ژاپن به‌دنبال رهایی تدریجی از وابستگی نفتی به خاورمیانه

به گزارش پتروشیمی ها؛ به گفته «سوئیچیرو تاناکا» مدیر ارشد مالی این شرکت، ژاپن پیش از جنگ اخیر حدود ۹۵ درصد نفت خام خود را از کشورهای خاورمیانه تأمین می‌کرد، اما توقف جریان صادرات از مسیر تنگه هرمز باعث شد پالایشگاه‌های ژاپنی به‌سرعت به دنبال منابع جایگزین بروند و دولت نیز بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود را آزاد کند.

تاناکا اعلام کرد که شرکت Eneos اکنون موفق شده است نفت خام کافی از مسیرهایی که وابسته به تنگه هرمز نیستند تأمین کند و تا پایان ماه سپتامبر از نظر عرضه با مشکل مواجه نخواهد شد.

وی تأکید کرد که کاهش وابستگی به خاورمیانه، از منظر مدیریت ریسک و امنیت انرژی، به یک هدف میان‌مدت و بلندمدت تبدیل شده است. به گفته او، دولت ژاپن و شرکت‌های پالایشی به‌زودی درباره ساختار جدید تأمین نفت خام مذاکراتی انجام خواهند داد، هرچند همچنان باید میان امنیت عرضه و صرفه اقتصادی پالایش تعادل برقرار شود.

در ماه آوریل، واردات نفت ژاپن از خاورمیانه به پایین‌ترین سطح از زمان آغاز ثبت آمار در سال ۱۹۷۹ رسید. برای جبران این کمبود، ژاپن علاوه بر برداشت از ذخایر راهبردی، واردات نفت از ایالات متحده، جمهوری آذربایجان و برخی کشورهای آمریکای لاتین را افزایش داد.

تحلیل فنی:

آنچه اکنون در ژاپن مشاهده می‌شود، صرفاً یک واکنش موقت به بحران نیست، بلکه آغاز بازطراحی زنجیره تأمین نفت خام است.

بیشتر در همین زمینه: عبور دوباره نفتکش‌ها از تنگه هرمز

پالایشگاه‌های ژاپنی سال‌ها بر پایه ویژگی‌های نفت خام خاورمیانه طراحی و بهینه‌سازی شده‌اند. جایگزینی بخشی از این خوراک با نفت آمریکا، آمریکای لاتین یا جمهوری آذربایجان مستلزم تغییر در ترکیب خوراک پالایشگاه‌ها، تنظیم مجدد فرآیندهای پالایشی و مدیریت تفاوت‌های کیفی نفت خام است.

از سوی دیگر، استفاده از مسیرهایی که وابسته به تنگه هرمز نیستند، اگرچه ریسک ژئوپلیتیکی را کاهش می‌دهد، اما معمولاً با افزایش فاصله حمل، هزینه لجستیک و پیچیدگی برنامه‌ریزی ناوگان نفتکش همراه است.

در عمل، امنیت عرضه اکنون به یکی از متغیرهای اصلی تصمیم‌گیری در خرید نفت خام تبدیل شده و صرفاً قیمت پایین‌تر تعیین‌کننده نخواهد بود.

تحلیل استراتژیک:

این تحول نشان می‌دهد که بحران هرمز، حتی پس از کاهش تنش‌ها، آثار بلندمدتی بر سیاست انرژی کشورهای مصرف‌کننده برجای گذاشته است.

اگر ژاپن بخشی از وابستگی خود را به خاورمیانه کاهش دهد، احتمال دارد سایر اقتصادهای بزرگ آسیایی نیز راهبرد مشابهی را دنبال کنند.

در نتیجه، رقابت میان صادرکنندگان نفت خارج از خاورمیانه برای حضور پررنگ‌تر در بازار آسیا افزایش خواهد یافت و بازار جهانی نفت به سمت تنوع بیشتر در منابع عرضه حرکت می‌کند.

این روند همچنین اهمیت ذخایر راهبردی نفت، انعقاد قراردادهای بلندمدت با تولیدکنندگان متنوع و توسعه مسیرهای حمل جایگزین را بیش از گذشته افزایش می‌دهد.

تحلیل اجرایی (Executive Insight):

پیام اصلی این خبر آن است که مفهوم «امنیت انرژی» در حال تغییر از یک موضوع صرفاً ژئوپلیتیکی به یک اصل راهبردی در مدیریت زنجیره تأمین است.

شرکت‌های پالایشی بزرگ دیگر تنها به دنبال ارزان‌ترین نفت نیستند، بلکه تلاش می‌کنند ترکیبی از منابع مختلف را در سبد خرید خود حفظ کنند تا در صورت بروز بحران، وابستگی به یک منطقه خاص، فعالیت آن‌ها را مختل نکند.

اگر این سیاست در میان پالایشگران آسیایی فراگیر شود، ساختار تجارت جهانی نفت طی سال‌های آینده متنوع‌تر خواهد شد و سهم عرضه‌کنندگان خارج از خاورمیانه در بازار آسیا به‌تدریج افزایش می‌یابد.

همچنین بخوانید: بازار نفت به آتش‌بس آمریکا و ایران بی‌اعتنا شد