رانت ساختاری؛ عدالت معلق در سایه فساد سازمانیافته
شیدا آریاییپور، پژوهشگر حقوقی
فساد در برخی پتروشیمیها و نهادهای حاکمیتی و اقتصادی، دیگر صرفاً بهعنوان چند تخلف پراکنده قابل تحلیل نیست، بلکه این پدیده را باید در چارچوب حکمرانی اداری و اقتصادی قابل تحلیل و درک دانست؛ مسئلهای که استمرار آن، کارآمدی نظام تصمیمگیری را فرسوده و ظرفیتهای بالفعل کشور را به حاشیه رانده است. در سرزمینی که از نظر منابع طبیعی، سرمایه انسانی و موقعیت ژئواقتصادی کمنظیر است، تداوم عقبماندگی، بیش از آنکه ناشی از فقدان امکانات باشد، نتیجه انباشت رانت، روابط غیرشفاف و نفوذ شبکههای غیررسمی در فرآیندهای انتصاب و تخصیص منابع است.
در چنین بستر معیوبی، شایستگی حرفهای جای خود را به پیوندهای فامیلی، جناحی و حلقههای بسته قدرت داده است؛ روندی که نهتنها بهرهوری را کاهش داده، بلکه بهصورت مستقیم به تعمیق بیکاری، بهویژه در میان جوانان تحصیلکرده، انجامیده است. تعدیلها و جابهجاییهای سازمانی نیز در بسیاری موارد نه ابزار اصلاح، بلکه پوششی برای مدیریت ناکارآمدیهای مزمن تلقی میشود.
از منظر حقوقی و اصول حکمرانی مطلوب، سکوت یا انفعال در برابر این وضعیت صرفاً یک خطای اداری نیست، بلکه نوعی مشارکت غیرمستقیم در تداوم بیعدالتی ساختاری است. در این میان، مسئولیت نهادهای نظارتی، دستگاههای قضایی، و نیز کنشگران مدنی، پژوهشگران مستقل، حقوقدانان، وکلای دادگستری و فعالان رسانهای نقشی تعیینکننده و غیرقابل جایگزین دارد؛ نقشی که باید بر پایه شفافیت، مطالبهگری و افشای سازوکارهای فساد شکل بگیرد، نه ملاحظات شخصی یا مصلحتاندیشیهای فرساینده.
پرسش بنیادین همچنان پابرجاست: چگونه میتوان از «آبرو» سخن گفت، در حالی که برخی با سوءاستفاده از موقعیت اداری و اقتصادی، حقوق عمومی را بهصورت سیستماتیک تضییع میکنند؟ در چنین شرایطی، مفهوم آبرو نمیتواند سپری برای مصونیت فساد باشد؛ زیرا آنچه در معرض آسیب قرار گرفته، پیش از هر چیز اعتماد عمومی و عدالت اجتماعی است.
در نهایت، تا زمانی که اصل شفافیت، پاسخگویی و برابری در برابر قانون از سطح شعار فراتر نرود و در عمل بر روابط و پیوندهای غیررسمی غلبه نکند، فساد نه مهار خواهد شد و نه کاهش؛ بلکه صرفاً بازتولید میشود و هزینه آن همچنان بر دوش جامعه و نسل جوان باقی خواهد ماند.
همچنین بخوانید؛ شیدا آریاییپور: پیگیری مطالبات مردم و مبارزه با فساد را با جدیت ادامه میدهیم
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
مطلب خوبی بود و به درستی هم بیان شده بود ممنون از نویسنده
مطلب شما هم از نظر دقت مفهومی و هم از نظر انسجام استدلالی بسیار منسجم است پرداختن به رانت ساختاری بهعنوان یک مسئله حکمرانی نگاه سطحی به فساد را کنار میزند خانم آریایی پور بسیار عالی
خانم آریایی پور بسیار عالی ممنون از کانال پتروشیمی که چنین مطالبی منتشر میکند از خانم آریایی بیشتر مطلب منتشر کنید
قدرت متن در این است که از توصیف فراتر میرود و به نقد سازوکارها و پیامدهای نهادی میرسد. ممنون از کانال پتروشیمی ها
باسلام
باتوجه به متن دقیق و توضیح کارشناسانه ی ساختار رانت پتروشیمی وحاکمیتی گویا سخن از شفافیت یک مزاح محسوب می شود چطور رانت چنین آشکار صورت میگیرید واحدی اجازه اعتراض پیدانمی کند این سیستم از بنیان ویران است
باسلام و تشکر
خوب که این روز ها با چنین متن هایی مواجه هستیم
وهستند پژوهشگرانی که هنوز به شفافیت وبیان مشکلات میپردازند پالوده به باندهای مافیایی نشدند امید که نتیجه بخش باشد
وا بلا به دور این حرفا چیه در میاری برای کشورمون اصلاً مگه ما رانت داریم فساد داریم… مگه داریم مگه میشه
شما زحمت میکشید خانم آریایی ولی ولی دولت و مسئولین وششان از این حرفها پر است
فساد در پتروشیمیها و نهادهای اقتصادی، دیگر «رخنه» نیست؛ «ساختار» شده است. تا وقتی شایستگی قربانی روابط شود و شفافیت در برابر شبکههای پنهان قدرت رنگ ببازد، هر اصلاحی صرفاً جابهجاییِ ناکارآمدی خواهد بود. وظیفه نهادهای نظارتی، قضایی و رسانهها، نه مصلحتاندیشی، که افشای سیستماتیک این روند است؛ زیرا آنچه در خطر است، نه یک آبروی فردی، که سرمایه اجتماعیِ نسلی است که چشم به قانون و عدالت دارد. شفافیت، تنها مسیری است که فساد را از تکثیر بازمیدارد.
و نویسنده خانم دکتر اریایی پور به خوبی تبیین نموده است
ارسال نظر شما