توقف عملیات تخلیه کشتی‌ها از خلیج فارس پس از حمله به یک کشتی کانتینری در نزدیکی تنگه هرمز

به گزارش پتروشیمی ها، کشتی کانتینری Ever Lovely با ظرفیت حدود ۱۰۴ هزار تن (DWT) که با پرچم سنگاپور فعالیت می‌کند، در نزدیکی خروجی شرقی تنگه هرمز و حدود ۷.۵ مایل دریایی جنوب‌شرقی منطقه «داهیت» در عمان هدف اصابت یک پرتابه قرار گرفت. این کشتی از سمت راست بدنه (Starboard Side) آسیب دید و گزارش‌ها حاکی از خسارت به بخش پل فرماندهی کشتی (Bridge) است، اما هیچ تلفات جانی اعلام نشده است.

کشتی مذکور متعلق به ناوگان شرکت Evergreen Marine بوده و دارای طول حدود ۳۳۵ متر و ظرفیت ۹۵۳۲ کانتینر استاندارد (TEU) است. طبق گزارش‌ها، این کشتی یکی از سه شناوری بود که برای خروج از خلیج فارس در حال عبور بودند.

پس از این حادثه، IMO اعلام کرد که اجرای چارچوب تخلیه و خروج کشتی‌ها را به‌صورت موقت متوقف کرده تا اطمینان حاصل شود که شرایط ایمنی لازم برای کشتی‌های تحت پوشش این برنامه و سایر شناورها در منطقه همچنان برقرار است.

این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که نیروی دریایی سپاه پاسداران هشدار داده بود کشتی‌ها تنها مجاز به عبور از مسیر شمالی تنگه هرمز هستند؛ مسیری که تحت کنترل آن قرار دارد. همچنین گزارش‌هایی منتشر شد که برخی کشتی‌ها پس از این هشدار مسیر خود را تغییر داده یا بازگشته‌اند.

پیش از این حادثه، چند شرکت بزرگ کشتیرانی از جمله Maersk و Hapag-Lloyd اعلام کرده بودند که تعدادی از کشتی‌هایشان توانسته‌اند با موفقیت از خلیج فارس خارج شوند.

بیشتر در همین زمینه: «تادیکو» در بورس کشف قیمت شد

شرکت مرسک اعلام کرد کشتی Maersk Baltimore با ظرفیت حدود ۴۵۰۰ TEU پس از ارزیابی امنیتی و بر اساس توصیه کارشناسان امنیت دریایی از منطقه خارج شده است. این شرکت اعلام کرده بود سه کشتی دیگر آن همچنان در منطقه خلیج فارس باقی مانده‌اند.

شرکت هاپاگ‌لوید نیز اعلام کرد کشتی‌های این شرکت که به دلیل بسته شدن موقت تنگه هرمز در خلیج فارس منتظر خروج بودند، اکنون منطقه را ترک کرده‌اند.

طبق آخرین گزارش IMO، از زمان آغاز عملیات خروج هماهنگ با همکاری عمان در ۲۳ ژوئن، حدود ۵۷ کشتی با نزدیک به ۱۱۰۰ دریانورد توانسته‌اند از مسیر عبور کنند.

تحلیل فنی

این حادثه نشان‌دهنده افزایش ریسک عملیاتی در یکی از حساس‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان است. تنگه هرمز نه‌تنها یک مسیر عبور نفت و گاز، بلکه یک کریدور حیاتی برای حمل‌ونقل کانتینری، کالاهای صنعتی و زنجیره تأمین جهانی محسوب می‌شود.

اصابت به کشتی در بخش شرقی تنگه، یعنی نزدیک خروجی به دریای عمان، اهمیت فنی ویژه‌ای دارد؛ زیرا نشان می‌دهد حتی پس از عبور از بخش باریک تنگه، شناورها همچنان در معرض تهدید قرار دارند.

از منظر دریانوردی، آسیب به پل فرماندهی اهمیت زیادی دارد، زیرا این بخش مرکز کنترل ناوبری، ارتباطات و هدایت کشتی است. هرگونه آسیب در این قسمت می‌تواند توانایی کشتی برای ادامه مسیر، واکنش به شرایط اضطراری یا ارتباط با مراکز کنترل دریایی را محدود کند.

همچنین اعلام مسیر اجباری برای عبور شناورها، از دیدگاه مدیریت ترافیک دریایی، باعث کاهش انعطاف‌پذیری ناوبری و افزایش تراکم در مسیر مشخص می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند احتمال برخورد، تأخیر و ریسک عملیاتی را افزایش دهد.

تحلیل استراتژیک

این رویداد نشان می‌دهد که بحران تنگه هرمز از مرحله «تهدید سیاسی و امنیتی» وارد مرحله «اختلال واقعی در عملیات دریایی» شده است.

توقف موقت عملیات IMO پیام مهمی دارد: حتی سازوکارهای بین‌المللی برای ایجاد مسیر امن نیز بدون تضمین امنیت عملیاتی نمی‌توانند ادامه پیدا کنند.

از نظر بازار جهانی انرژی و تجارت دریایی، افزایش ریسک عبور از هرمز باعث افزایش هزینه‌های بیمه، هزینه اجاره کشتی (Charter Rate) و هزینه‌های امنیتی خواهد شد. این هزینه‌ها در نهایت می‌تواند بر قیمت تمام‌شده حمل انرژی و کالا اثر بگذارد.

همچنین رفتار شرکت‌های بزرگ کشتیرانی مانند مرسک و هاپاگ‌لوید نشان می‌دهد که تصمیم‌های عملیاتی اکنون بیشتر بر اساس ارزیابی لحظه‌ای ریسک، اطلاعات امنیتی و مسیرهای جایگزین اتخاذ می‌شود، نه صرفاً برنامه‌های معمول تجاری.

تحلیل اجرایی

مهم‌ترین پیام مدیریتی این حادثه آن است که عبور از تنگه هرمز در شرایط فعلی دیگر صرفاً یک عملیات دریایی نیست، بلکه یک تصمیم ترکیبی امنیتی، لجستیکی و اقتصادی است.

برای اپراتورهای کشتی، سه عامل کلیدی تعیین‌کننده خواهد بود:

• ارزیابی مستمر تهدید (Dynamic Risk Assessment) پیش از هر حرکت
• هماهنگی نزدیک با مراکز امنیت دریایی و سازمان‌های بین‌المللی
• انعطاف در برنامه‌ریزی مسیر، زمان‌بندی و مدیریت ناوگان

توقف عملیات IMO همچنین نشان می‌دهد که حتی چارچوب‌های بین‌المللی مدیریت بحران دریایی، در شرایط افزایش تهدید نیازمند بازنگری سریع و تطبیق مداوم هستند.

تحلیل سیاسی

این حادثه بُعد سیاسی بحران تنگه هرمز را افزایش می‌دهد، زیرا کنترل مسیر عبور کشتی‌ها به موضوعی فراتر از امنیت دریایی تبدیل شده است. هرگونه محدودیت عملی بر آزادی کشتیرانی می‌تواند واکنش بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی را به همراه داشته باشد.

در سطح دیپلماتیک، ادامه این وضعیت می‌تواند فشار بیشتری برای ایجاد سازوکارهای مذاکره‌ای، تضمین عبور امن کشتی‌ها و کاهش ریسک در یکی از مهم‌ترین مسیرهای انرژی جهان ایجاد کند.