📌 خوراک‌محوری به جای بازارمحوری در سال‌های وفور خوراک ارزان نظیر اتان، متان، NGL و نفتا، پرسش اصلی مدیران این بود که با این خوراک چه محصولی می‌توان تولید کرد؛ نه اینکه بازار داخل و خارج چه نیازی دارد. همین نگاه، مسیر توسعه صنعت پتروشیمی را به سمت تولیدات تکراری و کم‌تنوع سوق داد.

⚠️ زنجیره ارزش فراموش‌شده بسیاری از مشتقات میانی و نهایی همچون رزین‌ها، فرمالدهیدها، پلی‌استال، سوپر جاذب‌ها و دیگر محصولات با ارزش افزوده بالا، یا تولید نشدند یا به واردات وابسته ماندند. در نتیجه، ایران به واردکننده عمده این محصولات بدل شد و فرصت‌های بزرگ اقتصادی از دست رفت.

📊 اشباع محصولات کم‌تنوع شرکت‌ها به جای سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیچیده و R&D، به تولید پلی‌اتیلن‌های مشابه و متانول‌های متعدد پرداختند. این رویکرد باعث شد بازار داخلی با مازاد اتیلن و پلی‌اتیلن مواجه شود، اما از محصولات استراتژیک و با ارزش افزوده ۱۰ برابر خبری نباشد.

💧 سوپر جاذب‌ها؛ حلقه مفقوده صنعت هیدروژل و سوپر جاذب‌های پلیمری که قابلیت جذب ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر حجم خود را دارند، در صنایع بهداشتی و کشاورزی کاربرد گسترده دارند. با وجود ظرفیت تولید داخلی، این محصولات همچنان وارداتی‌اند و وابستگی به خارج، هزینه‌های سنگینی بر اقتصاد تحمیل کرده است.

📈 فرصت‌های از دست‌رفته در پوشک و بهداشت تا پایان سال ۱۴۰۲، ۱۵ واحد تولیدی کشور با ظرفیت اسمی ۵۰۰ هزار تن مجوز تولید پوشک داشتند، اما به دلیل کمبود مواد اولیه، تنها بخشی از نیاز کشور تأمین شد. واردات سوپر جاذب‌ها در سال ۱۳۹۶ به بیش از ۱۰ هزار تن و ۵۰ میلیون دلار رسید؛ رقمی که می‌توانست با تولید داخلی صرفه‌جویی شود.

بیشتر در همین زمینه: واحد چهارم نیروگاه برق دماوند انرژی عسلویه وارد اورهال شد

✨ راهکار آینده تولید داخلی سوپر جاذب‌ها و مشتقات کلیدی نه تنها مانع خروج ارز می‌شود، بلکه رونق واحدهای تولیدی و کاهش قیمت محصولات بهداشتی را به همراه دارد. این مسیر، همان زنجیره ارزش فراموش‌شده‌ای است که باید دوباره احیا شود.