شکست مدل اقتصادی گذار سبز

طی دو دهه گذشته، وعده داده شده بود که انرژی حاصل از باد و خورشید، هم پاک خواهد بود و هم ارزان. اما واقعیت برعکس از آب درآمده است. بخش مهمی از تجهیزات بادی و خورشیدی در چین و با اتکای گسترده به برق زغال‌سنگ تولید می‌شود؛ بنابراین ادعای «پاک بودن کامل زنجیره» از ابتدا چراغ زردی برای کارشناسان بود.

از سوی دیگر، هزینه تمام‌شده واقعی تولید برق تجدیدپذیر یا LCOE (مخفف Levelized Cost of Energy) —که شامل مجموع هزینه سرمایه‌گذاری، بهره‌برداری، تعمیرات، هزینه تأمین مالی و تخصیص هزینه‌های شبکه و ذخیره‌سازی در طول عمر مفید پروژه است— در اروپا بسیار بالاتر از ارقام اسمی اعلام‌شده بوده است. وقتی نیاز به ذخیره‌سازی، پشتیبان گازی، و تقویت شبکه برای جبران نوسان تولید وارد محاسبه می‌شود، LCOE واقعی به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد.

نتیجه این مجموعه عوامل: برق گران، ناپایدار و غیررقابتی.

برق گران؛ صنعت بیمار

بیشتر در همین زمینه: سوابق بیمه‌ای ارکان ثالث وزارت نفت در نرم‌افزار جامع پیمانکاری مناطق بروزرسانی می‌شود

براساس گزارش وال‌استریت ژورنال:

• هزینه برق صنعتی در بریتانیا: ۰.۳۳۸ دلار/کیلووات‌ساعت
• در آلمان: ۰.۲۶۷ دلار/کیلووات‌ساعت
• در آمریکا: ۰.۰۸۱ دلار/کیلووات‌ساعت

برای خانوارها، آلمان با ۰.۴۲۵ دلار/کیلووات‌ساعت در صدر قرار دارد.

این فاصله قیمتی عظیم، طی سه سال اخیر پیامدهای مشخصی داشته است:

• رکود تولید و کاهش شاخص‌های صنعتی
• افت رقابت‌پذیری محصولات اروپایی
• تعطیلی کارخانه‌ها و کاهش فرصت‌های شغلی
• انتقال سرمایه‌گذاری صنعتی به آمریکا و شرق آسیا

اروپا اکنون وارد مرحله‌ای از صنعت‌زدایی (Deindustrialization) شده که سرعت آن در حال افزایش است.

وابستگی پرهزینه به LNG

پس از قطع جریان گاز خط لوله روسیه، جایگزین اصلی LNG وارداتی شد. اما LNG—به‌دلیل هزینه‌های مایع‌سازی، حمل، بیمه و محدودیت پایانه‌های وارداتی—بسیار گران‌تر از گاز خط لوله است.

در نتیجه اروپا برای حفظ استانداردهای زندگی و صنایع خود، مجبور شد هزینه‌هایی چندبرابری نسبت به گذشته پرداخت کند.

بازگشت چراغ‌خاموش به نفت و گاز داخلی

در چنین شرایطی، کشورهای اروپایی آرام و بی‌سروصدا در حال تعدیل سیاست‌های حذف هیدروکربن‌ها هستند:
• آلمان اخیراً پروژه‌ای حفاری گازی فراساحلی را تصویب کرده است.
• یونان و ایتالیا مجوزهای اکتشاف و تولید را تسهیل کرده‌اند.
• شرکت‌های بزرگ انرژی اعلام آمادگی کرده‌اند در صورت تغییر مقررات، سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهند.
• برخی کشورها حتی در مناطق حفاظت‌شده دریایی برای تأمین امنیت انرژی مجوزهایی صادر کرده‌اند.

این تحولات نشان می‌دهد که گاز طبیعی هنوز ستون اصلی امنیت انرژی اروپا است و انرژی‌های تجدیدپذیر—حتی با توسعه بیشتر—نتوانسته‌اند نقش پایه‌ای و بارپایه (base-load) را به‌طور کامل بر عهده گیرند.

به‌رسمیت شناختن یک واقعیت ناخوشایند

صدور مجوزها—حتی با شروط زیست‌محیطی سخت—به معنای پذیرش واقعیتی است که سال‌ها کمتر گفته می‌شد:

باد و خورشید بدون پشتوانه گسترده گاز و زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، قادر به تأمین پایدار انرژی اروپا نیستند.

کاهش انتشار کربن هرچند محقق شده، اما هزینه آن برای رأی‌دهندگان اروپایی سنگین بوده و نارضایتی اجتماعی اکنون فشار سیاسی بر سیاست‌گذاران را افزایش داده است.

همچنین در ادامه بخوانید؛ اصرار اروپا بر کریدور ترانس‌کاسپین در حالی که ناامیدی‌ها افزایش یافته است