با وجود فوریت تقاضا، بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ مانند Siemens Energy، GE Vernova و Mitsubishi Heavy Industries از افزایش چشمگیر ظرفیت تولید خودداری می‌کنند، زیرا تجربه گذشته نشان داده که افزایش بیش از حد تولید می‌تواند به سقوط بازار منجر شود.

طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، بیش از ۱۱۴ گیگاوات ظرفیت جدید نیروگاه‌های گازی در مراحل ساخت و پیش‌ساخت در ایالات متحده است؛ اما عرضه توربین‌ها پاسخگوی این تقاضا نیست.

در نتیجه، هزینه احداث نیروگاه‌های گازی در کشورهایی نظیر ویتنام و فیلیپین به شدت افزایش یافته و زمان تحویل توربین‌ها به ۷ تا ۸ سال رسیده است.

در حالی که نهادهای حامی انرژی‌های تجدیدپذیر خواهان تمرکز بر انرژی‌های پاک هستند، واقعیت این است که مراکز داده به برق پایدار و «قابل تنظیم» (dispatchable power) نیاز دارند — ویژگی‌ای که فقط توربین‌های گازی تأمین می‌کنند.

تحلیل فنی (Technical Analysis)

۱. ساختار بازار توربین‌های گازی: سه شرکت اصلی Siemens، GE Vernova و Mitsubishi بیش از ۸۵٪ بازار جهانی توربین‌های گازی را در اختیار دارند. هرگونه تصمیم این شرکت‌ها برای افزایش یا کاهش تولید، تأثیر مستقیم بر قیمت و عرضه جهانی دارد.

بیشتر در همین زمینه: ۴۰۸ هزار دلار صرفه جویی با جمع آوری گاز‌های مشعل در آریاساسول

۲. مشکل زنجیره تأمین: توربین‌های گازی از پیچیده‌ترین تجهیزات صنعتی هستند که شامل ساخت قطعات با دقت بسیار بالا (blade، rotor و combustion system) و مواد مقاوم به دمای بالا می‌شوند. بازسازی ظرفیت تولید نیازمند سال‌ها زمان و سرمایه‌گذاری سنگین است.

۳. وابستگی مراکز داده: مراکز داده برای حفظ پایداری شبکه‌های هوش مصنوعی، نیازمند برق ۲۴ساعته با نوسان حداقلی هستند. بنابراین، استفاده از انرژی خورشیدی یا بادی بدون ذخیره‌ساز کافی پاسخگو نیست.

۴. افزایش پروژه‌های سیکل ساده (Simple-Cycle): به دلیل کمبود توربین‌های سیکل ترکیبی، برخی اپراتورها مانند Stargate از توربین‌های سیکل ساده استفاده می‌کنند تا به‌صورت موقت برق مراکز داده را تأمین کنند — اما این روش بازدهی پایین‌تر و هزینه سوخت بالاتری دارد.

تحلیل استراتژیک (Strategic Analysis)

۱. تلاقی دو بحران جهانی: بحران انرژی ناشی از رشد AI و کمبود تجهیزات تولید برق، مشابه بحران تراشه‌ها در دوران کرونا در حال تکرار است.

۲. ریسک ساختاری برای امنیت انرژی دیجیتال: کمبود توربین می‌تواند به تأخیر در ساخت مراکز داده و حتی کاهش سرعت توسعه مدل‌های هوش مصنوعی منجر شود — موضوعی که تأثیر ژئواکونومیک مستقیم بر آمریکا، چین و اروپا دارد.

۳. دوراهی تولیدکنندگان توربین: افزایش ظرفیت تولید ریسک سقوط قیمت را به همراه دارد، اماعدم افزایش، فرصت‌های بازار را از بین می‌برد. این وضعیت، نوعی بازی مجموع صفر (Zero-Sum Game) میان سه غول صنعتی ایجاد کرده است.

۴. تغییر الگوی سرمایه‌گذاری در انرژی: اگر کمبود توربین ادامه یابد، موجی از سرمایه‌گذاری به سمت فناوری‌های سوخت ترکیبی، هیدروژن آبی، و سیستم‌های ذخیره‌سازی پیشرفته منتقل خواهد شد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight)

• برای شرکت‌های فعال در بخش انرژی: فرصت طلایی برای ورود به زنجیره تأمین توربین‌های گازی، تولید قطعات، یا همکاری در تعمیر و به‌روزرسانی تجهیزات نیروگاه‌های موجود وجود دارد.

• برای سیاست‌گذاران: باید تعادل بین رشد هوش مصنوعی و توسعه زیرساخت انرژی برقرار شود؛ بدون برق پایدار، پیشرفت AI ممکن نیست.

• برای بخش مالی: افزایش قیمت توربین‌ها و تأخیر در پروژه‌ها می‌تواند بازده سرمایه‌گذاری در پروژه‌های گازی و برق‌رسانی را به‌صورت موقت افزایش دهد.

تحلیل سیاسی و ژئواکونومیک (Political/Economic Analysis)

• ایالات متحده و اتحادیه اروپا با افزایش شدید تقاضای برق مراکز داده، ممکن است وارد رقابت مستقیم با کشورهای درحال‌توسعه برای تأمین توربین شوند.

• چین با در اختیار داشتن زنجیره تأمین قوی در فلزات خاص و ماشین‌کاری دقیق، ممکن است از این بحران برای گسترش نفوذ خود در بازار توربین‌های گازی استفاده کند.

• کشورهای عمده صادرکننده گاز (از جمله قطر و روسیه) می‌توانند از رشد نیروگاه‌های گازی برای تثبیت سهم خود در بازار انرژی جهانی بهره‌برداری کنند.