسیر قیمت نفت در ماه‌های آینده بسیار مهم است.

تغییر جغرافیای تأمین نفت چین

یکی از مهم‌ترین پیام‌های استراتژیک خبر، حرکت چین از یک الگوی سنتی تأمین به سمت تنوع جغرافیایی بیشتر است.

با کاهش جریان نفت خاورمیانه، پالایشگران چینی ناچارند بخشی از نفت مورد نیاز خود را از:

* روسیه
* آفریقا
* آمریکای جنوبی
* و سایر منابع خارج از خاورمیانه

تأمین کنند.

این تغییر الزاماً به معنای جایگزینی یک‌به‌یک نفت خاورمیانه نیست. مسئله اصلی، ایجاد یک سبد خوراک انعطاف‌پذیرتر برای پالایشگاه‌های چینی است.

در نتیجه، اختلال طولانی‌مدت در عرضه خاورمیانه می‌تواند جریان‌های تجارت جهانی نفت را حتی پس از عادی‌شدن شرایط نیز تا حدی تغییر دهد.

نقش روسیه؛ مهم‌تر از یک افزایش ساده صادرات

افزایش واردات نفت روسیه به چین تا حدود ۱.۲۵ میلیون بشکه در روز از نظر راهبردی اهمیت بیشتری از عدد مطلق آن دارد.

در شرایطی که واردات نفت ایران به چین طبق برآورد کپلر به حدود ۳۴۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته، بخشی از نفت از دست‌رفته در حال جایگزینی با نفت روسیه است.

البته این جایگزینی کامل نیست و نباید آن را معادل‌سازی مستقیم دو جریان دانست؛ زیرا کیفیت نفت، مسیر حمل، تخفیف، بیمه، هزینه حمل‌ونقل و محدودیت‌های تحریمی متفاوت است.

اما روند کلی روشن است:

هرچه اختلال در عرضه برخی تولیدکنندگان طولانی‌تر شود، چین انگیزه بیشتری برای تثبیت روابط بلندمدت با عرضه‌کنندگان جایگزین خواهد داشت.

این مسئله می‌تواند ساختار تجارت نفت آسیا را در بلندمدت تغییر دهد.

تحلیل استراتژیک

این خبر سه تحول ساختاری را برجسته می‌کند:

اول؛ چین در حال تبدیل شدن به خریدار انتخاب‌گرتر است.

در قیمت‌های بالاتر، چین به جای حداکثرسازی حجم خرید، بیشتر بر ترکیب قیمت، کیفیت نفت، هزینه حمل و ارزش پالایشی تمرکز خواهد کرد.

دوم؛ نفت روسیه جایگاه خود را در بازار چین تثبیت می‌کند.

حتی اگر شرایط عرضه خاورمیانه در آینده بهبود یابد، روابط تجاری ایجادشده و سازوکارهای حمل‌ونقل و تسویه مالی شکل‌گرفته میان روسیه و چین به‌سادگی از بین نخواهد رفت.

سوم؛ بحران عرضه باعث افزایش ارزش «انعطاف‌پذیری خوراک» پالایشگاه‌ها می‌شود.

پالایشگرانی که بتوانند طیف وسیع‌تری از نفت‌های خام را پردازش کنند، در محیطی با اختلال‌های ژئوپلیتیکی مزیت بیشتری خواهند داشت.

پیامد برای بازار جهانی نفت

افزایش واردات چین تا حدود ۹.۹ میلیون بشکه در روز، در مجموع برای بازار نفت عامل حمایتی محسوب می‌شود؛ اما اثر آن باید با دو محدودیت سنجیده شود:

۱. سطح بالای ذخایر چین
۲. قیمت بالای نفت

بنابراین افزایش واردات چین احتمالاً بیشتر به معنای بازگشت تدریجی تقاضای فیزیکی است تا آغاز یک موج جدید ذخیره‌سازی.

اگر قیمت برنت در محدوده بالای ۹۰ دلار باقی بماند، احتمالاً رشد واردات چین با شیب ملایم‌تری صورت خواهد گرفت. در مقابل، کاهش معنادار قیمت می‌تواند انگیزه پالایشگران برای افزایش خرید و ذخیره‌سازی را دوباره تقویت کند.

از این منظر، ۹.۹ میلیون بشکه در روز در سه‌ماهه چهارم یک سقف قطعی نیست، بلکه نقطه تعادلی مشروط به قیمت نفت و وضعیت عرضه جهانی است.

ارزیابی اجرایی

مهم‌ترین برداشت از این خبر را می‌توان در پنج نکته خلاصه کرد:

• واردات نفت چین در سه‌ماهه چهارم احتمالاً حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز افزایش می‌یابد.

• سطح حدود ۹.۹ میلیون بشکه در روز همچنان پایین‌تر از اوج ۱۲ تا ۱۳ میلیون بشکه‌ای سال گذشته خواهد بود.

• ذخایر بالای چین، نیاز به خرید تهاجمی برای ذخیره‌سازی را کاهش داده است.

• اختلال عرضه خاورمیانه موجب شده مسئله چین از «کمبود حجم نفت» به سمت کمبود نفت مناسب از نظر کیفیت و مشخصات پالایشی نیز حرکت کند.

• افزایش صادرات روسیه به چین، هم‌زمان با کاهش شدید جریان برخی عرضه‌کنندگان دیگر، نشان‌دهنده تغییر مسیر بخشی از تجارت نفت به سمت روابط پایدارتر روسیه–چین و منابع جایگزین خارج از خاورمیانه است.

تحلیل سیاسی – ژئوپلیتیکی

این تحول نشان می‌دهد که اثر یک بحران انرژی صرفاً به کاهش عرضه ختم نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند نقشه تجارت جهانی نفت را بازآرایی کند.

اگر اختلال در عرضه خاورمیانه طولانی شود، چین برای حفظ امنیت خوراک پالایشگاه‌های خود ناچار به تنوع‌بخشی بیشتر خواهد بود. در این فرآیند، روسیه می‌تواند سهم بیشتری از بازار چین را تثبیت کند و تولیدکنندگان آفریقایی و آمریکای جنوبی نیز فرصت بیشتری برای ورود به سبد خرید چین به دست آورند.

در نتیجه، بخشی از نفتی که پیش‌تر از مسیرهای سنتی خاورمیانه به آسیا می‌رفت، ممکن است در میان‌مدت با جابجایی مبدأ، مسیر حمل و مقصد تجاری همراه شود.

این موضوع برای بازار جهانی نفت اهمیت اساسی دارد، زیرا در چنین شرایطی حتی با بازگشت تدریجی عرضه، جریان‌های تجاری الزاماً به شکل قبلی خود بازنمی‌گردند.

جمع‌بندی نهایی:

بازگشت خرید نفت چین خبر مثبتی برای تقاضای جهانی است، اما هنوز نمی‌توان آن را آغاز یک جهش تقاضا دانست. سقف واردات چین در سه‌ماهه چهارم احتمالاً بیشتر از هر چیز تابع قیمت نفت، سطح ذخایر و دسترسی به نفت خام مناسب برای پالایشگاه‌ها خواهد بود. در همین حال، مهم‌ترین تحول ساختاری، تغییر ترکیب تأمین نفت چین و افزایش نقش روسیه و منابع غیرخاورمیانه‌ای است؛ تحولی که در صورت تداوم بحران می‌تواند آثار آن از چند ماه فراتر رفته و به بازآرایی بخشی از تجارت جهانی نفت منجر شود.

همچنین بخوانید: واشنگتن برای مهار تبعات فشار بر ایران، مقررات بنزین را تسهیل می‌کند