کارشناسان دریایی و انرژی که با نیوزویک گفتگو کرده‌اند تأکید دارند بحران کنونی صرفاً یک اختلال موقت نیست، بلکه آغاز «نظم جدید انرژی» در جهان است. در این نظم جدید:

ریسک ژئوپلیتیک به بخشی دائمی از قیمت نفت و گاز تبدیل می‌شود،
هزینه حمل و بیمه دریایی بالا می‌ماند،
و کشورها به سمت ذخیره‌سازی، تنوع‌بخشی و کاهش وابستگی به مسیرهای پرریسک حرکت خواهند کرد.

تحلیل فنی

هرمز؛ گلوگاه حیاتی اقتصاد انرژی جهان

حدود یک‌پنجم نفت جهان و بخش مهمی از LNG، LPG و فرآورده‌های پالایشی از تنگه هرمز عبور می‌کند. اما اهمیت واقعی هرمز فقط در نفت خام نیست؛ بلکه در اتصال آن به کل زنجیره انرژی و صنایع پایین‌دستی جهان است.

بیشتر در همین زمینه: هماهنگی راهبردی بیشتر میان چین و عربستان در امور منطقه‌ای و جهانی

اختلال در هرمز اکنون بر این حوزه‌ها اثر گذاشته است:

نفت خام
LNG و میعانات گازی
سوخت جت و دیزل
متانول و آمونیاک
اوره و کود شیمیایی
پلیمرها و محصولات پتروشیمی
روغن‌های پایه صنعتی
سوخت کشتی‌ها
و مواد اولیه شیمیایی

به همین دلیل، بحران فعلی از سطح یک شوک نفتی عبور کرده و به بحران زنجیره تأمین صنعتی جهانی نزدیک شده است.

هلیوم؛ بحران پنهان فناوری جهان

یکی از ابعاد کمتر دیده‌شده بحران، بازار هلیوم است.

قطر یکی از بازیگران کلیدی صادرات هلیوم جهان محسوب می‌شود و هرگونه اختلال در خلیج فارس می‌تواند صنایع پیشرفته را دچار مشکل کند.

هلیوم در این بخش‌ها حیاتی است:

MRI پزشکی
صنایع نیمه‌هادی و تراشه‌سازی
فیبر نوری
فناوری کوانتومی
صنایع فضایی
و تجهیزات دفاعی پیشرفته

در عمل، بحران هرمز اکنون فقط بحران انرژی نیست، بلکه به بحران بالقوه فناوری پیشرفته نیز تبدیل شده است.

بحران LNG و امنیت گاز

گزارش نیوزویک تأکید می‌کند که ناامنی هرمز فقط بازار نفت را تهدید نمی‌کند. قطر به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان LNG جهان، وابستگی مستقیم به این مسیر دارد.

ادامه بحران می‌تواند:

نرخ حمل LNG را افزایش دهد،
حق بیمه کشتی‌های گازی را بالا ببرد،
بازار Spot LNG را متلاطم کند،
و رقابت اروپا و آسیا برای تأمین گاز را تشدید نماید.

این روند احتمالاً سرمایه‌گذاری جهانی LNG را به سمت مناطق کم‌ریسک‌تر سوق خواهد داد.

بازگشت پریمیوم ژئوپلیتیک

یکی از مهم‌ترین نتایج بحران، بازگشت «پریمیوم ژئوپلیتیک» به بازار انرژی است.

بازار اکنون علاوه بر عرضه و تقاضا، ریسک این عوامل را نیز قیمت‌گذاری می‌کند:

حمله به زیرساخت‌های انرژی
اختلال تردد نفتکش‌ها
ناامنی بیمه دریایی
حملات پهپادی و موشکی
و محدودیت ظرفیت خطوط لوله جایگزین

به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند حتی در صورت آتش‌بس نیز قیمت انرژی به‌سختی به سطوح پیش از بحران بازخواهد گشت.

تحلیل استراتژیک

پایان عصر امنیت ارزان انرژی

این بحران نشان داد جهانی‌سازی انرژی بر پایه چند گلوگاه دریایی شکننده بنا شده است.

در مدل قدیمی:

حمل ارزان،
تجارت سریع،
و موجودی حداقلی

اولویت داشت.

اما اکنون کشورها به سمت:

ذخیره‌سازی استراتژیک،
تنوع مسیرهای انتقال،
افزایش ظرفیت داخلی،
و امنیت زنجیره تأمین

حرکت می‌کنند.

در واقع جهان از مدل «حداکثر کارایی» به سمت مدل «حداکثر تاب‌آوری» در حال حرکت است.

تغییر جغرافیای سرمایه‌گذاری انرژی

گزارش اشاره می‌کند که سرمایه‌گذاران اکنون فقط به حجم ذخایر نگاه نمی‌کنند، بلکه:

امنیت دریایی،
ثبات ژئوپلیتیک،
قابلیت بیمه،
و پایداری صادرات

نیز به عوامل کلیدی تصمیم‌گیری تبدیل شده‌اند.

در نتیجه احتمال افزایش سرمایه‌گذاری در:

آمریکای شمالی،
آمریکای جنوبی،
شرق آفریقا،
و آسیا – پاسیفیک

وجود دارد.

فشار مضاعف بر آسیا

بزرگ‌ترین واردکنندگان آسیایی شامل:

چین،
هند،
ژاپن،
و کره جنوبی

وابستگی بالایی به انرژی خلیج فارس دارند.

ادامه بحران می‌تواند این کشورها را به سمت:

افزایش ذخایر استراتژیک،
قراردادهای بلندمدت،
تنوع‌بخشی واردات،
و سرمایه‌گذاری در منابع داخلی

سوق دهد.
بحران بیمه و حمل‌ونقل دریایی

یکی از مهم‌ترین تغییرات ساختاری، جهش هزینه بیمه و حمل دریایی است.

اکنون بازار با:

افزایش War Risk Premium،
رشد نرخ اجاره نفتکش‌ها،
کمبود کشتی،
و طولانی‌تر شدن مسیرهای حمل

مواجه است.

این وضعیت هزینه Delivered Energy را در سطح جهانی افزایش می‌دهد و فشار مستقیمی بر پالایشگاه‌ها و صنایع مصرف‌کننده وارد می‌کند.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

گزارش نیوزویک نشان می‌دهد جهان انرژی وارد مرحله‌ای شده که در آن «ریسک انتقال انرژی» به اندازه «ریسک تولید انرژی» اهمیت پیدا کرده است.

پیامدهای کلیدی این تحول:

افزایش پایدار هزینه انرژی
بازگشت اهمیت ذخایر استراتژیک
رشد سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و انتقال
حرکت صنایع از مدل Just-in-Time به Just-in-Case
افزایش نقش امنیت دریایی در اقتصاد جهانی
و تقویت اهمیت مسیرهای جایگزین صادراتی

است.

در عمل، بازار جهانی انرژی اکنون از یک بازار صرفاً اقتصادی، به سمت یک بازار امنیت‌محور حرکت می‌کند.

تحلیل سیاسی

گزارش تأکید می‌کند که بحران هرمز فقط یک درگیری منطقه‌ای نیست، بلکه بخشی از بازآرایی گسترده‌تر ژئوپلیتیک انرژی جهان است.

اختلاف رویکرد کشورهای خلیج فارس، فشار بر اوپک پلاس، تلاش آمریکا برای حفظ نقش ضامن جریان انرژی و نگرانی شدید اقتصادهای آسیایی درباره امنیت واردات، همگی نشان می‌دهد جهان وارد مرحله تازه‌ای از رقابت ژئوپلیتیک انرژی شده است.

در این نظم جدید، کنترل آبراه‌های استراتژیک تقریباً به اندازه مالکیت میادین نفت و گاز اهمیت خواهد داشت.

همچنین بخوانید:امارات؛ عبور نفتکش‌های شبح از هرمز در قلب محاصره دریایی