۳۰ تا ۴۰ درصد پتروشیمی‌ها از تحول دیجیتال منفعت مشخص گرفته‌اند
تحول دیجیتال پتروشیمی در مسیر حکمرانی داده و تنظیم‌گری هوشمند
به گزارش پتروشیمی‌ها،مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی با تأکید بر اینکه حکمرانی داده باید در نهایت به تصمیم‌سازی و خلق ارزش در صنعت پتروشیمی منجر شود، گفت: جریان دقیق، امن و به‌موقع داده، پیش‌شرط تنظیم‌گری مؤثر و تحقق تحول دیجیتال در این صنعت است.
حکمرانی داده؛ پیش‌شرط تنظیم‌گری مؤثر در صنعت پتروشیمی
شهرام رضایی، مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی، با اشاره به حجم گسترده اطلاعات مربوط به خوراک، تولید، فروش و عملیات در مجتمع‌های پتروشیمی، اظهار کرد: با وجود حجم قابل توجه داده در صنعت، هنوز امکان استفاده بهینه از این اطلاعات برای حکمرانی وجود ندارد؛ زیرا بخشی از اطلاعاتی که به رگولاتور می‌رسد، دقیق و به‌موقع نیست.
به گفته وی، یکی از دلایل این مسئله، به‌روز نبودن برخی سامانه‌های ارتباطی میان مجتمع‌های پتروشیمی و رگولاتور است و پیش از توسعه فناوری، باید فرهنگ مشترکی درباره ارزش داده در صنعت شکل بگیرد.
رضایی تأکید کرد مجتمع‌های پتروشیمی، به‌ویژه شرکت‌های خصوصی، باید بدانند ارائه داده به رگولاتور چه منافعی برای آنها ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی، شرکت‌ها نیز برای ارائه اطلاعات دقیق و به‌موقع مشارکت بیشتری خواهند داشت.
تبادل داده باید امن، هدفمند و دوسویه باشد
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی با تأکید بر اهمیت امنیت اطلاعات گفت: زمانی که از گردش آزاد اطلاعات صحبت می‌شود، باید همزمان امنیت اطلاعات و پایداری سرویس‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: باید مشخص باشد چه اطلاعاتی، با چه سطح دسترسی و برای چه هدفی میان رگولاتور و شرکت‌های پتروشیمی مبادله می‌شود و این گردش اطلاعات باید دوسویه باشد.
رضایی همچنین بر ضرورت مطالبه حداقل داده مورد نیاز از سوی رگولاتور تأکید کرد و گفت: رگولاتور نباید هر اطلاعاتی را مطالبه کند، بلکه باید فقط داده‌ای را دریافت کند که برای ایفای وظایفش ضروری است. این رویکرد، ریسک شرکت‌های خصوصی در زمینه محرمانگی و امنیت اطلاعات را نیز کاهش می‌دهد.
حرکت به سمت رگ‌تک در صنعت پتروشیمی
وی یکی از راهکارهای توسعه تنظیم‌گری هوشمند را استفاده از رویکرد رگ‌تک (RegTech) یا تنظیم‌گری مبتنی بر فناوری عنوان کرد و گفت: شرکت‌های خصوصی فناوری و تجربه روز خود را دارند و رگولاتور نیز می‌تواند بر اساس فناوری و اطلاعات موجود، تنظیم‌گری مؤثرتری انجام دهد.
رضایی با اشاره به وجود مجتمع‌های پیشرو در حوزه تحول دیجیتال، امنیت اطلاعات و هوش مصنوعی در صنعت پتروشیمی، بر استفاده از تجربه این شرکت‌ها تأکید کرد.
حکمرانی فدرال داده؛ حفظ مالکیت اطلاعات شرکت‌ها
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی، حکمرانی و تبادل فدرال داده را یکی از الگوهای قابل استفاده در صنعت دانست و گفت: در این مدل، قرار نیست رگولاتور همه اطلاعات یک مجتمع پتروشیمی را دریافت کند.
به گفته وی، رگولاتور به داده‌های مشخص و حداقلی نیاز دارد؛ اما همین داده باید دقیق، معتبر و به‌موقع باشد. حتی می‌توان الگوریتم‌های مورد نیاز را از سوی رگولاتور در اختیار مجتمع‌ها قرار داد تا تحلیل و بینش داده‌ای مورد نیاز در داخل همان مجتمع استخراج شود.
این رویکرد ضمن افزایش مشارکت بخش خصوصی، باعث می‌شود داده‌های تجاری شرکت‌ها نزد خود آنها باقی بماند و نگرانی‌های مربوط به امنیت سایبری و محرمانگی اطلاعات کاهش یابد.
سامانه شهاب؛ زیرساخت تنظیم‌گری هوشمند پتروشیمی
رضایی درباره سامانه «شهاب» گفت: در چارچوب تکالیف برنامه هفتم پیشرفت، ایجاد شبکه هوشمند انرژی در صنعت نفت در دستور کار قرار گرفته و این سامانه در صنعت پتروشیمی با عنوان «شهاب» دنبال می‌شود.
وی سامانه شهاب را نخستین و بزرگ‌ترین پروژه تحول دیجیتال در صنعت پتروشیمی توصیف کرد و افزود: هدف این سامانه، دریافت اطلاعات مجتمع‌های پتروشیمی به‌صورت فدرال و با رویکرد Zero Trust یا اعتماد صفر است.
بر این اساس، مجتمع‌ها برای ارائه اطلاعات نیازمند ایجاد ارتباطات ناایمن یا دسترسی‌های گسترده نخواهند بود و شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز تنها حداقل اطلاعات مورد نیاز را به‌صورت دقیق و لحظه‌ای دریافت خواهد کرد.
پایش جریان جرم و انرژی در صنعت پتروشیمی
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی ادامه داد: سامانه شهاب می‌تواند امکان پایش و تعادل جرم و انرژی در صنعت پتروشیمی را فراهم کند.
در این فرآیند، منابعی مانند نفت، گاز، آب و دیگر ورودی‌های صنعت در مقابل محصولات و خروجی‌ها قرار می‌گیرند و با استفاده از این اطلاعات می‌توان محل اتلاف انرژی را شناسایی، مدیریت منابع محدود کشور را بهبود و وظایف رگولاتوری را دقیق‌تر انجام داد.
شهاب فقط برای سیاست‌گذار نیست
رضایی تأکید کرد سامانه شهاب صرفاً برای سیاست‌گذار طراحی نشده است و مجتمع‌های پتروشیمی نیز می‌توانند از خروجی‌های آن استفاده کنند.
وی افزود: برای مثال، اگر یک مجتمع بخواهد از میزان تولید یک محصول در کل صنعت یا مسیر انتقال آن اطلاع پیدا کند، در شرایط فعلی باید از چند منبع اطلاعاتی استفاده کند؛ اما با راه‌اندازی شهاب می‌توان یک منبع اطلاعاتی به‌روز و قابل اتکا برای کل صنعت ایجاد کرد.
به گفته رضایی، خروجی این سامانه می‌تواند هم در سیاست‌گذاری و هم در کسب‌وکار شرکت‌های پتروشیمی مورد استفاده قرار گیرد.
اجرای پایلوت سامانه شهاب تا پایان آبان
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به وضعیت اجرای سامانه شهاب گفت: طراحی‌های این سامانه انجام شده است، اما با توجه به شرایط و محدودیت‌های موجود، اجرای یکباره آن در کل صنعت امکان‌پذیر نیست.
وی افزود: بر اساس برنامه، ابتدا پایلوت پروژه در یکی از مجموعه‌های وابسته به شرکت ملی صنایع پتروشیمی، مانند مرکز اراک شرکت پژوهش و فناوری پتروشیمی، اجرا می‌شود و پس از تأیید، پروژه با مشارکت کنسرسیومی متشکل از شرکت‌های پتروشیمی توسعه خواهد یافت.
رضایی پیش‌بینی کرد پایلوت سامانه شهاب تا پایان آبان آماده شود و تأکید کرد این پروژه نباید صرفاً یک پروژه دولتی باشد و بهتر است بخش خصوصی نیز در اجرای آن نقش محوری داشته باشد.
مسیر تحول دیجیتال؛ داده، هوش تجاری و سپس هوش مصنوعی
وی درباره جایگاه هوش تجاری (BI) در تحول دیجیتال صنعت پتروشیمی گفت: پیش از حرکت به سمت هوش مصنوعی، باید هوش تجاری شکل بگیرد.
رضایی توضیح داد: ابتدا باید داده‌های درست و به‌موقع جمع‌آوری و در یک دریاچه داده آماده شوند و سپس از این اطلاعات برای تصمیم‌گیری استفاده شود. پس از شکل‌گیری هوش تجاری و در دسترس بودن داده‌های معتبر، استفاده از هوش مصنوعی معنا پیدا می‌کند.
به گفته وی، در صورت دسترسی همزمان به اطلاعات تولید، فروش، قیمت، شرایط آب‌وهوایی، وضعیت تنگه هرمز و قیمت محصولات در بازارهای جهانی، هوش مصنوعی می‌تواند در تحلیل و ارائه مدل‌های دقیق‌تر برای قیمت‌گذاری مورد استفاده قرار گیرد.
هوش مصنوعی در خدمت نیازهای واقعی پتروشیمی
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی تأکید کرد استفاده از هوش مصنوعی بدون آماده بودن زیرساخت داده می‌تواند برای صنعت مشکل‌ساز باشد.
وی از نگهداری پیش‌بینانه، ایمنی، پردازش تصویر، تحلیل داده و تصمیم‌یار مدیریتی به‌عنوان برخی کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت پتروشیمی نام برد.
رضایی همچنین از تدوین سند جامع هوش مصنوعی صنعت پتروشیمی خبر داد و گفت در این سند، پروژه‌ها بر اساس نیازهای واقعی صنعت تعریف شده‌اند و هدف، استفاده از هوش مصنوعی با کمترین هزینه و بیشترین اثربخشی است.
آموزش و سواد دیجیتال؛ حلقه مهم تحول دیجیتال
رضایی آموزش نیروی انسانی را یکی از حلقه‌های مهم تحول دیجیتال دانست و گفت حتی متخصصان حوزه فناوری نیز برای کار با مفاهیم جدید هوش مصنوعی، تحول دیجیتال و حکمرانی داده به آموزش مستمر نیاز دارند.
وی با اشاره به اهمیت راستی‌آزمایی خروجی ابزارهای هوش مصنوعی، بر ضرورت ارتقای سواد دیجیتال در سطوح مختلف سازمانی تأکید کرد.
به گفته رضایی، طرح تأسیس آکادمی دیجیتال صنعت پتروشیمی با هدف ارتقای سواد دیجیتال و توانمندی‌های فنی کارکنان و شرکای زنجیره ارزش تدوین شده و در مرحله عملیاتی‌سازی قرار دارد.
مسئول تحول دیجیتال در مجتمع‌های پتروشیمی
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی گفت حدود یک سال و نیم پیش به شرکت‌های پتروشیمی ابلاغ شد بدون ایجاد ساختارهای بزرگ یا به‌کارگیری نیروی جدید، از ظرفیت فناوری اطلاعات و نوآوری خود استفاده کنند و ساختاری با عنوان نوآوری، هوشمندسازی و امنیت ایجاد شود.
وی همچنین پیشنهاد ایجاد مسئول تحول دیجیتال در هر شرکت پتروشیمی را مطرح کرد تا این موضوع به‌صورت مستمر در مجتمع‌ها پیگیری شود.
۳۰ تا ۴۰ درصد شرکت‌ها از تحول دیجیتال منفعت گرفته‌اند
رضایی با اشاره به وضعیت تحول دیجیتال در شرکت‌های پتروشیمی گفت: جهت‌گیری کلی صنعت به سمت تحول دیجیتال است و تقریباً همه شرکت‌ها به اهمیت این موضوع پی برده‌اند، اما میزان موفقیت آنها متفاوت است.
وی اظهار کرد: حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد شرکت‌های پتروشیمی به نقطه‌ای رسیده‌اند که توانسته‌اند از تحول دیجیتال منفعت مشخصی به دست آورند و سایر شرکت‌ها نیز باید این مسیر را ادامه دهند.
تحول دیجیتال و مدیریت ناترازی انرژی
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی درباره نقش تحول دیجیتال در ناترازی انرژی گفت: تحول دیجیتال به‌تنهایی ناترازی را حل نمی‌کند، اما می‌تواند شرایط را بهبود دهد.
به گفته وی، استفاده درست از داده می‌تواند بر عملکرد سازمان‌ها اثرگذار باشد و سامانه‌هایی مانند شهاب در صورت اجرای صحیح، می‌توانند به مدیریت بهتر منابع و کاهش بخشی از ناترازی‌ها کمک کنند.
کمبود نیروی متخصص؛ چالش اصلی تحول دیجیتال
رضایی مهم‌ترین چالش مسیر تحول دیجیتال را کمبود نیروی انسانی متخصص عنوان کرد و گفت: مسئله فقط هزینه زیرساخت نیست و بخش دولتی با ساختار و نظام پرداخت موجود، برای جذب متخصصان توانمند فناوری با دشواری روبه‌رو است.
وی افزود: برون‌سپاری پروژه‌ها یکی از راهکارهای موجود است، اما اگر همه فعالیت‌های تخصصی به پیمانکار واگذار شود، احتمال از دست رفتن دانش فنی و بخش مهمی از توانمندی‌های داخلی وجود دارد.
رضایی بر تقویت نیروی انسانی متخصص در بدنه دولت و آموزش نیروهای موجود در سطوح مختلف تأکید کرد.
هدف نهایی؛ تصمیم‌گیری مبتنی بر داده
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت ملی صنایع پتروشیمی درباره افق دو تا سه سال آینده تحول دیجیتال گفت: فناوری اطلاعات باید در خدمت تحول دیجیتال باشد و نباید صنعت خود را به یک فناوری خاص محدود کند.
به گفته وی، هدف اصلی باید حرکت از فناوری به سمت تصمیم‌گیری بهتر، افزایش بهره‌وری، ارتقای ایمنی، کاهش هزینه‌ها و خلق ارزش باشد.
حکمرانی داده زمانی معنا دارد که به تصمیم‌گیری منجر شود
رضایی حکمرانی داده را چارچوبی برای مدیریت داده‌ها دانست که در آن باید مشخص باشد هر داده کجا نگهداری می‌شود، چه کسی به آن دسترسی دارد، برای چه هدفی و در چه زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مسئولیت صحت، اعتبار و به‌روزبودن آن بر عهده چه کسی است.
وی تأکید کرد: حکمرانی داده صرفاً ایجاد یک داشبورد مدیریتی یا یک فناوری جدید نیست؛ بلکه زمانی معنا پیدا می‌کند که داده در تصمیم‌گیری‌های سازمانی مورد استفاده قرار گیرد.
رضایی در پایان گفت: اگر جریان آزاد، امن، دقیق و به‌موقع داده در صنعت برقرار شود، سامانه شهاب و دیگر زیرساخت‌های مورد نیاز توسعه یابند، هوش تجاری مستقر شود و در نهایت هوش مصنوعی روی این زیرساخت‌ها قرار گیرد، می‌توان از تحقق تحول دیجیتال واقعی در صنعت پتروشیمی سخن گفت.
نظرات کاربران (۰ نظر)