قرارداد تأمین گاز که قبلاً تا سال ۲۰۴۰ تمدید شده بود، در شرایطی نهایی می‌شود که روابط دو کشور پس از دستور تخلیه ساکنان غزه در سپتامبر، تیره شده است.

سال گذشته، مصر روزانه ۹۸۱ میلیون فوت مکعب گاز از اسرائیل وارد کرد که رشد سالانه ۱۸ درصدی داشت و این واردات اکنون تا ۲۰ درصد نیاز گازی مصر را پوشش می‌دهد.

تولید گاز مصر پس از اوج ۶.۶ میلیارد فوت مکعب در روز در سال ۲۰۲۱، در اوایل ۲۰۲۵ به کمتر از ۵ میلیارد فوت مکعب در روز رسیده و کشور را از صادرکننده به واردکننده تبدیل کرده است. علت اصلی کاهش تولید، افت طبیعی ذخایر میادین از جمله میدان عظیم Zohr (حدود ۴۰ درصد تولید ملی) و کاهش سرمایه‌گذاری و اکتشافات جدید است.

تحلیل فنی

۱. جانشینی عرضه داخلی مصر با واردات اسرائیل
افت تولید Zohr و نبود کشفیات جدید، ظرفیت مصر برای تأمین گاز نیروگاه‌ها و صنایع را کاهش داده است. تکیه بر گاز اسرائیل، تعادل شبکه گاز مصر را برقرار می‌کند، اما ریسک وابستگی را افزایش می‌دهد.

بیشتر در همین زمینه: پتروشیمی پردیس در صدر سبد سهام «نفت و گاز پارسیان» ایستاد

۲. ظرفیت صادرات LNG مصر
نبود خوراک کافی، ترمینال‌های LNG مصر را از چرخه رقابت خارج کرده بود. واردات گاز اسرائیل می‌تواند امکان صادرات مجدد LNG را فراهم کند، اما هزینه تأمین خوراک افزایش‌یافته، حاشیه سود را محدود می‌کند.

۳. تأمین پایدار میدان لویاتان
میدان لویاتان دارای ذخایر قابل‌توجه و ظرفیت تولید پایدار است. دریافت‌کننده، پایدارترین منبع صادراتی برای مصر محسوب می‌شود، به ویژه در زمان‌هایی که تولید داخلی مصر در حال افت است.

۴. مدل قیمت‌گذاری تضمینی برای بازار داخلی اسرائیل
دولت اسرائیل قیمت داخلی گاز را تثبیت می‌کند تا فشار قیمت از بازار صادراتی منتقل نشود. این سازوکار «حفظ امنیت انرژی» برای اسرائیل مهم است و امکان توسعه صادرات بدون آسیب به مصرف داخلی را می‌دهد.

تحلیل استراتژیک

۱. نفوذ آمریکا در توازن انرژی شرق مدیترانه
توافق با مصر در زمانی تصویب می‌شود که واشنگتن به دنبال:
تثبیت جبهه انرژی متحدین،
کنترل نقش بازیگران خارج از بلوک غرب (به‌ویژه روسیه و قطر)،
جلوگیری از تقویت ترکیه به‌عنوان دروازه گاز منطقه.
فشار آمریکا بر اسرائیل، هدفی دوگانه دارد: کمک به اقتصاد مصر و تقویت پیوندهای امنیتی.

۲. مصر: از هاب منطقه‌ای به واردکننده گاز
برنامه تبدیل مصر به مرکز صادرات LNG منطقه، به دلیل افت میادین و کمبود سرمایه‌گذاری، عملاً شکست خورده است. واردات از اسرائیل تلاش برای «بازگرداندن جایگاه هاب» است، اما نه بر پایه منابع ملی، بلکه بر پایه گاز خریداری‌شده. این رویکرد آسیب‌پذیری بلندمدت را افزایش می‌دهد.

۳. اسرائیل: صادرات انرژی به‌عنوان ابزار ژئوپلیتیک
صادرات گاز جایگزین «قدرت سخت» در روابط منطقه‌ای شده است. اسرائیل با:
تثبیت بازار مصر،
وابسته‌سازی بلندمدت مشتری،
کسب درآمد پایدار،
عملاً نفوذ راهبردی ایجاد می‌کند.

۴. ریسک امنیتی: خط لوله و جغرافیای جنگ
زیرساخت‌های انتقال گاز در شرق مدیترانه در معرض تهدیدات امنیتی هستند:
حملات سایبری،
خرابکاری خط لوله،
ناامنی در آب‌های ساحلی.
هرگونه تنش در غزه یا سینا می‌تواند جریان انتقال را مختل کند.

تحلیل اگزکیتیو (Executive Insight)

در سطح اجرایی، این توافق:
یک قرارداد بلندمدت و حجیم است که جریان نقدی پایدار برای شرکت‌های اپراتور ایجاد می‌کند.
برای مصر، امکان تثبیت واردات و احتمالاً افزایش صادرات LNG را فراهم می‌کند.

در صورت اجرای کامل، اثر مستقیم بر بازار LNG حوضه مدیترانه می‌گذارد و ممکن است:
جریان محموله‌های LNG از مصر به اروپا را تقویت کند،
قیمت‌های منطقه‌ای را تعدیل کند.

نقطه ضعف اصلی:
ریسک ژئوپلیتیک بسیار بالا به دلیل شرایط غزه و حساسیت افکار عمومی مصر.

تحلیل سیاسی

۱. ابهام در روابط قاهره – تل‌آویو
گرچه همکاری انرژی ادامه یافته، اما روابط سیاسی پس از عملیات نظامی اسرائیل در غزه «متشنج اما قابل‌مدیریت» است.
مصر نمی‌خواهد تصویر «وابستگی به اسرائیل» تقویت شود، اما بحران انرژی داخلی و نیاز به ارز، ادامه همکاری را اجتناب‌ناپذیر کرده است.

۲. نقش آمریکا به‌عنوان ضامن
واشنگتن از این توافق برای:

جلوگیری از فروپاشی اقتصادی مصر،
حفظ پیمان کمپ‌دیوید،
کاهش تنش منطقه‌ای،
استفاده می‌کند.

۳. حساسیت اجتماعی در مصر
حکومت مصر ناچار است پروژه را کم‌صدا اجرا کند. افکار عمومی، موضوع خرید گاز از اسرائیل را به مسائل غزه و فلسطین پیوند می‌دهد و می‌تواند محرک تنش داخلی باشد.

جمع‌بندی کلیدی

توافق یک ضرورت اقتصادی برای مصر و یک فرصت راهبردی برای اسرائیل است.
بازیگر تعیین‌کننده در پشت صحنه ایالات متحده است که به دنبال ثبات امنیت انرژی متحدین می‌باشد.
افت تولید مصر و وابستگی به واردات، تصویر «هاب انرژی» قاهره را تغییر داده است.
هرگونه آسیب امنیتی به خط لوله یا تنش سیاسی می‌تواند این قرارداد را دچار وقفه کند.

همچنین در ادامه بخوانید؛اسرائیل به دنبال توافق ۲۰ساله کمک نظامی با آمریکا با تغییرات منطبق بر سیاست «اول آمریکا»